Bir fincan kofe edama səbəb ola bilərdi
Zəngin ətir, acı dad və canlandırıcı kofein illərdir dünyanı və çox insanın ürəyini fəth edib. Qəhvənin tarixi isə o qədər də sadə deyil.
Sfera.az qəhvənin qadağan edildiyi 4 tarixi dövrü təqdim edir.
Qəhvə Efiopiyada "doğulub", lakin yalnız 15-ci əsrdə Yəməndə - əsasən namaz əsnasında ayıq-sayıq qalmalı olan sufilər arasında məşhur bir içkiyə çevrilib. Zamanla zəngin ətir, acı dad və canlandırıcı kofein dünyanı fəth etdi. Məhz o zaman da məşhur içkinin problemləri başladı.
Bəzi siyasətçilər sağlamlıq risklərini əsas gətirərək qəhvə içməyi qadağan etməyə çalışdılar. Lakin daha çox vaxt bu cür qadağalar daha qaranlıq bir həqiqəti gizlədirdi. Qəhvə insanları bir araya gətirərək, onları xəbərləri və sosial ədalətsizliyi isti fincan üzərində müzakirə etmək üçün bir araya gətirdi. Bu, hökmdarları həqiqətən qorxudurdu.
Qüvvədə olduğu zaman qanunu pozanlar sərt şəkildə cəzalandırılmaqlarına, bəzən hətta edamlara baxmayaraq, qəhvə qadağaları uzun sürməyib.
16-cı əsrin əvvəllərində Məkkədə qəhvə qadağası
Təxminən 1500-cü ildə Məkkəyə qəhvə gəldi. Tezliklə həm yerli sakinlərə, həm də yorğun zəvvarlara xidmət edən qəhvəxanalar yarandı. Lakin bu yeni içkinin populyarlığı şübhə doğurdu. 1511-ci ildə Məkkə rəsmisi Xayr Bəy qəhvənin qadağan edilib-edilməməsini müəyyən etmək üçün bir qrup alim topladı.
Xayr Bəy toplanan alimlərə qəhvə içməyin qadağan edilməsini dəstəkləmək üçün təzyiq göstərdi. Rəsmi mövqe qəhvənin bədənə zərərli, zehni sərxoş edən və insanları böyük, nizamsız izdihamda toplaşmağa təşviq etdiyi idi.
Qəhvəxanalar bağlandı, qəhvə dənələri yandırıldı və hakimiyyət orqanları qəhvə içənləri döydü.
Bu vaxt Xair Bəy öz hərəkətləri barədə Sultan əl-Əşrəf Qansuh əl-Quriyə hesabat göndərdi. Lakin Sultanın cavabı sürətli və sərt oldu. Sultan, ictimai yerlərdə qəhvə içmək qadağan olsa da, şəxsi içki içməyə icazə verilən bir kral fərmanı verdi ki, bu da Xair Bəyi çaşdırdı və Məkkə sakinlərinin qəhvələrinə və nəticədə qəhvəxanalarına qayıtmalarına icazə verdi.
Osmanlı Sultanı niyə qəhvə içənləri edam etdi?
100 ildən sonra Sultan IV Murad da bu dəfə İstanbulda qəhvəxanaları təqib etməyə başladı. Osmanlı İmperiyasında əvvəllər qəhvə qadağan olunsa da, IV Murad vəziyyəti ifrat həddə çatdırdı. O, qəhvəxanaları üsyanların alovlana biləcəyi təhlükəli sosial qarşılıqlı əlaqə mərkəzləri kimi görürdü.
IV Muradın özü bu cür üsyanlar nəticəsində taxta çıxdığı üçün, təbii ki, paranoyadan əziyyət çəkirdi. Nəticədə, o, İstanbuldakı qəhvəxanaları qadağan etdi və ictimai yerlərdə qəhvə içənlər üçün edam cəzası tətbiq etdi. Bəziləri IV Muradın qəhvə içənləri (və siqaret çəkənləri, çünki tütün də qadağan olunmuşdu) edam etdiyini deyirlər.
Aynil