Avropanın qaz ehtiyatları azalır: Qışda enerji böhranı yarana bilər
Avropada yeraltı qaz anbarlarında ehtiyatların azalması regionun mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) tədarükündən asılılığını artırır. Qarşıdan gələn qış mövsümündə uzunmüddətli şaxtalar və tədarükdə fasilələr Avropa üçün ciddi enerji riskləri yarada bilər.
Sfera.az xəbər verir ki, bu barədə “Alfa-Kapital” idarəetmə şirkətinin portfel meneceri Dmitri Danilin “Lenta.ru”ya açıqlamasında bildirib.
Məlumata görə, noyabrın 8-nə Avropanın yeraltı qaz anbarlarında ehtiyatların doluluq səviyyəsi 72,38 faizə düşüb. Avropa qaz infrastrukturu operatorları assosiasiyasının (GIE) məlumatına əsasən, bu göstərici son beş ilin müvafiq tarix üzrə orta səviyyəsindən aşağıdır.
Bununla yanaşı, 2026-cı ilin noyabrında Avropaya LNG idxalının 8,8 milyon ton təşkil edəcəyi gözlənilir. Bu isə ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 8 faiz azdır.
Danilinin sözlərinə görə, qaz anbarlarının belə aşağı səviyyədə dolu olması Avropanın qış mövsümünə daha az ehtiyatla daxil olması deməkdir. İstehlakın mülayim, idxalın isə sabit olduğu şəraitdə region istilik mövsümünü ciddi fasilələr olmadan başa vura bilər. Lakin uzunmüddətli şaxtalarla tədarük problemlərinin üst-üstə düşməsi ciddi risklər yarada bilər.
Ekspert qeyd edib ki, ehtiyatların azalması Avropanın LNG-yə tələbatını artırır və regionu Asiya alıcıları ilə mövcud qaz partiyaları uğrunda daha kəskin rəqabətə sürükləyir. Onun qiymətləndirməsinə görə, əlavə qaz həcmlərinin əsas mənbələrindən biri ABŞ ola bilər. Avropada qiymətlər daşınma xərcləri də nəzərə alınmaqla təchizatçılar üçün daha sərfəli olarsa, bəzi qaz tədarükləri Asiyadan Avropaya yönləndirilə bilər. Lakin Asiyada havaların kəskin soyuması rəqabəti daha da gücləndirə bilər.
Danilin əlavə edib ki, qaz tədarükünün bir regiondan digərinə yönləndirilməsi istehsal imkanları, logistika və müqavilə şərtləri ilə məhdudlaşır. Buna görə də Avropada tələbatın artması əvvəlcə dünya bazarında qiymətlərin yüksəlməsinə, daha sonra isə tədarük marşrutlarının dəyişməsinə səbəb ola bilər.
Onun sözlərinə görə, yaxın dövrdə qazın qiymətinə əsasən Avropa və Asiyada hava şəraiti, elektrik enerjisi istehsalının daxili imkanları, Norveçdən tədarükün sabitliyi və LNG-nin əlçatanlığı təsir göstərəcək.
Xüsusilə Hörmüz boğazı vasitəsilə daşımaların bərpası mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu marşrutda yaranan fasilələr Qətər və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindən qaz tədarükünü məhdudlaşdırıb. Ekspert hesab edir ki, ehtiyatların az olması şaxtalar və texniki qəzalar zamanı bazarı qiymət dəyişikliklərinə daha həssas edir. Mülayim və küləkli qış qiymətlərə təzyiqi azalda bilər, lakin istilik mövsümündən sonra anbarların yenidən doldurulması zərurəti qazın bahalaşmasını davam etdirə bilər.
Qeyd edək ki, GIE Avropa ölkələrinin əvvəlki illərlə müqayisədə daha az qaz ehtiyatı ilə istilik mövsümünə daxil olduğunu və anbarlardan yanacaq götürülməsinin sürətləndiyini bildirib. Payızda anbarların doluluq səviyyəsi 74,96 faizlik maksimum həddə çatdıqdan sonra cəmi 10 gün ərzində qaz istehlakı son beş ilin orta göstəricisindən 2,2 dəfə çox olub.
Fatimə
Sfera.az
