Alimlər
Bu vitamin yaddaşı qoruyur
E vitamini şəkərli diabet xəstələrində beyin hüceyrələrini zədələnmədən qorumağa, yaddaş və düşünmə qabiliyyətinin zəifləməsi riskini azaltmağa kömək edə bilər. Sfera.az xəbər verir ki, bu qənaətə Çinin alimləri “Frontiers in Nutrition” jurnalında dərc olunan araşdırmalar icmalında gəliblər. Şəkərli diabet yaddaşın, diqqətin və informasiyanı emal etmək qabiliyyətinin zəifləməsi ilə müşayiət oluna bilər. Alimlər bu problemlərin inkişafını xroniki iltihab, oksidləşdirici stress, insulinin
Sağlıq29.10.2026 09:08
Bu əlavə beyni zədələnmədən qoruya bilər
İdmançılar arasında əzələ gücünü və fiziki performansı artırmaq üçün istifadə edilən kreatin beynin xroniki bağırsaq iltihabının yaratdığı zədələrdən qorunmasına da kömək edə bilər. Alimlər bu maddənin beyində iltihabi prosesləri azaltmaq və sinir hüceyrələrinin fəaliyyətini qorumaq potensialını aşkar ediblər. Sfera.az xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri “Brain, Behavior, and Immunity” jurnalında dərc olunub. Tədqiqat zamanı alimlər siçovullarda süni şəkildə xroniki xoralı kolit yaradıb və
Sağlıq16.10.2026 23:29
Alimlər uzunmüddətli yaddaşın sirrini açmağa yaxınlaşdı – Gözlənilməz dəyişiklik
İnsan beyninin illər əvvəl baş verən hadisələri necə yadda saxladığı alimləri düşündürən əsas suallardan biridir. Yeni araşdırma isə uzunmüddətli yaddaşın qorunması ilə bağlı mövcud təsəvvürləri dəyişə biləcək nəticələr ortaya qoyub. Sfera.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, Yaponiyanın Okinava Elm və Texnologiya İnstitutunun (OIST) alimləri süni qış yuxusu vəziyyətinə salınan siçanlar üzərində apardıqları tədqiqat zamanı yaddaşın beyində necə qorunması ilə bağlı yeni məlumatlar əldə
Media12.10.2026 23:55
Xərçəngin bədəndə yayılma səbəbi bilindi
Alimlər yoğun bağırsaq xərçəngi hüceyrələrinin orqanizmin digər nahiyələrinə yayılmasına kömək edən hüceyrə mexanizmini müəyyən ediblər. Sfera.az xəbər verir ki, ABŞ-dəki Massaçusets Texnologiya İnstitutunun (MIT) tədqiqatçıları tərəfindən aparılan araşdırmaya görə, xərçəng hüceyrələri normalda zədələnmiş toxumaların bərpasında istifadə olunan sistemdən öz xeyirlərinə yararlanaraq şişin yerləşdiyi nahiyədən ayrılır və digər orqanlara yayıla bilir. Araşdırmada xüsusilə YAP1 adlı zülalın bu
Media03.10.2026 16:30
Gec yatıb gec oyananların NƏZƏRİNƏ - Bu xəstəliyə düçar ola bilərsiniz
Miqreni olan insanlar başağrısı olmayanlara nisbətən yuxu ilə bağlı problemlərlə daha tez-tez qarşılaşırlar. Bundan əlavə, miqreni olan insanların daha gec xronotipi, yəni daha gec yatıb-oynamaq və günün ikinci yarısında ən yüksək fəaliyyət göstərmək meyili daha çox olur. Sfera.az “The Journal of Headache and Pain” jurnalına istinadla xəbər verir ki, belə bir nəticəyə Polşada aparılmış irimiqyaslı ümummilli tədqiqat nəticəsində gəlinib. Tədqiqat Vrots səhiyyə universiteti (Vrotslav Tibb
Maraqlı26.09.2026 23:49
Çoxumuz səhv edirik: Duşda qalmaq üçün ideal müddət
Bədəni yumaq heç də həmişə duş qəbul etməyin yeganə səbəbi deyil. Bir çox insan üçün duş həm də rahatlamaq, isinmək və bir müddət tək qalmaq üsuludur. Alimlər tam şəkildə yuyunmaq üçün duş altında əslində nə qədər vaxt keçirməyin kifayət etdiyini müəyyənləşdiriblər. Adi gigiyena üçün təxminən üç dəqiqənin yetərli olduğu bildirilir. Sfera.az xarici KİV-ə istinadən xəbər verir ki, Surrey Universitetinin ekoloqu Pablo Pereyra-Doelin sözlərinə görə, yalnız bədənin yuyulması üçün üç dəqiqə kifayət
