Alimlər uzunmüddətli yaddaşın sirrini açmağa yaxınlaşdı – Gözlənilməz dəyişiklik
İnsan beyninin illər əvvəl baş verən hadisələri necə yadda saxladığı alimləri düşündürən əsas suallardan biridir. Yeni araşdırma isə uzunmüddətli yaddaşın qorunması ilə bağlı mövcud təsəvvürləri dəyişə biləcək nəticələr ortaya qoyub.
Sfera.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, Yaponiyanın Okinava Elm və Texnologiya İnstitutunun (OIST) alimləri süni qış yuxusu vəziyyətinə salınan siçanlar üzərində apardıqları tədqiqat zamanı yaddaşın beyində necə qorunması ilə bağlı yeni məlumatlar əldə ediblər.
Nəticələri avqustun 13-də “Science” jurnalında dərc olunan araşdırmada müəyyən edilib ki, siçanların beyin fəaliyyətinin kəskin zəiflədiyi süni qış yuxusu zamanı hipokampdakı sinir hüceyrələri arasındakı əlaqələrin yarıdan çoxu yoxa çıxıb. Hipokamp beynin öyrənmə və yaddaş proseslərində mühüm rol oynayan bölgəsidir.
Buna baxmayaraq, heyvanların əvvəllər öyrəndiklərini xatırlamaq qabiliyyəti qorunub saxlanılıb, bəzi sınaqlarda isə yaxşılaşıb.
Yaddaşın qorunmasında əsas rol nə oynayır?
Uzun müddət alimlər hesab edirdilər ki, xatirələrin beyində qalması üçün sinir hüceyrələri arasındakı əlaqələrin güclü olması əsas şərtlərdən biridir. Yeni araşdırma isə təkcə əlaqələrin gücünün deyil, onların beyində necə təşkil olunmasının da əhəmiyyətli ola biləcəyini göstərib.
Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, sinir hüceyrələri arasındakı bəzi əlaqə qrupları süni qış yuxusu zamanı qorunub saxlanılır. Alimlərin fikrincə, məhz bu əlaqələrin quruluşu uzunmüddətli yaddaşın davamlılığında rol oynaya bilər.
Tədqiqatın rəhbərlərindən olan Kazumasa Tanakanın sözlərinə görə, əldə edilən nəticələr yaddaşın qorunması üçün bütün sinir əlaqələrinin eyni dərəcədə vacib olmadığını göstərir.
Bununla belə, alimlər hələlik həmin əlaqə qruplarının yaddaşın qorunmasına birbaşa səbəb olduğunu sübut etməyiblər. Nəticələr siçanlar üzərində əldə edildiyindən, onların insanlara nə dərəcədə aid olduğunu müəyyənləşdirmək üçün əlavə araşdırmalara ehtiyac var.
Kəşf gələcəkdə nəyi dəyişə bilər?
Tədqiqatçılar gələcəkdə yaddaşın beyində uzun müddət necə qorunduğunu və bəzi xatirələrin niyə unudulmadığını daha ətraflı araşdırmağı planlaşdırırlar. Alimlər hesab edirlər ki, bu istiqamətdə aparılacaq tədqiqatlar yaddaşın zəifləməsinin mexanizmlərini anlamağa və gələcəkdə beyin sağlamlığı ilə bağlı yeni elmi yanaşmaların inkişafına kömək edə bilər.
Fatimə
Sfera.az
