Əbədi dostluq haqqında Müqavilə

Avqustun 23-də Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana dövlət səfəri çərçivəsində iki ölkənin prezidentləri tərəfindən “Azərbaycan Respublikası ilə Özbəkistan Respublikası arasında əbədi dostluq haqqında Müqavilə” imzalanıb. Bu müqavilə Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin dostluqdan daha yüksək səviyyəyə qalxdığını göstərir. İki ölkə arasında siyasi, iqtisadi və digər sahələrdə əməkdaşlığın daha da gücləndirilməsi üçün möhkəm əsas yaranır. Xüsusilə türk dövlətləri arasında həmrəyliyin artması baxımından bu sənəd mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Sənəd Azərbaycanla Özbəkistan arasında münasibətlərin nə qədər yaxın və etibarlı olduğunu göstərir. Söhbət yalnız dövlətlərarası sənəddən deyil, iki xalqın bir-birinə olan tarixi və mənəvi yaxınlığının siyasi müstəvidə daha da möhkəmlənməsindən gedir. Azərbaycan və Özbəkistan onsuz da bir-birinə yaxın olan iki qardaş ölkədir. Bu müqavilə isə həmin münasibətləri daha konkret və uzunmüddətli çərçivəyə salır. Qarşılıqlı dəstək, iqtisadi və siyasi əməkdaşlıq, eləcə də humanitar əlaqələr bundan sonra daha da inkişaf edəcək. Sənəd, həmçinin Türk dünyasında birlik və həmrəyliyin güclənməsinə töhfə verəcək. Müqavilə Azərbaycan və Özbəkistanın bir-birini yalnız bu gün üçün deyil, gələcəkdə də etibarlı tərəfdaş kimi gördüyünü göstərir.

Əbədi dostluğa, qarşılıqlı etimada, strateji tərəfdaşlığa və müttəfiqliyə əsaslan müqavilə: götürülən öhdəliklər

Müqavilədə göstərilir ki, iki dövlət beynəlxalq hüququn hamılıqla tanınmış prinsiplərini və normalarını rəhbər tutaraq, münasibətlərində əbədi dostluğa, qarşılıqlı etimada, strateji tərəfdaşlığa və müttəfiqliyə əsaslanır, öz milli reallıqlarına uyğun inkişaf yollarının və modellərinin seçimində bir-birini dəstəkləyirlər. Ölkələrimiz, həmçinin digər tərəfin suverenliyinə, təhlükəsizliyinə və ərazi bütövlüyünə zərər vuran hər hansı bloklarda və ya ittifaqlarda iştirak etməməyi, öz ərazilərinin üçüncü ölkələr tərəfindən digər tərəfin dövlət suverenliyinə, təhlükəsizliyinə və ərazi bütövlüyünə zərər vurmaq məqsədilə istifadə edilməsinə, eləcə də öz ərazilərində digər tərəfin suverenliyinə, təhlükəsizliyinə və ərazi bütövlüyünə zərər vuran təşkilatların və qrupların yaradılmasına və fəaliyyətinə yol verməməyi öhdələrinə götürür.

Bu müddəalar Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlərin qarşılıqlı etimad və hörmət üzərində qurulduğunu göstərir. Tərəflər bir-birinin müstəqilliyinə, təhlükəsizliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət etməklə yanaşı, digərinə qarşı yönələ biləcək hər hansı təhlükənin öz ərazisindən yaranmasına imkan verməməyi öhdələrinə götürür. Bu isə iki ölkənin bir-birini sadəcə dost deyil, həm də etibarlı və uzunmüddətli strateji tərəfdaş kimi gördüyünü göstərən mühüm mesajdır.

Həmçinin tərəflər münaqişələrin qarşısının alınması və nizamlanmasında, eləcə də regional və qlobal təhlükəsizlik problemlərinin həllində BMT-nin mərkəzi rolunun daha da möhkəmləndirilməsinə sadiqliklərini təsdiq edir. Sənəd hər iki ölkənin parlamentləri arasında əlaqələrin genişləndirilməsinə kömək edəcək, xalqlar arasında dostluğun inkişafı üçün sosial və ictimai əsası möhkəmləndirəcək və bütün sahələrdə hüquqi əməkdaşlığı gücləndirəcək.

Bu yanaşma Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlərin daha səmimi və möhkəm əsasda inkişaf etdiyini göstərir. Burada əsas olan təkcə dövlətlərarası əməkdaşlıq deyil, iki xalqın bir-birinə daha da yaxınlaşmasıdır. Parlamentlər, hüquqi əlaqələr və ictimai münasibətlər inkişaf etdikcə, ölkələr arasındakı dostluq gündəlik həyatda da daha çox hiss olunacaq.

