Ayın 60 illik sirri açıldı

Ayın 60 illik sirri açıldı

Arizona Universitetinin Ay və Planet Laboratoriyasının alimləri ilk dəfə Ayın ilkin tarixini təxminən dörd milyard il əvvəl təfərrüatı ilə yenidən qurublar.

 

Sfera.az xəbər verir ki, “Nature Geoscience” jurnalında dərc edilən tədqiqatın nəticələri təxminən 60 il əvvəl astronavtlar tərəfindən Yerə gətirilən, tərkibində qeyri-adi dərəcədə yüksək titan olan bazalt Ay süxurlarının mənşəyinin sirrini açmağa kömək edib.

 

Ümumi qəbul edilmiş ssenariyə görə, Ay gənc Yerin "Theia" cırtdan planeti ilə toqquşması nəticəsində yaranıb. Orbitə atılan tullantılar tədricən birləşərək soyuyub, bərkiyib və planetin təbii peykini meydana gətirib. Ay, ehtimal ki, ilk dəfə mantiya və qabığı meydana gətirən qlobal maqma okeanı ilə örtülüb və səthin altında lava qalıqları titan və dəmirin sıx minerallarına - ilmenitlərə kristallaşıb. Sonrakı minilliklər ərzində mineral təbəqə Ayın içərisinə daha dərindən batıb, mantiya ilə qarışaraq əriyib və titanla zəngin lava axını ilə səthə qayıdıb.

 

Nəzəri modellər proqnozlaşdırır ki, bu təbəqə əvvəlcə peykin yaxın tərəfinə miqrasiya edib, böyük bir cismin arxa yarımkürəyə təsirindən yaranıb, sonra isə lamelli plitələr şəbəkəsi kimi yerin dibinə batıb. Material batdıqdan sonra o, titanla zəngin mineraldan ibarət kəsişən xətti cisimlərin nümunəsini geridə qoyub.Yeni araşdırmada planetoloqlar bu simulyasiyanın nəticələrini "Gravity Recovery and Interior Laboratory" kosmik missiyasının "GRAIL A" (Ebb) və "GRAIL B" (Flow) kosmik gəmilərinin məlumatları ilə müqayisə ediblər. Bu zondlar 2011-2012-ci illər arasında Ayın orbitində fırlanıb və onun qravitasiya sahəsindəki kiçik dəyişiklikləri ölçüb. Bu anomaliyalar Ayın görünən tərəfindəki geniş qaranlıq ərazinin - Ay mariasının birində qeydə alınıb.

 

İnci


OXŞAR XƏBƏRLƏR

Nə üçün deputatlara giriş-çıxış qadağası qoyulur? - ARAŞDIRMA

Məlum olduğu kimi, Rusiya tərəfinin dəvəti və Abşeron RİH-in təşkilatçılığı ilə Azərbaycan nümayəndə heyəti Ümummilli Lider Heydər Əliyevin anadan olmasının ild...

“Məzahir Pənahov çox tərbiyəsiz bir oğul böyüdüb”

Mərkəzi Seçki Komissiyasının (MSK) sədri Məzahir Pənahovun ABŞ-də yaşayan oğlu Məhəmməd Pənahovun həyat yoldaşına verdiyi işgəncələrdən Bakıya qaçması...

Bu kişilər 65 yaşından tez pensiyaya ÇIXACAQ

Azərbaycan qanunvericiliyinə görə 5 uşağı olan analar 5 il tez pensiyaya çıxa bilər. Amma nəzərə alaq ki, uşaqların böyüdülməsində və tərbiyə olunmasında a...

Məhkəmə Tofiq Yaqublu ilə bağlı qərar verdi

Milli Şuranın üzvü Tofiq Yaqublu və onunla birgə ittiham olunan jurnalist Elnur Məmmədovun (Vaqifoğlu) apellyasiya şikayəti üzrə məhkəmə prosesi başa çatıb. ...

Qarşıdakı 3 gün fərqli olacaq - Bu bürclər...

Bu həftə astroloji baxımdan nisbətən sakit keçəcək. Lakin gələn həftə baş verəcək Əqrəb bürcündəki Tam Ayın təsirləri artıq özünü göstərməyə başlayır. Buna görə...

Mədəni-maarif proqramlarının cəmiyyətə təsiri danılmazdır

Müasir cəmiyyətlərin inkişaf səviyyəsini müəyyən edən başlıca göstəricilərdən biri maarifləndirmə və təhsilə verilən əhəmiyyət, eləcə də bu sahələrdə tətbiq olu...