Sağlıq

Gecələr yatağınızda uzananda birdən otaqda kiminsə olduğunu hiss edirsinizmi? Bir çox insan bunu yaşasa da, bu barədə tez-tez danışılmır. Qorxulu görünsə də, əslində bu vəziyyət üçün elmi bir izah var. Üstəlik, tək deyilsiniz; bu hiss düşündüyünüzdən daha çox yayılmışdır. Deyə bilərik ki, bu, beynimizin bizimlə oynadığı kiçik oyunlardan biridir. Sfera.az bu qorxulu hissin arxasındakı faktları təqdim edir. Bu, hamımızın başına ən azı bir dəfə gəlib... Gecə sakitləşir, işıqlar sönür və yuxuya

On minlərlə insan üzərində aparılan tədqiqatlar gündəlik həyatımızda kiçik dəyişikliklərin belə ömrü uzada biləcəyini sübut edib. Sfera.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bir neçə dəqiqə əlavə yuxu, qısa müddətli fiziki fəaliyyət və kiçik pəhriz düzəlişlərinin sağlam həyat üçün düşündüyümüzdən daha təsirli olduğunu bildirirlər. Tədqiqatın nəticələrinə görə, gündəlik vərdişlərdə edilən kiçik dəyişikliklər gözləniləndən daha çox ömür uzunluğu və sağlam yaşama təsir göstərə bilər. Araşdırmanın ən

ABŞ-də aparılan yeni elmi tədqiqat xərçəngin qidalanma mexanizmləri ilə bağlı mühüm nəticələr ortaya qoyub. Sfera.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, ABŞ-nin “University of Rochester” alimləri müəyyən ediblər ki, qlütation adlı antioksidant xərçəng hüceyrələri tərəfindən yanacaq kimi istifadə oluna bilər. Tədqiqat göstərir ki, şişləri əhatə edən toxumalarda qida maddələri məhdud olsa da, xərçəng hüceyrələri bu çatışmazlığı kompensasiya etmək üçün müxtəlif strategiyalar inkişaf etdirir.

Gecələr qaranlıqda mobil telefona baxmaq yalnız yuxu keyfiyyətini pozmur, eyni zamanda göz sağlamlığına da ciddi təsir göstərir. Sfera.az Türkiyə mediasına istinadən xəbər verir ki, həkimlər telefon ekranlarından yayılan işığın melatonin ifrazını azaltdığını, yuxuya keçidi çətinləşdirdiyini və yuxu ritmini pozduğunu müəyyən ediblər. Uşaqlarda risk daha yüksəkdir Həkimlərin sözlərinə görə, uşaqlarda gündə iki saatdan çox mobil telefon istifadəsi miopiyanın (yaxın görmə zəifliyi) inkişafını

Uzunmüddətli bayram günləri yalnız istirahət deyil, eyni zamanda bol süfrələr, şirniyyatlar və hərəkətsiz həyat tərzi ilə də yadda qalıb. Bayramdan sonra isə bir çox insan tərəzidə artan rəqəmlərlə qarşılaşır və qısa zamanda artıq çəkidən qurtulmağın yollarını axtarmağa başlayır. Xüsusilə qadınlar arasında bu hal bəzən kompleksə də səbəb olur. Bəs, bayramdan sonra yaranan artıq çəkidən düzgün və sağlam şəkildə necə xilas olmaq olar? Sürətli pəhrizlər nə dərəcədə təhlükəlidir? Məsələ ilə bağlı

Bayram günləri adətən bol süfrələr, şirniyyatlar və qeyri-adi qidalanma rejimi ilə yadda qalır. Bu dövrdə insanlar çox vaxt gündəlik balanslı qidalanmadan uzaqlaşır, porsiyalar artır və orqanizmə düşən yük çoxalır. Nəticədə bayramdan sonra halsızlıq, həzm problemləri və çəki artımı kimi hallar müşahidə oluna bilər. Bəs bayramdan sonra normal qidalanma rejiminə necə qayıtmalıyıq? Qida eksperti Fərid Səfərov Sfera.az -a açıqlamasında bildirib ki, bayramdan sonra qidalanma rejiminə düzgün qayıtmaq