İqtisadiyyat, nəqliyyat və turizm istiqamətlərinin genişləndirilməsi

Müqavilə çərçivəsində tərəflər bərabərlik və qarşılıqlı fayda prinsipləri əsasında ticarət-iqtisadi və investisiya əməkdaşlığını inkişaf etdirir, energetika, nəqliyyat və logistika, rəqəmsal inkişaf, kənd təsərrüfatı, yaşıl və rəqəmsal iqtisadiyyat, elektron ticarət, informasiya-kommunikasiya və kosmik texnologiyalar, habelə qarşılıqlı maraq doğuran digər istiqamətlərdə birgə layihələrin həyata keçirilməsinə köməklik göstərəcək. Bu, iki ölkənin iqtisadi münasibətlərinin daha da genişlənməsi baxımından çox önəmlidir. Azərbaycan və Özbəkistanın energetika, kənd təsərrüfatı, rəqəmsal texnologiyalar, kosmik sənaye və yaşıl iqtisadiyyat kimi müxtəlif sahələrdə birgə işləməsi hər iki tərəf üçün yeni imkanlar yaradacaq. Xüsusilə müasir və innovativ sahələrə diqqət yetirilməsi göstərir ki, əməkdaşlıq yalnız bu günün deyil, gələcəyin iqtisadiyyatına da hesablanıb. Bu proses yeni investisiyaların, biznes əlaqələrinin və iş imkanlarının yaranmasına da müsbət təsir göstərəcək.

Sənədə əsasən, iki ölkə yüklərin və sərnişinlərin əlverişli və qarşılıqlı faydalı daşınmasını təmin etməyə, eləcə də nəqliyyat dəhlizlərinin tranzit potensialının artırılmasına yönəlmiş qarşılıqlı əlaqəli nəqliyyat sisteminin daha da möhkəmləndirilməsi üçün zəruri şərait yaradacaq. Nəqliyyat sahəsində əməkdaşlığın gücləndirilməsi Azərbaycan və Özbəkistan üçün həm iqtisadi, həm də strateji baxımdan əhəmiyyətlidir. Yüklərin və sərnişinlərin daha rahat daşınması iki ölkə arasında əlaqələri sürətləndirəcək. Nəqliyyat dəhlizlərinin imkanlarının artırılması isə Azərbaycanı Mərkəzi Asiya ilə digər regionlar arasında mühüm bağlantı nöqtələrindən birinə çevirir. Bu əməkdaşlığın inkişafı nəticəsində ticarətin artması ilə yanaşı, region ölkələri arasında əlaqələrin də daha da güclənməsi mümkündür.

Tərəflər, eyni zamanda, Azərbaycan və Özbəkistanın turizm potensialından geniş istifadə və turizm məhsullarının tanınmasının artırılması üçün əməkdaşlığı təşviq edəcək. Turizm sahəsində əməkdaşlıq iki ölkənin xalqlarını bir-birinə daha da yaxınlaşdıran istiqamətlərdən biridir. Azərbaycan və Özbəkistanın zəngin tarixi, mədəni irsi və qədim şəhərləri turistlər üçün böyük maraq oyadır. Qarşılıqlı turizmin təşviqi insanların bir-birinin ölkəsini, mədəniyyətini və həyat tərzini daha yaxından tanımasına imkan verəcək. Bu, həm turizm sektoruna, həm də yerli sahibkarlara fayda gətirəcək. Ən əsası isə, insanlar arasında yaranan şəxsi əlaqələr dövlətlərarası dostluğun daha səmimi və davamlı olmasına xidmət edəcək.

Bütün bunlar Azərbaycan və Özbəkistan arasında iqtisadi münasibətlərin daha da dərinləşməsi baxımından müsbət addımlardır. Qarşılıqlı faydaya əsaslanan əməkdaşlıq hər iki ölkə üçün yeni imkanlar, yeni investisiyalar və biznes əlaqələrinin genişlənməsi deməkdir. Belə münasibətlər təkcə dövlətlərə deyil, sahibkarlara və ümumilikdə insanlara da fayda gətirəcək.

Mədəni, təhsil və humanitar əlaqələrin daha da dərinləşdirilməsi

Müqavilə iki ölkə xalqlarının mənəvi, təhsil və mədəni yaxınlığının qorunub saxlanmasına hərtərəfli dəstək olacaq, elm, təhsil, tibb, mədəniyyət, mədəni irs, gənclər, turizm və idman, habelə qarşılıqlı maraq doğuran digər istiqamətlərdə mübadilə və əməkdaşlığı inkişaf etdirəcək. Bu, iki xalq arasında onsuz da mövcud olan mənəvi və mədəni bağların daha da gücləndirilməsi baxımından çox önəmlidir. Elm, təhsil, tibb, mədəniyyət, turizm və idman sahələrində əlaqələrin genişlənməsi insanların bir-birini daha yaxından tanımasına imkan verəcək. Xüsusilə gənclərin qarşılıqlı layihələrdə və proqramlarda iştirakı bu dostluğun gələcək nəsillərə də ötürülməsi üçün yaxşı imkan yaradır. Belə münasibətlər xalqlar arasında yaxınlığı yalnız rəsmi səviyyədə deyil, gündəlik həyatda da daha hiss olunan edir.

