Notr Dam yeddi il əvvəl necə yanğına məruz qaldı?
15 aprel 2019-cu ildə, Avropa vaxtı ilə saat 18:50-dən bir az əvvəl Notr Dam Kilsəsində tarixi binaya ciddi ziyan vuran və dünyanı sarsıdan yanğın baş verdi. Katedralın məşhur qülləsi və damı uçdu, kilsənin daxili hissəsinə, yuxarı divarlarına və pəncərələrinə ziyan dəydi. Yanğın yalnız 16 apreldə söndürüldü. Notr Dam indi ictimaiyyəti üçün açıq və giriş pulsuzdur.
Sfera.az mövzu ilə bağlı məlum olanları təqdim edir.
Notre Dame Katedralının tikintisinə XII əsrdə başlanılıb. O dövrdə daş struktur dayaq kimi, əsas damlar və ikonik şpil üçün isə ağacdan istifadə olunurdu. Hazırkı şpil 19-cu əsrdə palıddan hazırlanmış və qurğuşunla örtülmüşdü; orijinal şpil 1786-cı ildə sökülmüşdür.
2019-cu ildən əvvəl kafedralda aşınma əlamətləri görünməyə başladı: fraqmentlər qopurdu. Fransanın tarixi abidələrin baş memarı Filip Villeneuve 2017-ci ilin iyul ayında "çirklənmənin ən böyük günahkar olduğunu" bildirdi. Fransa hökuməti Notre Damın bərpaya ehtiyacı olduğuna inanırdı və 2018-ci ildə 50 milyon dollarlıq təmir üçün müraciəti qəbul etdi. Yanğın zamanı şpildə təmir işləri aparılırdı və bunun 6,8 milyon dollara başa gəldiyi təxmin edilirdi. On iki Həvarinin heykəlləri də daxil olmaqla, daş, mis və bürünc heykəllər yanğından əvvəl təmirə hazırlıq məqsədilə kilsədən çıxarıldı.
Yanğın, Notr Dam hələ turistlər üçün açıq olduğu gün, saat 18:50 radələrində, kafedralın çardağında baş verib. Həmin gün, saat 18:15 ilə 19:00 arasında bir messa təyin olunmuşdu. Şahidlərin sözlərinə görə, kafedralın qapıları qəfildən bağlanıb və damdan ağ tüstü qalxmağa başlayıb.
Ağ tüstü sonradan qara rəngə çevrilib ki, bu da kafedralın içərisində böyük bir yanğın olduğunu göstərir. Polis və müvafiq orqanlar tez bir zamanda İle de la Citni təxliyə ediblər və şəhər ərazisi bağlanıb.
Yanğını söndürmək üçün yüzlərlə yanğınsöndürən cəlb edilib. İnsanlar Notr Damın bədii və dini əsərlərini qorumağa çalışıblar. Müqəddəs əmanətlərin əksəriyyəti yanğından demək olar ki, zərər görməyən müqəddəs yerlərində saxlanılıb. Yanğını söndürməyə çalışan bir yanğınsöndürən ağır yaralanıb.
Bir saat sonra kafedralın qurğuşunla örtülmüş taxta damı və qülləsi alovlara bürünərək kilsənin çökməsinə səbəb olub.
Əgər sərdabənin daş işi dağılsaydı, ziyan daha böyük olardı. Sərdabələr əsasən bütöv qalmış və dağıldıqdan sonra yanan dam taxtasını saxlayaraq kafedralın içəri düşməsinin qarşısını almışdır.
Saat 23:15 radələrində Fransa Daxili İşlər Nazirliyinin rəsmisi yanğının azaldığını və kilsənin hər iki qülləsinin təhlükəsiz olduğunu bildirib.
Bir neçə saat ərzində Paris prokurorluğu hadisə ilə bağlı istintaqa başladı. Yanğının səbəbi dərhal məlum olmasa da, təsadüfi hadisə kimi qiymətləndirilib.
Yanğından beş ay sonra müstəntiqlər səbəbin siqaret deyil, elektrik nasazlığı olduğuna inanırdılar.
Xüsusilə, fransız sahibkar və milyarder Fransua-Henri Pino kafedralın bərpasına dəstək olmaq üçün 100 milyon avro vəd etmişdir. Təmir işləri beş ildən çox davam edib.
2024-cü ilin sonuna qədər bərpa işləri demək olar ki, başa çatıb.
Aynil
Sfera.az