İnsanlarda 40 yaşından etibarən orqanizmdə baş verən dəyişikliklər qidalanma vərdişlərinə daha ciddi yanaşmağı zəruri edir. Mütəxəssislərin fikrincə, bu dövrdə maddələr mübadiləsi yavaşlayır, əzələ kütləsi azalır və bədən yağının artması müşahidə olunur. Eyni zamanda, ürək-damar xəstəlikləri, diabet və hipertoniya riski yüksəlir. Bu səbəbdən gündəlik rasionda yer alan bəzi qidaların istehlakına xüsusi diqqət yetirilməlidir. Onlar tamamilə qadağan edilməsə də balanslı və məhdud şəkildə qəbul

40 yaşından etibarən pəhrizinizə əlavə diqqət yetirməlisiniz. Sfera.az xəbər verir ki, 40 yaşlarınızda bədəndə bir çox fizioloji dəyişikliklər başlayır. Metabolizm yavaşlayır, əzələ kütləsi azalır və bədən yağı artmağa meyllidir. Eyni zamanda, ürək-damar xəstəlikləri, diabet və hipertoniya kimi xroniki xəstəliklərin riski də artır. Bu dövrdə qidalanma vərdişləri əvvəlkindən daha kritik hala gəlir. Gündəlik həyatda tez-tez istehlak edilən bəzi qidalar bu riskləri artıra bilər, buna görə də daha

Sağlam qidalanma ilə bağlı aparılan son araşdırmalar maraqlı nəticələri üzə çıxarıb. Uzun illərdir ürək-damar sistemi üçün ən faydalı meyvələrdən biri kimi təqdim olunan narın yerini artıq başqa bir məhsulun aldığı bildirilir. Sfera.az xəbər verir ki, qidalanma üzrə mütəxəssislərin son tədqiqatlarına əsasən, avokado ürək sağlamlığı baxımından daha üstün hesab olunur. Araşdırmada qeyd edilir ki, avokadonun tərkibində olan sağlam yağlar, xüsusilə mono-doymamış yağ turşuları xolesterinin balansını

40 yaşdan sonra orqanizmdə bir sıra fizioloji dəyişikliklər baş verir. Metabolizm yavaşlayır, əzələ kütləsi azalır, bədəndə yağ faizi isə artmağa başlayır. Nəticədə, ürək-damar xəstəlikləri, diabet və yüksək təzyiq kimi xroniki problemlərin yaranma riski də yüksəlir. Gündəlik həyatımızda tez-tez istifadə etdiyimiz bəzi qidalar isə bu riskləri artırdığı üçün onların qəbuluna daha diqqətli yanaşmaq lazımdır. Bu qidalar tam qadağan edilmir, lakin balans və porsiya nəzarəti əsas şərt sayılır.

Çoxları hesab edir ki, qəhvə sadəcə enerji verən içkidir və çox içmək zərərlidir. Lakin mütəxəssislər bildirirlər ki, doğru miqdarda qəhvə sağlamlıq üçün bir sıra faydalar da təmin edə bilər. Sfera.az-ın məlumatına görə, araşdırmalar göstərir ki, gündə 2-3 fincan qəhvə ürək-damar sisteminə müsbət təsir göstərə, Alzheimer və Parkinson xəstəlikləri riskini azalda, həmçinin qaraciyər sağlamlığını dəstəkləyə bilər. Maraqlısı odur ki, qəhvə yalnız oyandırıcı deyil – düzgün zamanda içildikdə idrak

Bir çox insan bəzi qidaların sağlamlığa zərərli olduğunu düşünür. Sfera.az bildirir ki, məşhur qida mifləri həqiqəti əks etdirmir və düzgün istifadə olunduqda bu qidalar sağlamlıq üçün faydalıdır. Məsələn, qoz-fındıq yağlı görünə bilər, amma əslində ürək-damar sağlamlığı üçün faydalıdır və doymamış yağlarla zəngindir. Kartof da yalnız karbohidrat mənbəyi deyil; düzgün bişirildikdə lif və kalium ilə zəngin olduğundan qan təzyiqini tənzimləməyə kömək edir. Tünd şokolad isə stressi azaltmaq və