Cəmiyyət09.09.2026 19:44
Alzheimerin yaranmasına təsir edən 44 gen tapıldı
Beynəlxalq alimlər qrupu Alzheimer xəstəliyinin yaranma mexanizmlərində rol oynaya biləcək 44 gen müəyyən edib. Sfera.az xəbər verir ki, “Alzheimer’s & Dementia” jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, həmin genlər gələcəkdə xəstəliyin fərdi risklərinin qiymətləndirilməsi, profilaktikası və müalicəsi üçün potensial hədəfə çevrilə bilər. Tədqiqatda əsas diqqət APOE4 gen variantına yönəldilib. APOE4 Alzheimer xəstəliyi üçün ən güclü genetik risk faktorlarından biri hesab olunur. Bu variantın bir
Sağlıq02.09.2026 13:52
Bu ölkədə sağ qalmaq şansı daha yüksəkdir
Beynəlxalq alimlər nüvə müharibəsi, qlobal pandemiya, kiberhücumlar və asteroid toqquşması kimi böyük fəlakətlər zamanı insanların sağ qalmaq şansının ən yüksək olduğu ölkəni müəyyənləşdiriblər. Sfera.az xəbər verir ki, “Global Challenges” jurnalında yayımlanan araşdırmaya görə, Avstraliya qlobal fəlakətlərə qarşı ən dayanıqlı ölkə hesab olunur. Alimlər nüvə müharibəsi, supervulkan püskürməsi, asteroid toqquşması, geomaqnit qasırğaları və yeni pandemiyalar kimi müxtəlif ssenariləri
Media29.08.2026 23:41
Alimlər Yerdə həyatın bir yox, iki dəfə yarana biləcəyini açıqlayıblar
Yerdə həyatın yaranması ilə bağlı yeni araşdırma alimlərin indiyədək qəbul etdiyi təsəvvürü dəyişə bilər. Tədqiqatçılar bakteriya və arxeyaların cansız maddədən müstəqil şəkildə canlı orqanizmlərə çevrilmiş ola biləcəyini müəyyənləşdiriblər. Sfera.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, Almaniyanın Düsseldorf şəhərindəki Heinrich Heine Universitetinin alimlərinin “Science Advances” jurnalında dərc olunan araşdırmasına görə, həyatın yaranması prosesində bakteriya və arxeyalar eyni
Maqazin29.08.2026 21:37
Uşaqlarla bağlı yeni xəbər: Alimlər illərin fikrini alt-üst etdilər
Uşaqların smartfon və planşetlərdən çox istifadə etməsinin onların inkişafına zərər verdiyi uzun müddətdir geniş yayılmış fikirlərdən biridir. Lakin finlandiyalı alimlərin araşdırması fərqli nəticə ortaya qoyub. Sfera.az xəbər verir ki, tədqiqatçılar səkkiz il ərzində 260 uşağı müşahidə ediblər. Araşdırmaya qoşulan zaman uşaqların yaşı 6-9 arasında olub. Mütəxəssislər onların fiziki aktivliyini, oturaq həyat tərzini və ekran qarşısında keçirdikləri vaxtı qiymətləndiriblər. İştirakçılar
Cəmiyyət27.08.2026 15:17
Bu həşərat həyatınızı xilas edə bilər
Avstraliyada alimlər fəlakət zamanı insanların xilas edilməsinə kömək edə biləcək “siborq tarakanlar” hazırlayıblar. Bu həşəratların üzərinə kiçik kamera və uzaqdan idarə olunan sistem yerləşdirilib. Sfera.az xəbər verir ki, layihə Kvinslend Universiteti və Yeni Cənubi Uels Universitetinin (UNSW) mühəndisləri tərəfindən hazırlanıb. Məqsəd dağılan binalar, mağaralar və insanların və xilasedicilərin çata bilmədiyi digər dar ərazilərə bu həşəratlar vasitəsilə yardım çatdırmaqdır. Tədqiqatda
Maraqlı27.08.2026 10:49
Qanın içində "ov edən" robot hazırlandı: Xərçəng hüceyrələrini tapacaq
