Bu mağazalardan alış-veriş edənlər pulunu geri alacaq - YENİLİK
Azərbaycanda alış-veriş zamanı ödənilən məbləğin bir hissəsinin geri qaytarılması mexanizminin genişləndirilməsi təklif olunur. Yeni təşəbbüs qəbul edilərsə, indiyədək əsasən ƏDV ödəyicilərindən alış-veriş edən vətəndaşlar üçün tətbiq olunan geri ödəniş imkanından kiçik mağazalardan və ƏDV ödəyicisi olmayan digər sahibkarlıq subyektlərindən alış edənlər də yararlana biləcəklər.
Sfera.az xəbər verir ki, Vergi Məcəlləsinə təklif edilən dəyişikliklərə əsasən, ƏDV ödəyicisi olmayan sahibkarlardan nağdsız formada edilən alışlar üzrə ödənilmiş məbləğin 0,9 faizinin istehlakçılara qaytarılması nəzərdə tutulur.
İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin Vergi siyasəti baş idarəsinin rəis müavini Əvəz Quliyevin açıqlamasına görə, yeni mexanizm yalnız nağdsız ödənişlərə şamil ediləcək. Beləliklə, təklif mövcud “ƏDV geri al” sistemindən fərqli olaraq, ƏDV ödəyicisi olmayan sahibkarlıq subyektlərini də əhatə etməyi hədəfləyir.
Kiçik alış-verişlərdən nə qədər pul geri qayıdacaq?
İlk baxışdan 0,9 faiz böyük göstərici təsiri bağışlamaya bilər. Lakin gündəlik alış-verişlərin ümumi məbləği nəzərə alındıqda, geri qaytarılan vəsait müəyyən qədər əlavə qənaət yarada bilər.
Məsələn, vətəndaş ƏDV ödəyicisi olmayan mağazadan 100 manatlıq alış etdikdə 90 qəpik, 500 manatlıq alış etdikdə isə 4,5 manat geri ala bilər. Bir ay ərzində belə alışların ümumi məbləği 1 000 manat təşkil edərsə, geri qaytarılacaq vəsait 9 manat olacaq.
Bu məbləğ ailə büdcəsində ciddi dəyişiklik yaratmasa da, mexanizmin mütəmadi tətbiqi istehlakçılar üçün müəyyən maliyyə üstünlüyü deməkdir.
Bütün mağazalara şamil olunacaqmı?
Burada diqqət yetirilməli vacib məqam var: təklif bütün kiçik mağazalardan edilən alışlara avtomatik şamil olunmur. Söhbət ƏDV ödəyicisi olmayan, sadələşdirilmiş vergi və ya gəlir/mənfəət vergisi ödəyən sahibkarlardan gedir.
Bundan başqa, geri ödənişin tətbiqi üçün bir sıra şərtlər nəzərdə tutulur:
Alış-veriş nağdsız qaydada həyata keçirilməlidir.
Nəzarət-kassa aparatının qanunvericiliyin tələblərinə uyğun çeki təqdim edilməlidir.
Alış mövcud “ƏDV geri al” mexanizminin əhatə etdiyi fəaliyyət sahələrinə aid olmalıdır.
Vergidən azad edilmiş mal və xidmətlərə görə geri ödəniş nəzərdə tutulmur.
Deməli, vətəndaşın sadəcə bank kartı ilə ödəniş etməsi kifayət etməyəcək. Satıcının vergi statusu, alışın növü və çekin mövcudluğu da əhəmiyyət daşıyacaq.
Kiçik sahibkarlar üçün nə dəyişəcək?
Yeni mexanizmin əsas iqtisadi məqsədlərindən biri nağdsız ödənişləri təşviq etmək və kiçik sahibkarlıq sahəsində dövriyyələrin şəffaflığını artırmaqdır.
Hazırda bəzi istehlakçılar kiçik mağazalarda alış-veriş zamanı nağd ödənişə üstünlük verirlər. Yeni təşəbbüs isə kartla ödəniş üçün əlavə stimul yarada bilər. Çünki vətəndaş artıq yalnız ödəniş rahatlığı deyil, xərclədiyi məbləğin müəyyən hissəsinin geri qaytarılmasını da nəzərə alacaq.
Digər tərəfdən, bu mexanizm sahibkarlar üçün də müəyyən dəyişikliklər yarada bilər. Kartla ödənişlərin artması, çeklərin tələb edilməsi və əməliyyatların rəsmiləşdirilməsi biznesin uçotuna daha ciddi yanaşmağı zəruri edəcək.
Dövlət Vergi Xidmətinin mövqeyinə görə, 2019-cu ildən tətbiq edilən “ƏDV geri al” sistemi də əhalinin çek tələb etməsini stimullaşdıraraq ticarət və xidmət sahələrində dövriyyənin şəffaflaşmasına töhfə verib. Yeni təklif bu yanaşmanın daha geniş sahibkar dairəsinə yayılmasını hədəfləyir.
Nağdsız ödənişlər artacaq, yoxsa qiymətlərə təsir göstərəcək?
Yeni mexanizmin nəticələri ilə bağlı əsas suallardan biri onun istehlakçı davranışına və qiymətlərə təsiridir.
Bir tərəfdən, 0,9 faizlik geri ödəniş vətəndaşları nağdsız alış-verişə yönəldə bilər. Digər tərəfdən, kiçik sahibkarların bank xidmətləri və nağdsız ödənişlərlə bağlı xərcləri də nəzərə alınmalıdır. Bu səbəbdən yeni mexanizmin qiymətlərə təsirinin necə olacağını əvvəlcədən birmənalı müəyyənləşdirmək mümkün deyil.
İqtisadçılar üçün burada araşdırılmalı başqa bir məsələ də var: istehlakçıya qaytarılan məbləğ kiçik sahibkarın fəaliyyətinə əlavə maliyyə yükü yaradacaqmı, yoxsa nağdsız dövriyyənin artması biznes üçün yeni imkanlar açacaq?
Əsas məsələ mexanizmin işləmə qaydasıdır
Təklif olunan dəyişikliklər qəbul edilərsə, “ƏDV geri al” mexanizminin əhatə dairəsi genişlənəcək. Bununla belə, vətəndaşların yeni sistemdən real fayda əldə etməsi üçün tətbiq qaydaları, geri ödənişin hesablanması və vəsaitin köçürülmə müddəti aydın olmalıdır.
Hələlik 0,9 faizlik geri ödəniş qanun layihəsində nəzərdə tutulan təklifdir və qüvvəyə minmiş qayda kimi təqdim edilməməlidir.
Nəticə etibarilə, söhbət təkcə vətəndaşlara kiçik məbləğdə pul qaytarılmasından getmir. Bu təşəbbüs kiçik ticarət obyektlərinin nağdsız iqtisadiyyata inteqrasiyası, vergi uçotunun şəffaflaşdırılması və istehlakçıların alış-veriş vərdişlərinin dəyişməsi baxımından da əhəmiyyət daşıyır. Əsas nəticəni isə mexanizmin real tətbiqi və sahibkarlarla istehlakçıların ona reaksiyası göstərəcək.
Fatimə
Sfera.az