Bəzi meyvələr sağlamlıq üçün çox faydalı olsa da, həddindən artıq istifadə edildikdə və ya müəyyən hallarda dərinin qurumasına səbəb ola bilər. Sfera.az xəbər verir ki, mütəxəssislər xüsusilə su balansına təsir edən və ya orqanizmdən maye itkisini artıran meyvələrə diqqət etmək lazım olduğunu bildirirlər. Ən çox rast gəlinən nümunələrdən biri sitrus meyvələridir. Portağal, limon və qreypfrut kimi meyvələr C vitamini ilə zəngin olsa da, turşuluq səviyyəsi yüksək olduğuna görə bəzi insanlarda

Mətbəxlərdə sürətlə yayılan hava fritözləri sağlam və sürətli yemək hazırlama imkanı təqdim etsə də, xətalı istifadə zamanı böyük təhlükə yaradır. İngiltərədə fəaliyyət göstərən yanğınsöndürən Riçard But son 10 ayda hava fritözlərindən qaynaqlanan 9 fərqli yanğın hadisəsinə müdaxilə etdiklərini bildirib. Sfera.az xəbər verir ki, araşdırmalar nəticəsində məlum olub ki, yanğınların böyük hissəsi istifadəçi səhvlərindən qaynaqlanır. İstifadəçilərin tez-tez etdiyi bəzi səhvlər yanğın riskini kəskin

Özbəkistandan Azərbaycana bir tır gənələrlə yoluxmuş arılar gətirilib. Sfera.az xəbər verir ki, bu barədə "Trend"ə Arıçılar Assosiasiyasının prezidenti Bədrəddin Həsrətov bildirib. O qeyd edib ki, Özbəkistandan Azərbaycana arı ailələri idxal edilib. İdxal edilən arıların Tropilaelaps gənəsi ilə yoluxduğu bildirilir. Beynəlxalq ticarətdə arı ailələri, paket arılar və ana arılar vasitəsilə digər ölkələrə keçmə riski yüksəkdir. "Bu gənələr arıların sürfələri ilə qidalanır, nəticədə zəif və

Beynəlxalq alimlər qrupu MIND pəhrizinə riayət zamanı beynin daha gec qocaldığını müəyyən edib. Sfera.az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri “Journal of Neurology Neurosurgery & Psychiatry” (JNNP) elmi jurnalında dərc olunub. Araşdırmada orta və yaşlı yaş qrupuna aid 1647 nəfər iştirak edib. Təxminən 12 il ərzində alimlər onların qidalanma rasionunu və MRT vasitəsilə beyin strukturunda baş verən dəyişiklikləri izləyiblər. Məlum olub ki, qidalanması MIND pəhrizinə daha yaxın olan iştirakçılar

Kardioloq Aurelio Rokas ən faydalı meyvənin kivi olduğunu açıqlayıb. Sfera.az xəbər verir ki, onun sözlərinə görə, bu meyvə qida dəyərinə görə alma, qaragilə, avokado və bananı geridə qoyur. Mütəxəssis bildirib ki, kivi xüsusilə mədə-bağırsaq problemi olan insanlar üçün faydalıdır. Meyvə liflə zəngindir və bu da həzm prosesinin yaxşılaşmasına kömək edir. Bundan əlavə, kivinin qlisemik indeksi aşağıdır ki, bu da qanda şəkərin səviyyəsini tənzimləməyə və insulin sıçrayışlarının qarşısını almağa

30 yaşdan sonra maddələr mübadiləsi yavaşlayır və orqanizm bəzi qidalara fərqli reaksiya verir. Sfera.az xəbər verir ki, bu səbəbdən bəzi məhsulların azaldılması və ya tamamilə menyudan çıxarılması tövsiyə olunur. Şəkərli içkilər və şirniyyatlar qan şəkərinin sürətlə qalxıb-enməsinə səbəb olur, artıq çəki və insulin müqavimətinə yol açır. Ağ undan hazırlanan çörək və bulkalar uzun müddət toxluq hissi yaratmadığı üçün piylənməyə zəmin yaradır. Kolbasa, sosis və emal olunmuş ətlər yüksək duz,

