İstehlak artır: Aylıq xərclər 700 manatı ötdü
2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycanda yaşayan əhalinin adambaşına düşən aylıq istehlak xərcləri 700 manatı ötüb.
Sfera.az Dövlət Statistika Komitəsinə istinadən xəbər verir ki, 2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında istehlakçıların tələbatlarının ödənilməsi məqsədilə satılmış malların və göstərilən xidmətlərin dəyəri 65,1 milyard manat olub.
İstehlak xərcləri 2025-ci ilin yanvar-sentyabr aylarına nisbətən real ifadədə 4,6 faiz artıb, ümumi dəyərin 78 faizini pərakəndə ticarət dövriyyəsi, 22 faizini əhaliyə göstərilən ödənişli xidmətlərin dəyəri təşkil edib.
İlk 9 ayda bir istehlakçı orta hesabla ayda 704,2 manat və ya 2025-ci ilin eyni dövrü ile müqayisədə nominal ifadədə 64,2 manat çox vəsait xərcləyib. Müqayisə göstərir ki, bu il əhalinin istehlak xərcləri 10 faiz artıb.
İstehlak xərclərinin 297,2 manatı ərzağa, 252 manatı qeyri-ərzağa, 155 manatı pullu xidmətlərə yönəldilib.
Bəs əhalinin adambaşına düşən istehlak xərclərinin sürətlə artması nə ilə bağlıdır?
Əhalinin adambaşına düşən istehlak xərclərinin 10 faiz artaraq 700 manatı ötməsi Azərbaycanda yaşayan əhalinin gəlirlərinin çoxalması, bazardakı qiymət dəyişiklikləri və dəyişən xərcləmə vərdişləri ilə bağlıdır.
Bu artımın arxasında duran ən əsas səbəb insanların qazancının yüksəlməsidir. İlk 9 ayda əhalinin ümumi gəlirləri 9,4 faiz, ölkədəki orta aylıq maaş 7,2 faiz artaraq 1176,7 manata çatıb. Dövlət sektorunda və özəl müəssisələrdə maaşların mütəmadi artırılması ailələrin büdcəsini böyüdüb. Təbii ki, insanların əlinə daha çox pul keçdikcə onlar gündəlik tələbat mallarına, geyimə və digər zəruri ehtiyaclara daha rahat və çox vəsait ayırmağa başlayıblar. Bu da birbaşa olaraq mağazalarda, xidmət şəbəkələrində dövriyyəni və ümumi istehlakı sürətləndirib.
Digər tərəfdən, xərclərin artmasına bazardakı bahalaşma və qlobal inflyasiya dalğası da böyük təsir edib. Ölkədə ümumi qiymətlər 5,7 faiz, əhalinin əsas xərcini təşkil edən ərzaq məhsulları, içkilər və tütün məmulatlarının dəyəri isə 6,9 faiz artıb. Bu o deməkdir ki, vətəndaşlar eyni miqdarda yemək, un, yağ və digər zəruri qidaları almaq üçün əvvəlki illərlə müqayisədə daha çox pul ödəməli olublar. Yəni xərclərin bir hissəsi real tələbatın artmasından deyil, sadəcə qiymətlərin yüksəlməsindən qaynaqlanıb.
Eyni zamanda, müasir həyat şəraiti insanların xidmət sektoruna daha çox pul xərcləməsinə səbəb olub. Nəqliyyat, rabitə, tibb, kafe-restoran və təhsil kimi ödənişli xidmətlərin qiyməti 5,5 faiz yüksəlib. Artıq insanlar təkcə ərzaq almır, həm də asudə vaxtın təşkilinə, internetə, özəl tibbi xidmətlərə və övladlarının təhsilinə daha böyük büdcə ayırırlar.
Şəxsi avtomobillərin sayının sürətlə artması və daşıma xərclərinin çoxalması fonunda sürücülərin benzin və dizel yanacağına ayırdığı pullar da 4 faiz artaraq ümumi aylıq xərcləri qabardıb.
Son olaraq, bank sektorunun təklif etdiyi asan maliyyə imkanları da istehlakı ciddi şəkildə stimullaşdırıb. Bankların asanlıqla nağd pul kreditləri verməsi, mağazalarda hissə-hissə ödəniş (taksit) imkanlarının çoxalması və kredit kartlarından istifadənin genişlənməsi insanların gələcək gəlirlərini bu gündən xərcləməsinə şərait yaradıb. Nağdsız ödənişlərin rahatlığı və müxtəlif keşbek (pulun bir hissəsinin geri qayıtması) kampaniyaları da vətəndaşları daha çox alış-veriş etməyə sövq edərək adambaşına düşən xərcləri 700 manatlıq həddin üzərinə daşıyıb.
Vasif