Eyni zamanda, müqavilə üzrə Azərbaycan və özbək dillərinin qarşılıqlı tədrisinə, elm və təhsil müəssisələri arasında birbaşa əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsinə və birgə layihələrin həyata keçirilməsinə şərait yaradacaq. Dil xalqları bir-birinə yaxınlaşdıran ən mühüm vasitələrdən biridir. Azərbaycan və özbək dillərinin qarşılıqlı öyrənilməsinə şərait yaradılması iki xalqın bir-birinin mədəniyyətini və düşüncə tərzini daha yaxşı anlamasına kömək edəcək. Universitetlər və elmi müəssisələr arasında birbaşa əlaqələrin qurulması, birgə layihələrin həyata keçirilməsi də gənclər və alimlər üçün yeni imkanlar yaradır. Bu baxımdan, söhbət sadəcə dil öyrənməkdən deyil, iki xalq arasında daha səmimi ünsiyyət körpüsünün qurulmasından gedir.

Müqaviləyə əsasən, tərəflər regionlararası əməkdaşlığın inkişafını dəstəkləyir, şəhərlər və regionlar arasında tərəfdaşlıq əlaqələrinin qurulmasını təşviq edəcək. Şəhərlər və regionlar arasında tərəfdaşlıq əlaqələrinin qurulması münasibətlərin yalnız paytaxtlar səviyyəsində qalmadığını göstərir. Müxtəlif şəhər və rayonların bir-biri ilə əməkdaşlığı turizm, təhsil, mədəniyyət, sahibkarlıq və digər sahələrdə yeni imkanlar yarada bilər. Bu cür əlaqələr dövlətlərarası dostluğu insanların yaşadığı şəhərlərə və regionlara qədər yaxınlaşdırır. Bu da Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlərin daha geniş və davamlı xarakter almasına xidmət edir.

Bu istiqamətlər Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlərin yalnız siyasət və iqtisadiyyatla məhdudlaşmadığını göstərir. İki xalqın dilinin, mədəniyyətinin və ortaq dəyərlərinin qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi xüsusilə önəmlidir. Təhsil, elm, turizm, gənclər və mədəniyyət sahələrində əlaqələrin genişlənməsi xalqları bir-birinə daha da yaxınlaşdıracaq. Regionlar və şəhərlər arasında birbaşa münasibətlərin qurulması isə bu dostluğun daha da davamlı olmasına xidmət edəcək.

İki xalq arasında əbədi dostluq və sarsılmaz həmrəyliyin rəsmi ifadəsi

Bu sənəd ilə Azərbaycan-Özbəkistan qardaşlığı yeni və daha möhkəm mərhələyə qədəm qoyaraq, iki xalq arasında əbədi dostluğun və sarsılmaz həmrəyliyin rəsmi ifadəsinə çevriləcək. Müttəfiqlik münasibətlərindən əbədi dostluğa uzanan bu yol Azərbaycanla Özbəkistan arasında qardaşlığın yalnız bu gününü deyil, gələcək nəsillərini də birləşdirən möhkəm təməl rolunu oynayacaq.

Müqavilə Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlərin sadəcə bu gününü deyil, gələcəyini də müəyyənləşdirən mühüm siyasi və mənəvi addımdır. İki ölkə arasında tarixdən, dildən, mədəniyyətdən və ortaq dəyərlərdən gələn yaxınlıq artıq daha möhkəm hüquqi və siyasi əsas üzərində qurulacaq. Burada əsas diqqətçəkən məqam qarşılıqlı etimad və həmrəylikdir. Azərbaycan və Özbəkistan bir-birinin yanında olmağa, suverenliyinə və təhlükəsizliyinə hörmət etməyə, müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığı genişləndirməyə hazır olduqlarını ortaya qoyur. Bu isə münasibətlərin yalnız rəsmi görüşlər və sənədlərlə məhdudlaşmadığını, real əməkdaşlıq və qarşılıqlı dəstəklə möhkəmləndiyini göstərir.

Ən vacibi isə bu yaxınlığın gələcək nəsillərə ötürülməsidir. Təhsil, dil, mədəniyyət, turizm, gənclər və digər sahələrdə əlaqələrin inkişafı Azərbaycan və Özbəkistan xalqlarının bir-birini daha yaxından tanımasına imkan verəcək. Çünki dövlətlərarası dostluğun ən güclü tərəfi onun insanlar arasında da özünü göstərməsidir. Bu baxımdan, sənəd iki qardaş ölkənin gələcəyə birlikdə baxmasının ifadəsidir. Bu gün daha da dərinləşən siyasi, iqtisadi və humanitar əlaqələr gələcəkdə daha geniş əməkdaşlığa çevriləcək. Söhbət yalnız mövcud münasibətləri qorumaqdan deyil, onları gələcək nəsillər üçün daha möhkəm və davamlı şəkildə formalaşdırmaqdan gedir.