Bu insanlar depressiyaya meyilli olurlar
Bəzi insanlar gündəlik problemlər, stress və çətinliklərlə daha rahat mübarizə aparır, digərləri isə eyni vəziyyətlərdən daha çox təsirlənirlər.
Uzun müddət davam edən kədər, ümidsizlik, özünü tək hiss etmək və gündəlik fəaliyyətlərə marağın azalması insanın psixoloji vəziyyətinə təsir edə bilər. Xüsusilə payız aylarında günlərin qısalması və günəş işığının azalması bəzi insanlarda əhval dəyişikliklərini gücləndirə bilər.
Sfera.az xəbər verir ki, depressiya sadəcə kefsizlik və ya müvəqqəti ruh düşkünlüyü deyil. Bu, insanın düşüncələrinə, emosiyalarına, yuxusuna, iştahasına və gündəlik həyatına təsir edən psixi sağlamlıq problemidir. Depressiyanın yaranmasında bioloji, psixoloji və sosial amillər rol oynaya bilər.
Depressiyaya kimlər daha çox meyilli ola bilər?
Depressiya hər yaşda və fərqli həyat şəraitində olan insanlarda yarana bilər. Bununla belə, bəzi amillər riski artıra bilər. Uzunmüddətli stress, yaxın insanın itkisi, ailədaxili problemlər, sosial təcrid, maliyyə çətinlikləri və travmatik hadisələr bunların sırasındadır. Ailəsində depressiya və ya digər psixi sağlamlıq problemləri olan şəxslərdə də risk arta bilər. Lakin bu, həmin insanların mütləq depressiyaya düşəcəyi demək deyil. Eyni zamanda, heç bir aşkar risk amili olmayan insanlarda da depressiya yarana bilər.
Mütəxəssislər depressiyanı insanın zəifliyi, iradəsizliyi və ya problemlərin öhdəsindən gələ bilməməsi kimi qiymətləndirməyin düzgün olmadığını bildirirlər.
Hansı əlamətlərə diqqət etmək lazımdır?
Depressiyanın əlamətləri insandan-insana dəyişə bilər. Əsas göstəricilərdən biri uzun müddət davam edən kədərli əhval və əvvəllər zövq verən fəaliyyətlərə marağın azalmasıdır.
Bununla yanaşı, aşağıdakı əlamətlər də müşahidə oluna bilər:
Daimi yorğunluq və enerjisizlik;
Yuxusuzluq və ya həddindən artıq yatmaq;
İştahanın və çəkidə dəyişikliklərin olması;
Diqqəti cəmləməkdə və qərar verməkdə çətinlik;
Özünü dəyərsiz hiss etmək və həddindən artıq günahkarlıq;
İnsanlarla ünsiyyətdən uzaqlaşmaq;
Gələcəyə ümidsiz yanaşmaq.
Bu əlamətlərdən birinin olması avtomatik olaraq depressiya diaqnozu demək deyil. Lakin bir neçə əlamət davamlı şəkildə müşahidə olunursa, xüsusilə gündəlik həyata mane olursa, mütəxəssisə müraciət etmək vacibdir.
Payız depressiyası nədir?
Payız və qış aylarında bəzi insanlarda əhvalın nəzərəçarpacaq dərəcədə pisləşməsi mövsümi əhval pozuntusu ilə əlaqəli ola bilər. Gün işığının azalması yuxu-oyanıqlıq ritminə və bioloji proseslərə təsir göstərə bilər.
Mövsümi depressiya yaşayan insanlarda enerjisizlik, yuxuya meyilliliyin artması, sosial həyatdan uzaqlaşma və gündəlik fəaliyyətlərə marağın azalması müşahidə edilə bilər. Ancaq payızda kefsiz olmaq və ya yorğunluq hiss etmək hər zaman depressiya demək deyil. Mövsümi depressiya barədə nəticəyə gəlmək üçün simptomların davamlılığı və təkrarlanması nəzərə alınmalıdır.
Depressiyaya meyilli insanlara necə dəstək olmaq olar?
Yaxınlarının psixoloji çətinlik yaşadığını görən insanlar bəzən “özünü ələ al”, “hər şeyi çox düşünmə” və ya “başqalarının daha böyük problemləri var” kimi ifadələr işlədirlər. Bu yanaşma isə qarşı tərəfin özünü anlaşılmamış hiss etməsinə səbəb ola bilər. Belə hallarda insanı mühakimə etmədən dinləmək, onun hisslərini kiçiltməmək və ehtiyac duyduqda yanında olmaq daha faydalıdır. Gəzinti, fiziki aktivlik, gündəlik rejimin qorunması və yaxınlarla ünsiyyət ümumi psixoloji rifaha dəstək verə bilər. Bununla belə, bu tədbirlər peşəkar müalicəni əvəz etmir. Əlamətlər uzun müddət davam edirsə və insanın həyat keyfiyyətinə təsir göstərirsə, psixoloq, psixiatr və ya digər uyğun səhiyyə mütəxəssisinə müraciət etmək tövsiyə olunur. Depressiya müalicə oluna bilən bir vəziyyətdir və vaxtında dəstək almaq əhəmiyyətlidir.
Əsas məsələ əlamətləri vaxtında tanımaqdır
Depressiya insanın xarakteri və ya iradəsi ilə bağlı sadə məsələ deyil. Hər kəs həyatının müəyyən dövründə psixoloji çətinliklərlə üzləşə bilər. Əhvalın uzun müddət aşağı olması, ümidsizlik və gündəlik fəaliyyətlərə marağın itməsi diqqətdən kənarda qalmamalıdır. İnsanın yaşadığı çətinlikləri açıq şəkildə ifadə edə bilməsi, yaxınlarının dəstəyini hiss etməsi və ehtiyac olduqda mütəxəssisə müraciət etməsi psixoloji sağlamlığın qorunmasında mühüm rol oynayır.
Fatimə
Sfera.az
