Sonda arzusu gerçəkləşdi
Anadolunun qədim torpaqları tarix boyu bir çox tədqiqatçını cəlb edib. Lakin, çox az adam bu torpaqlara Prof. Dr. Machteld Johanna Mellink qədər dərin bir sevgi ilə bağlı olub. 1917-ci ildə Hollandiyada anadan olan Mellink, doktorantura təhsilindən sonra 1946-cı ildə ABŞ-a gedib və akademik karyerasına yeni bir istiqamət verib. Lakin, onun ruhunu həqiqətən qidalandıran yer okeanın o tayı deyil, Aralıq dənizinin münbit torpaqları idi. 1947-ci ildə Tarsus Gözlüküle qazıntıları ilə başlayan Anadolu macərası 1963-cü ildə Antalya şəhərinin Almalı rayonuna köçdü və bu da həm arxeoloji dünya, həm də yerli xalq üçün dönməz və ürəkaçan bir hekayənin başlanğıcını qoydu.
Sfera.az bildirir ki, professor Dr. Mellink Almalıda apardığı 40 illik qazıntı işləri zamanı Karataş-Semayükdə eramızdan əvvəl 3000-ci ilə aid 500 küp qəbir aşkar edərək bölgənin tarixi dərinliyini sübut edib. Lakin, onun adını dünya arxeoloji ədəbiyyatına həqiqətən həkk edən kəşflər Kızılbel və Karaburun Tumuli idi. Eramızdan əvvəl 525-ci ilə aid olan Kızılbel Tumulisində divar rəsmlərinin ən nadir nümunələrindən bəziləri var, eramızdan əvvəl 475-ci ilə aid olan Karaburun Tumulisində isə bölgədəki fars təsirini ən möhtəşəm formasında əks etdirən şah əsər kimi qeydə alınıb. Mellink bu əsərləri yalnız qazıntı işləri ilə deyil, həm də onların qorunmasına və muzeyin damı altında nümayiş etdirilməsinə həsr edib.
Mellinki adi bir alimdən fərqləndirən ən vacib xüsusiyyət, qazıntı apardığı yerlərin insanları ilə qurduğu qırılmaz bağlar idi.
Almalıda "Anadolu Arxeologiyasının Anası" kimi tanınan professor, onu qazıntı yerlərinə aparan Abdullah Aytulumu və ailəsini rayona gəldiyi ilk gündən öz ailəsi hesab edirdi. Hətta Aytulum ailəsinin oğlu Sadiq Aytulum Mellinkin qucağında böyüyüb. Mellink təkcə tarixlə deyil, həm də insanlarla maraqlanırdı; o, Almalı Muzeyinin yaradılmasına rəhbərlik etmiş və rayonda xəstəxananın tikintisi üçün əhəmiyyətli maliyyə yardımı göstərmişdir. Sosial məsuliyyət layihələrinin ön sıralarında həmişə olan Mellink, yerli xalq üçün həm mentor, həm də "xanım Mellink" oldu. Almalı onun küllərinin səpələndiyi diyara çevrildi.
2003-cü ildə köhnə dostları və qazıntı evi ilə vidalaşmaq üçün sonuncu dəfə əlil arabasında Almalıya gələn Mellink, vəsiyyətini verərək 2006-cı ildə 89 yaşında ABŞ-da vəfat edib. "Məni Almalıda dəfn edin" deyən professorun qanuni prosedurlar səbəbindən cəsədi yandırılıb və külləri bankada dostu Sadiq Aytuluma təhvil verilib. Mellink fars təsirlərinə malik Karaburun yerinə, yerli Likiya təsirlərini özündə cəmləşdirən ən sevdiyi yer olan Kızılbel Tümülündə dəfn olunmaq istəyirdi. Küllərini onun böyütdüyü Sadiq sovurdu və beləliklə, nəhayət, həyatını həsr etdiyi diyara qovuşdu. İndi onun adı küçələrdə, xatirəsi muzeydə yaşayır.
Ölümündən iyirmi il sonra belə, Almalı öz anasını unutmayıb. Almalı Bələdiyyəsi mənalı bir qərarla qazıntı dövrünə aid əsərlərin saxlandığı küçəyə "Prof. Machteld Johanna Mellink" adını verib. Bu gün Almalı Muzeyinə gələn hər bir ziyarətçi əslində Mellinkin səbirlə qazdığı bir tarixdə gəzir. Hollandiyadan yola düşüb Amerikada akademik zirvəyə çatan, lakin ürəyi həmişə Antalya bölgəsində döyünən bu möhtəşəm qadın indi çox sevdiyi Anadolunun bir hissəsi olaraq kəşf etdiyi kurqanların sükutunda əbədi olaraq uyuyur.
Aynil
