“Tetris” insanları müalicə edir - Maraqlı ARAŞDIRMA
Yeni araşdırma, travma sonrası stress pozğunluğunun (TSSP) müalicəsində qeyri-adi, lakin ümidverici bir üsulu gündəmə gətirib. Məlum olub ki, məşhur “Tetris” videooyunu travma ilə bağlı qeyri-iradi və narahatedici xatirələrin azalmasına kömək edə bilər.
Sfera.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, "The Lancet Psychiatry" jurnalında dərc olunan tədqiqatın nəticələrinə görə, "Tetris" oynamaq beynin vizual-məkan bölgələrini aktiv saxlayaraq travmatik görüntülərin zehnə nüfuz etməsinin qarşısını alır.
Araşdırma Uppsala Universiteti tərəfindən Kembric və Oksford universitetləri ilə əməkdaşlıq çərçivəsində aparılıb.
Tədqiqat COVID-19 pandemiyası dövründə travmatik hadisələr yaşamış səhiyyə işçiləri üzərində həyata keçirilib. Nəticələr göstərib ki, bu metodu tətbiq edən qrupda dörd həftə ərzində qeyri-iradi xatirələrin sayı həftədə 14-dən 1-ə enib. Digər qruplarla müqayisədə bu göstərici təxminən 10 dəfə az olub. Sınaqdan altı ay sonra isə yeni üsulu tətbiq edənlərin 70 faizi artıq heç bir "fleşbek" (travmatik xatirənin canlanması) yaşamadığını bildirib.
Araşdırmanın aparıcı müəllifi, Uppsala Universitetinin psixologiya professoru Emili Holms qeyd edib ki, hətta tək bir qeyri-iradi xatirə belə insanın gündəlik həyatına ciddi təsir göstərə bilər:
“Bizim müdaxiləmiz sözlərə deyil, zehni təsvirlərə yönəlib. Bu üsul insanların məşğul həyat tərzinə uyğun, qısa və praktik formada hazırlanıb”.
Müalicə necə işləyir?
Metodun əsas komponenti “Tetris” oyunudur. İlk mərhələdə iştirakçılardan travmatik xatirəni qısaca xatırlamaları istənilir. Daha sonra onlara “zehni fırlanma” adlı idrak bacarığından istifadə qaydaları öyrədilir.
Son mərhələdə iştirakçılar təxminən 20 dəqiqə ərzində yavaş tempdə “Tetris” oynayaraq bu bacarığı tətbiq edirlər. Məqsəd beynin vizual-məkan sistemini aktivləşdirərək onu travmatik görüntülərlə “rəqabətə” salmaq və beləliklə, həmin xatirələrin canlılığını, həmçinin emosional təsirini azaltmaqdır.
Ümumi simptomlarda yaxşılaşma
Tədqiqat göstərib ki, qeyri-iradi vizual xatirələrin azalması yalnız fleşbeklərin zəifləməsi ilə məhdudlaşmır. Dördüncü həftəyə qədər iştirakçılarda narahatlıq, depressiya və ümumi fəaliyyət səviyyəsində də müsbət dəyişikliklər qeydə alınıb.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu qısa və əlçatan müdaxilə üsulu gələcəkdə TSSP müalicəsində geniş tətbiq oluna bilər. Bununla belə, alimlər daha genişmiqyaslı tədqiqatların aparılmasının vacibliyini vurğulayırlar.
Mənsumə
Sfera.az