Minimum əməkhaqqı, pensiya və müavinətlər artırılacaq - Yeni qərarın arxasında nə dayanır?
Azərbaycanda 2027-ci il üçün sosial ödənişlərin artırılması gündəmə gəlib. Prezident İlham Əliyev Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayında çıxışı zamanı gələn il minimum əməkhaqqının, pensiyaların və sosial müavinətlərin artırılacağını açıqlayıb.
Dövlət başçısı bildirib ki, bununla bağlı artıq göstəriş verilib və bu siyasətin məqsədi əhalinin rifahının ildən-ilə yaxşılaşdırılmasıdır.
Bu açıqlama xüsusilə sosial ödənişlərdən asılı olan əhali qrupları baxımından diqqət çəkir. Çünki söhbət yalnız minimum əməkhaqqından deyil, eyni zamanda pensiyaçılar, sosial müavinət alan şəxslər və müxtəlif sosial proqramlardan faydalanan vətəndaşları əhatə edən daha geniş paketdən gedir.
Hazırda Azərbaycanda minimum aylıq əməkhaqqı 400 manat, minimum əmək pensiyası isə 320 manatdır. 2026-cı il üçün ölkə üzrə yaşayış minimumu 300 manat, əmək qabiliyyətli əhali üçün 317 manat, pensiyaçılar üçün 245 manat, uşaqlar üçün isə 260 manat müəyyən edilib.
Burada diqqətçəkən məqam odur ki, son illərdə sosial ödənişlər üzrə artımlar artıq ardıcıl xarakter alıb. Məsələn, 2025-ci il yanvarın 1-dən minimum əməkhaqqı 400 manata yüksəldilib, minimum pensiyanın isə 2025-ci ilin fevralından 320 manat olması müəyyənləşdirilib. Həmin qərarla sosial müavinət və təqaüdlərin artırılması ilə bağlı təkliflərin hazırlanması da nəzərdə tutulmuşdu.
2026-cı ildə də pensiyaların artırılması həyata keçirilib. Prezidentin 9 fevral 2026-cı il tarixli sərəncamına əsasən, 2026-cı il yanvarın 1-dək təyin edilmiş əmək pensiyaları 9,3 faiz indeksləşdirilib. Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin məlumatına görə, bu artım üçün illik əlavə 640 milyon manat ayrılıb.
Nazirliyin 2026-cı il üzrə sosial göstəricilərində də sosial ödənişlərdə artım qeydə alınır: pensiya ödənişləri 10 faiz, prezident təqaüdləri 17 faiz, sosial müavinət ödənişləri isə 15 faiz artıb. Eyni zamanda, ilin göstəricilərinə əsasən 65 min nəfərin işlə təmin edildiyi açıqlanıb.
Bu baxımdan 2027-ci il üçün verilən yeni açıqlama sosial siyasətdə artımların davam etdirilməsi xəttinin növbəti mərhələsi kimi qiymətləndirilə bilər. Lakin hazırkı mərhələdə əsas məsələ artımın elan olunmasından daha çox, onun faiz və manat ifadəsində nə qədər olacağıdır. Minimum əməkhaqqının neçə manata çatdırılacağı, pensiyaların hansı mexanizmlə indeksləşdiriləcəyi və sosial müavinətlər üzrə hansı məbləğlərin dəyişəcəyi hələ açıqlanmayıb.
Xüsusilə minimum əməkhaqqı ilə bağlı 2026-cı ildə qanunvericiliyə mühüm dəyişiklik də edilib. Əmək Məcəlləsinə əlavə edilən müddəaya əsasən, minimum əməkhaqqının məbləğinə ildə ən azı bir dəfə yenidən baxılması nəzərdə tutulur. Bu isə gələcəkdə minimum əməkhaqqının əmək bazarındakı göstəricilər, sosial-iqtisadi vəziyyət və digər amillər nəzərə alınmaqla mütəmadi şəkildə nəzərdən keçirilməsi üçün hüquqi mexanizm yaradır.
Əslində sosial ödənişlərin artırılması iki istiqamətdə əhəmiyyət daşıyır. Bir tərəfdən, nominal gəlirlərin yüksəldilməsi vətəndaşların aylıq büdcəsinə birbaşa təsir göstərir. Digər tərəfdən isə artımın real sosial effektini qiymətləndirərkən inflyasiya, ərzaq və xidmət qiymətləri, kommunal xərclər və ümumi yaşayış dəyərinin dəyişməsi də nəzərə alınmalıdır. Yəni əməkhaqqı və pensiyanın neçə faiz artmasından əlavə, həmin artımın alıcılıq qabiliyyətinə nə qədər təsir etdiyi əsas göstəricilərdən biridir.
2027-ci il üçün gözlənti də məhz burada formalaşır: qarşıdakı artımların yalnız rəqəmlərin yüksəldilməsi ilə deyil, əhalinin real gəlirlərinin qorunması baxımından hansı nəticəni verəcəyi daha böyük maraq doğuracaq.
Hazırda isə məlum olan budur ki, hökumətin sosial ödənişlər üzrə növbəti artım paketi üzərində iş aparılacaq və gələn il minimum əməkhaqqı, pensiyalar və sosial müavinətlər artırılacaq. Konkret məbləğlər isə qarşıdakı qərarlarla müəyyənləşəcək.
Firuzə Əliyeva
