“24 saata müharibəni bitirəcəyəm” demişdi: Trampın hansı vədləri havada qaldı?
ABŞ-də aralıq seçkilərə az vaxt qalıb. Donald Trampın prezident seçkiləri kampaniyası zamanı seçicilərə verdiyi bir sıra vədlərin taleyi isə yenidən gündəmə gəlib.
Sfera.az xəbər verir ki, Tramp 2024-cü il prezident seçkisi kampaniyasında iqtisadiyyat, enerji, miqrasiya və xarici siyasətlə bağlı genişmiqyaslı vədlər səsləndirmişdi. Onun bəzi təşəbbüsləri reallaşsa da, bir sıra əsas vədlər hələ də tam yerinə yetirilməyib.
Ukrayna müharibəsini tezliklə bitirmək
Tramp 2024-cü il kampaniyası zamanı Rusiya-Ukrayna müharibəsini vəzifəyə qayıtdıqdan sonra çox qısa müddətdə, hətta 24 saat ərzində bitirə biləcəyini bildirirdi. Lakin Trampın ikinci prezidentlik dövrünün ikinci ilində də müharibə davam edir. 2026-cı ilin sentyabrında onun nümayəndəsi Cared Kuşner də Ukrayna ilə bağlı diplomatik səylərin davam etdiriləcəyini, lakin sülhə zəmanət verilmədiyini bildirib.
Ərzaq və gündəlik xərcləri azaltmaq
Trampın əsas iqtisadi vədlərindən biri amerikalıların ərzaq və digər gündəlik xərclərini aşağı salmaq idi. O, xüsusilə ərzaq qiymətlərinin yüksəkliyini seçki kampaniyasının əsas mövzularından birinə çevirmişdi. Lakin 2026-cı ilin avqustunda "Reuters" yazıb ki, ərzaq qiymətləri hələ də yüksəlir və Trampın inflyasiyanı və yaşayış xərclərini azaltmaq vədi seçki öncəsi Respublikaçılar üçün problem olaraq qalır.
Bəzi məhsulların qiymətində azalma müşahidə olunsa da, bu, bütün ərzaq səbətinin ucuzlaşması demək deyil. Reuters-in məlumatına görə, qəhvə, mal əti və bəzi meyvələr də daxil olmaqla bir sıra məhsulların qiyməti artıb.
Elektrik və enerji qiymətlərini yarıya endirmək
Tramp kampaniya zamanı enerji və elektrik qiymətlərini bir il ərzində 50 faiz azaltmağı vəd etmişdi. Bunun üçün ABŞ-də neft və qaz hasilatının artırılmasını nəzərdə tutan “Drill, baby, drill” siyasətini önə çəkirdi. Lakin bu vədin reallaşması qiymətlərlə bağlı olaraq hələ görünmür. 2026-cı ilin avqustunda elektrik qiymətlərinin artmaqda davam etdiyi bildirilib. Kolumbiya Universitetinin enerji siyasəti üzrə araşdırmasına görə, Trampın vəd etdiyi 50 faizlik azalma əvəzinə elektrik qiymətləri inflyasiyadan daha sürətlə yüksəlib.
ABŞ-Meksika sərhədində divar
Trampın ən məşhur vədlərindən biri ABŞ-Meksika sərhədində divarın tikintisini başa çatdırmaq idi. İkinci prezidentlik dövründə sərhəd divarının tikintisi davam etdirilir, lakin layihə hələ tamamlanmayıb. 2026-cı ilin avqustunda "Time" yazıb ki, Trampın illər əvvəl verdiyi divar vədi hələ də tam reallaşmayıb və tikinti davam edir. Administrasiyanın layihəni ikinci prezidentlik müddətinin sonuna qədər başa çatdırmaq planı var. Bundan əlavə, Trampın əvvəlki kampaniyalarından fərqli olaraq, divarın tikintisini Meksikaya ödətdirmək vədi də reallaşmayıb. ABŞ bu layihənin maliyyələşdirilməsində əsas tərəf olaraq qalır.
Mövzunu yalnız yerinə yetirilməyən vədlərlə məhdudlaşdırmaq da düzgün olmaz. Tramp administrasiyası miqrasiya siyasətinin sərtləşdirilməsi, genişmiqyaslı tariflərin tətbiqi və federal hökumətin strukturunun kiçildilməsi kimi kampaniya istiqamətlərinin bir qismini həyata keçirib.
Bu səbəbdən seçki öncəsi əsas sual Trampın bütün vədlərinin yerinə yetirilib-yetirilməməsi deyil, onun 2024-cü ildə seçicilərə verdiyi ən böyük vədlərdən hansılarının konkret nəticəyə çevrildiyi, hansılarının isə hələ də prosesdə qaldığıdır.
2026-cı ilin noyabrında keçiriləcək aralıq seçkilər ərəfəsində bu məsələlər Tramp administrasiyasının fəaliyyətinin əsas müzakirə mövzularından biri olaraq qalır.
Bəsti Rəfizadə
Sfera.az