Alimlər qan axınının istiqamətini dəyişdirə, dərmanların damar divarlarına daha dəqiq çatdırılmasına kömək edə və qan dövranında olan nadir xərçəng hüceyrələrini toplaya bilən kiçik yumşaq robot hazırlayıblar. Sfera.az xəbər verir ki, “CiliaVine” adlanan mikrorobot Çində Şenzen Süni İntellekt və Robototexnika İnstitutu, Honq Konq Çin Universiteti və Çin Xalq Azadlıq Ordusunun Baş Hospitalının alimləri tərəfindən hazırlanıb. Robot tibbi istiqamətləndirici naqilə bərkidilir və maqnit sahələrinin
Media26.08.2026 14:56
Neandertallar niyə müasir insanlardan fərqlənir? – Araşdırma
Müasir texnologiya və aşkar edilmiş kəllə qalıqları neandertal əcdadlarımızın üzlərinin təxmin edilməsinə imkan verir. Bu yenidən qurulmuş üzlərə baxdıqda, onların bir çox cəhətdən bizə bənzədiyini görürük. Sfera.az xəbər verir ki, neandertalların müasir insanlardan fərqləndirən ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri onların daha iri burunları və üzlərinin orta hissəsinin daha qabarıq olmasıdır. Neandertallarla müasir insanlar arasındakı bu üz fərqlərinin hansı səbəbdən yarandığı hələ də tam
Maraqlı11.08.2026 16:05
Dəniz səviyyəsi qalxacaq - 2 milyard insan RİSK ALTINDA
Aimlər süni intellekt və maşın öyrənməsi texnologiyalarının köməyi ilə Yer kürəsindəki buzlaqların qlobal xəritəsini yeniləyib və onların ümumi buz ehtiyatını yenidən hesablayıblar. Sfera.az xəbər verir ki, “Scientific Data” jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, hazırda Yer kürəsinin buzlaqlarında təxminən 150 min kub kilometr buz mövcuddur. Bu buzların hamısı ərisə, dünya okeanının səviyyəsi təxminən 32,3 santimetr yüksələ bilər. Hesablamalara Antarktida və Qrenlandiyanın nəhəng buz
Dünya10.08.2026 11:39
Arıqladıqdan sonra niyə yenidən kökəlirik? - Səbəbi açıqlandı
Son illərdə aparılan elmi araşdırmalar göstərir ki, arıqladıqdan sonra yenidən çəki yığmaq təkcə iradə zəifliyi ilə bağlı deyil. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu prosesdə beyin, hormonlar, genetik xüsusiyyətlər və ətraf mühit amilləri mühüm rol oynayır. Sfera.az xəbər verir ki, araşdırmalara əsasən, insan orqanizmi çəki itirməyi bəzən həyatda qalmaq üçün təhlükə kimi qəbul edir. Bu zaman aclıq hissi artır, yüksək kalorili qidalara maraq güclənir, eyni zamanda orqanizm daha az enerji sərf etməyə
Sağlıq04.08.2026 23:39
Alimlər xəbərdarlıq edir: Yer ətrafında Saturna bənzər işıqlı halqa yarana bilər
Alimlər hesab edirlər ki, yaxın onilliklərdə Yer ətrafında Saturnun halqalarını xatırladan işıqlı zolaq formalaşa bilər. Sfera.az xəbər verir ki, bunun əsas səbəbi orbitdə planlaşdırılan milyonlarla yeni kosmik aparat, o cümlədən süni intellekt üçün nəzərdə tutulan məlumat mərkəzləri və günəş işığını Yerə yönəldəcək nəhəng güzgülərdir. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bir neçə şirkət orbitdə server peykləri yerləşdirməyi planlaşdırır. Kosmosda soyutma və günəş enerjisindən istifadə daha sərfəli
Maraqlı22.07.2026 18:12
Peyklərin çoxalması təhlükə yaradır: "Yararsız hala düşə bilərlər"
Yer orbitində sürətlə artan peyklərin sayı gələcəkdə Yer səthindən aparılan astronomik müşahidələri demək olar ki, mümkünsüz edə bilər. Sfera.az xəbər verir ki, bu barədə Avropa Cənub Rəsədxanasının (ESO) alimlərinin apardığı yeni araşdırmada bildirilib. Araşdırmanın rəhbəri, ESO-nun əməliyyatlar üzrə direktoru Olivye Eno bildirib ki, aşağı Yer orbitində peyklərin sayı 100 mini keçərsə, teleskoplarla əldə olunan bütün məlumatlar yararsız vəziyyətə düşə bilər. Alimlər müxtəlif sayda və fərqli
Maraqlı04.07.2026 11:23

