Mətbəxdə geniş istifadə olunan günəbaxan, qarğıdalı və soya yağlarının tərkibindəki linoleik turşunun, müəyyən şərtlər daxilində xərçəng hüceyrələrinin böyüməsini stimullaşdıra bildiyi yeni laboratoriya araşdırmaları ilə məlum olub. Sfera.az xəbər verir ki, molekulyar səviyyədə aparılan yeni heyvan təcrübələri göstərib ki, qida vasitəsilə qəbul edilən linoleik turşu (bir növ Omeqa-6 yağ turşusu) şişlərdə yüksək miqdarda olan FABP5 adlı zülala bağlanır. Tədqiqatçılar bu bağlanmanın

Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti (ADNSU) beynəlxalq reytinqlərdə növbəti uğura imza atıb. Sfera.az xəbər verir ki, universitetin rektoru Rüfət Əzizovun yaydığı məlumata görə, QS (Quacquarelli Symonds) reytinq agentliyinin 2026-cı il üzrə fənn sahələri reytinqində ADNSU iki istiqamət üzrə qlobal siyahıya daxil olub. Bildirilib ki, universitet “Neft mühəndisliyi” ixtisası üzrə 101-150-ci yerlər arasında qərarlaşıb. “Kompüter elmləri və informasiya sistemləri” istiqaməti üzrə isə

Sağlam və uzun ömür sürmək üçün mütəxəssislər 7 əsas amili açıqlayıb. Araşdırmalara görə, bu vərdişləri gündəlik həyata daxil edən insanlar həm fiziki, həm də psixoloji sağlamlığını qoruyur. Sfera.az mütəxəssislərin araşdırmalarına istinadən xəbər verir ki, aktiv həyat tərzi uzunömürlülüyün əsas amillərindən biridir. Gündəlik yürüş, yoqa və ya evdə məşqlər ürək-damar sistemini gücləndirir, əzələ və sümük sağlamlığını dəstəkləyir. Sağlam qidalanma da bu siyahıda vacib rol oynayır. Tərəvəz,

İspaniyanın “Centro de Biología Molecular Severo Ochoa” (CBM, CSIC-UAM) tərəfindən aparılan yeni araşdırma mitoxondrial xəstəliklərin müalicəsi ilə bağlı ümidverici nəticələr ortaya qoyub. Sfera.az bildirir ki, “Nature Communications” jurnalında dərc olunan tədqiqat göstərib ki, mitoxondrial xəstəliyi olan siçanlarda bağırsaq mikrobiotası tərəfindən istehsal olunan və ümumi sağlamlıq üçün mühüm sayılan butirat molekulunun səviyyəsini bərpa etmək mümkündür. Araşdırmaya görə, mitoxondrial

644 insan üzərində aparılan yeni araşdırma qidalanma ilə psixi sağlamlıq arasındakı mühüm əlaqəyə işıq salıb. Alimlər müəyyən ediblər ki, bağırsaq mikrobiotası Aralıq dənizi pəhrizinin depressiya simptomlarına müsbət təsirinin əhəmiyyətli hissəsini izah edə bilər. Sfera.az xəbər verir ki, “Rovira i Virgili” Universiteti tərəfindən aparılan və “MedComm” jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, bağırsaq florası Aralıq dənizi pəhrizinin depressiya əlamətlərini azaltmaqda rolunun 31 faizə qədərini

ABŞ-də aparılan yeni araşdırma ürək-damar xəstəliklərinin yalnız yaşlılıq dövrünə aid olması ilə bağlı geniş yayılmış fikri təkzib edib. Sfera.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, Amerika Ürək Assosiasiyasının jurnalında dərc olunan tədqiqata görə, kişilərdə infarkt və insult kimi ciddi ürək-damar problemlərinin riski 35 yaşdan etibarən nəzərəçarpacaq dərəcədə yüksəlir. Şimal-Qərb Tibb Mərkəzinin tədqiqatçıları tərəfindən aparılan araşdırmada 18-30 yaş aralığında olan 5115 nəfər təxminən