NASA-dan unikal addım: Miniatür beyinlər kosmosa göndərildi
ABŞ Milli Aeronavtika və Kosmik Tədqiqatlar İdarəsi (NASA) uzunmüddətli kosmik uçuşların insan sağlamlığına təsirini araşdırmaq məqsədilə yeni elmi təcrübəyə başlayıb. Beyin hüceyrələrindən laboratoriya şəraitində yetişdirilən miniatür modellər Beynəlxalq Kosmik Stansiyaya (BKS) göndərilib.
Sfera.az xəbər verir ki, nümunələr “SpaceX” şirkətinin 35-ci kommersiya təchizat missiyası (CRS-35) çərçivəsində stansiyaya çatdırılıb. Təcrübə materiallarını daşıyan “Dragon” kapsulu oktyabrın 15-də BKS-ə birləşdirilib.
“MiBrains” adlandırılan üçölçülü modellər laboratoriyada yetişdirilmiş sinir toxumalarından hazırlanıb. Bu strukturlar insan beyninin bəzi hüceyrə xüsusiyyətlərini təqlid etsə də, bütöv insan beyninin bütün funksiyalarına malik deyil.
NASA-nın planına əsasən, nümunələr beş həftə ərzində kosmik mühitdə saxlanılacaq. Alimlər bu müddətdə mikroqravitasiyanın və kosmik radiasiyanın beyin hüceyrələrinə təsirini araşdıracaqlar.
Kosmosdakı nümunələr Yer üzündə eyni şəraitdə saxlanılan analoji modellərlə müqayisə ediləcək. Tədqiqatçılar hüceyrələrin quruluşunda, fəaliyyətində və genetik proseslərində baş verə biləcək dəyişiklikləri müəyyənləşdirməyə çalışacaqlar. Təcrübənin nəticələrinin yalnız astronavtların sağlamlığı baxımından deyil, insan orqanizmində yaşlanma proseslərinin və nevroloji xəstəliklərin öyrənilməsi üçün də əhəmiyyətli ola biləcəyi gözlənilir.
Əvvəlki tədqiqatlar uzunmüddətli kosmik uçuşların əzələ itkisi, sümük sıxlığının azalması, görmə problemləri və bədən mayelərinin paylanmasında dəyişikliklər kimi təsirlərə səbəb ola bildiyini göstərib. Bununla belə, kosmik mühitin beyin hüceyrələrinə təsiri hələ də araşdırılır. Alimlər yeni təcrübədən əldə ediləcək məlumatların gələcəkdə Ay və Marsa planlaşdırılan uzunmüddətli insanlı missiyalarda astronavtların sağlamlığının qorunmasına kömək edəcəyini düşünürlər.
İradə Elsevər
