Qonaq sevməməyin əsl səbəbi
Evdə qonaq qəbul etmək ideyası bir çox insan üçün xoş bir sosial fəaliyyətdən daha çox ciddi bir stress mənbəyinə çevrilə bilər. Cəmiyyətdə tez-tez "soyuqluq" və ya "asosiallıq" kimi təsvir edilən bu vəziyyətin psixologiya ədəbiyyatına görə daha dərin və struktur səbəbləri var.
Sfera.az bildirir ki, mütəxəssislər evin yalnız yaşayış sahəsi deyil, həm də nəzarətin, təhlükəsizliyin və məxfiliyin qorunduğu psixoloji sığınacaq olduğunu qeyd edirlər.
Bu halda, məxfilik tənzimlənməsi və nəzarətin itirilməsi əhəmiyyətli rol oynayır.
Ətraf mühit psixologiyası sahəsində inkişaf etdirilən İrvin Altmanın "məxfilik tənzimlənməsi" yanaşması, fərdlərin sosial təmas və tənhalıq arasında yaratmağa çalışdıqları incə tarazlığa diqqət yetirir. Altmana görə, fərdlərin ehtiyac duyduğu məxfilik səviyyəsi ilə mövcud vəziyyətləri arasındakı boşluq artdıqda stress səviyyəsi sürətlə artır. Bu kontekstdə qonaq qəbul etmək yalnız ev sahibi üçün qonağı qəbul etmək deyil, həm də gündəlik işlərdə dəyişiklik, yaşayış sahəsinin paylaşılması və ev üzərində nəzarətin bir hissəsinin itirilməsi deməkdir. Xüsusilə "əsas məkan" kimi təyin olunan evdə nəzarətin azalması fərddə müdafiə mexanizmlərini işə sala bilər.
Qonaqları rədd etmək meylinin ən güclü səbəblərindən biri "zehni yük" və "idrak ev əməyi" anlayışları ilə izah olunur.
2024-cü ildə aparılan son tədqiqatlar göstərir ki, yemək hazırlamaq, təmizləmək və süfrəyə vermək kimi proseslərin yaratdığı görünməz təşkilati yük, xüsusən də qadınlarda tükənməyə və zehni sağlamlığa təzyiq göstərir. Bundan əlavə, introvert fərdlər üçün sosial qarşılıqlı əlaqə yüksək səviyyədə stimullaşdırma yaradır və bu da sürətli enerji tükənməsinə səbəb olur. Ev bu fərdlər üçün sığınacaq olduğundan, xarici dünyanın səs-küyündən qaçmaq, bu məkanı sosiallaşmaya açmaq zehni istirahət prosesini pozur.
Həll yolu sərhədləri aydınlaşdırmaqdadır.
Mütəxəssislər qonaq qəbul etmək istəməməyin şəxsiyyət qüsuru deyil, əksinə sərhədlərin idarə olunması məsələsi olduğunu vurğulayırlar. Bu prosesi sosial münasibətlərə zərər vermədən idarə etmək üçün görüş vaxtlarını əvvəlcədən müəyyən etmək, evdə "şəxsi məkan" sərhədlərini qorumaq və hazırlıq mərhələsində rolları bölüşmək tövsiyə olunur. Əgər bu vəziyyət fərdin sosial həyatını iflic edən narahatlığa çevrilərsə, peşəkar dəstək tövsiyə olunur.
Aynil