İllərlə gizli qalır, heç nə bilinmir: Bu əlamətlərə DİQQƏT EDİN
Bəzi xəstəliklər uzun müddət heç bir ciddi əlamət yaratmadan orqanizmdə inkişak edə bilər.
İnsan özünü sağlam hiss etdiyi halda belə xəstəlik yalnız adi müayinə və başqa səbəblə aparılan analiz zamanı aşkarlana bilir.
Sfera.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bu səbəbdən bəzi xəstəliklərin erkən mərhələdə müəyyənləşdirilməsi üçün mütəmadi tibbi yoxlanışların əhəmiyyətini vurğulayırlar.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının materiallarında da erkən mərhələdə əlamətlərini göstərməyən xəstəliklər “səssiz xəstəliklər” kimi xarakterizə olunur. Bu qrupa diabet, yüksək qan təzyiqi və bəzi xərçəng növləri ilə yanaşı, uzun müddət simptomsuz qala bilən digər xəstəliklər də daxildir.
Bəs hansı xəstəliklər insanın özünü uzun müddət sağlam hiss etməsinə səbəb olur?
Xroniki böyrək xəstəliyi uzun müddət heç bir aşkar simptom yaratmaya bilər. NHS-in məlumatına görə, xəstəliyin erkən mərhələlərində böyrək funksiyasının azalmasına baxmayaraq, orqanizm müəyyən müddət bunu kompensasiya edə bilir. Buna görə də problem özü bəzən yalnız qan və ya sidik analizi zamanı aşkarlanır.
Xəstəlik irəlilədikcə yorğunluq, ayaq və əllərdə şişkinlik, nəfəs darlığı, ürəkbulanma, gecələr daha tez-tez sidiyə çıxma, sidikdə qan və dəridə qaşınma kimi əlamətlər yarana bilər. Hepatit B və C Virus hepatitinin bəzi formaları da uzun müddət özünü büruzə vermədən davam edə bilər. ÜST hepatit B və C-ni çox vaxt “səssiz xəstəlik” adlandırırlar, bir çox insan xəstəliyinə yoluxduğunu heç bir simptom hiss etmədən uzun müddət bilməyə bilər. Problem ondadır ki, onu idarə etməkdən və müalicə olunmaqdan davam etdikdə qara şəkildə ciddi zərərlə, bəzi hallarda sirrozu inkişaf etdirir. ÜST erkən aşkarlama üçün mütəmadi testlərin vacibliyini vurğulayır.
Mədəaltı vəzi xərçəngi ən çətin aşkarlanan xəstəliklərdən biri hesab olunur. Bunun əsas səbəblərindən biri xəstəliyin ilkin mərhələdə ümumiyyətlə, simptom yaratmaması və ya yaranan əlamətlərin adi həzm problemləri ilə qarışdırıla bilməsidir. Xəstəlik zamanı səbəbsiz çəki itkisi, iştahanın azalması, yorğunluq, qarın və bel nahiyəsində ağrı, ürəkbulanma, həzm problemləri və nəcis ifrazında dəyişikliklər yarana bilər. Dərinin və gözlərin ağarmış hissəsinin saralması da diqqət edilməli əlamətlərdəndir.
Qaraciyər xərçəngi də ilkin mərhələlərdə özünü açıq şəkildə göstərməyə bilər. Sonrakı mərhələlərdə səbəbsiz arıqlama, iştahasızlıq, davamlı yorğunluq, qarının sağ tərəfində şişlik və ya kütlə, qarın nahiyəsində ağrı, sarılıq və həzm problemləri meydana çıxa bilər. Böyrək xərçəngi də uzun müddət heç bir aşkar əlamət yaratmaya bilər. NHS-in məlumatına görə, xəstəlik bəzi insanlarda başqa səbəblə aparılan müayinə və ya görüntüləmə zamanı təsadüfən aşkarlanır. Əlamətlər yarandıqda sidikdə qan, bel və qabırğalar arasında keçməyən ağrı, səbəbsiz çəki itkisi, davamlı yorğunluq, hərarət və bəzi hallarda şişkinlik müşahidə edilə bilər.
Prostat xərçəngi bəzi hallarda yavaş inkişaf etdiyi üçün uzun illər nəzərəçarpacaq simptom yaratmaya bilər. Xəstəlik irəlilədikcə sidiyə çıxma ehtiyacının artması, xüsusilə gecələr tez-tez sidiyə getmə, sidik ifrazında çətinlik və sidikdə və ya spermada qan kimi əlamətlər ortaya çıxa bilər.
Niyə bu xəstəliklər gec aşkarlanır?
Əsas problemlərdən biri insanın özünü yaxşı hiss etməsidir. Ağrı və ya ciddi narahatlıq olmadıqda insanlar həkimə müraciəti təxirə sala bilirlər. Halbuki bəzi xəstəliklərdə simptomların olmaması orqanizmdə problemin olmadığı anlamına gəlmir. Həkimlər həmçinin səbəbsiz və davamlı çəki itkisi, uzunmüddətli yorğunluq, təkrarlanan həzm problemləri, sidikdə qan, sarılıq, davamlı ağrı və bədəndə izah olunmayan dəyişikliklərə laqeyd yanaşmamağı tövsiyə edirlər.
Bu əlamətlərin heç biri avtomatik olaraq ağır xəstəlik demək deyil, lakin davamlı olduqda səbəbinin araşdırılması vacibdir. Mütəxəssislərin fikrincə, xəstəliyin simptom verməsini gözləməkdənsə, yaşa, risk faktorlarına və ailə tarixçəsinə uyğun müayinələrdən keçmək bir çox problemin vaxtında aşkarlanmasına kömək edə bilər.
İradə Elsevər
Sfera.az
