Hər gün yediyimiz meyvə-tərəvəzlərdə təhlükə – Xərçəng yarana bilər
Meyvə və tərəvəzlər sağlam qidalanmanın əsas hissəsi hesab olunur. Lakin onların düzgün saxlanılmaması, kiflənməsi və bəzi zərərli maddələrlə çirklənməsi sağlamlıq üçün risk yarada bilər.
Mütəxəssislər xüsusilə kif göbələklərinin istehsal etdiyi toksinlərə və qida məhsullarında pestisid qalıqlarına diqqət çəkirlər.
Sfera.az xəbər verir ki, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) məlumatına görə, bəzi kif göbələklərinin istehsal etdiyi mikotoksinlər insan sağlamlığına uzunmüddətli mənfi təsir göstərə, hətta xərçəng riskini artıra bilər.
Kiflənmiş məhsulların təhlükəsi
Mikotoksinlər müəyyən kif göbələklərinin yaratdığı zəhərli maddələrdir. Onlara taxıl, qoz-fındıq, ədviyyat, quru meyvələr və bəzi digər qida məhsullarında rast gəlinə bilər. Bu maddələrdən bəziləri qida məhsulunun saxlanması zamanı, xüsusilə isti və rütubətli şəraitdə yaranır.
ÜST bildirir ki, aflatoksinlər mikotoksinlərin ən təhlükəli növlərindəndir. Bu maddələr qaraciyər xərçəngi ilə əlaqələndirilir. Aflatoksinlə çirklənmə əsasən qarğıdalı, yerfındığı, bəzi qoz-fındıq növləri və digər kənd təsərrüfatı məhsullarında müşahidə oluna bilər.
Bundan başqa, kiflənmiş alma və alma məhsullarında patulin adlı toksinə rast gəlinə bilər. ÜST-nin məlumatına əsasən, bu maddənin insanlarda xərçəng yaratdığı hələ sübut edilməyib, lakin sağlamlığa digər mənfi təsirləri araşdırılıb.
Pestisid qalıqları xərçəng yaradırmı?
Meyvə və tərəvəzlərin yetişdirilməsi zamanı istifadə olunan pestisidlər də müzakirə olunan məsələlərdəndir. Bu kimyəvi maddələr məhsulları zərərvericilərdən qorumaq üçün tətbiq edilir. Lakin onların müəyyən miqdarda qalıqları qida məhsullarında qala bilər.
ÜST qeyd edir ki, bəzi pestisidlər təhlükəli kimyəvi maddələr kimi təsnif edilsə də, bu, həmin məhsulları adi qidalanma zamanı qəbul etməyin mütləq xərçəngə səbəb olduğu anlamına gəlmir. Maddənin təhlükəliliyi ilə real məruzqalma səviyyəsindən yaranan risk fərqli anlayışlardır.
Avropa Qida Təhlükəsizliyi Təşkilatının (EFSA) qiymətləndirmələrinə görə, Avropa bazarında yoxlanılan qidalardakı pestisid qalıqlarına məruzqalma ilə bağlı ümumi risk aşağıdır. Bununla belə, normadan artıq qalıqlar aşkarlanan məhsullar nəzarət tədbirlərinə cəlb edilir.
Araşdırma nə göstərir?
Bu mövzuda aparılmış elmi araşdırmalardan biri də pestisid qalıqlarının daha çox olduğu hesab edilən meyvə-tərəvəzlərin istehlakı ilə xərçəng riski arasındakı əlaqəni araşdırıb. Tədqiqatçılar 150 mindən çox qadın və 29 mindən çox kişinin məlumatlarını təhlil ediblər.
Nəticələrə əsasən, yüksək pestisid qalığı ehtimalı olan meyvə-tərəvəzlərin adi istehlakı ilə ümumi xərçəng riski arasında statistik əhəmiyyətli əlaqə aşkarlanmayıb. Bununla belə, alimlər konkret kimyəvi maddələrin və ayrı-ayrı xərçəng növlərinin mümkün əlaqəsini istisna etməyiblər.
Meyvə və tərəvəz alarkən nələrə diqqət etməliyik?
Məhsulları alarkən kiflənmiş, çürümüş və zədələnmiş nümunələrdən uzaq durmaq, onları düzgün şəraitdə saxlamaq vacibdir. Meyvə və tərəvəzləri yeməzdən əvvəl axar su altında yaxşıca yumaq, zədələnmiş hissələri kənarlaşdırmaq tövsiyə olunur. Yumşaq və məsaməli məhsullarda kifin görünən hissəsini kəsmək bütün toksinlərin aradan qalxmasına zəmanət vermir. Belə məhsulları bütövlükdə atmaq daha təhlükəsizdir.
Mütəxəssislərin əsas mesajı isə budur: meyvə və tərəvəzlərdən imtina etmək düzgün yanaşma deyil. ÜST sağlam qidalanmanın bir hissəsi kimi onların müntəzəm istehlakını tövsiyə edir. Əsas məsələ məhsulların təhlükəsizliyinə, keyfiyyətinə və düzgün saxlanmasına diqqət yetirməkdir.
Fatimə
Sfera.az
