Azərbaycanda dollar bahalaşır? - RƏQƏMLƏR
Azərbaycanda dolların rəsmi məzənnəsi uzun müddətdir 1,70 manat səviyyəsində sabit qalır.
Lakin qlobal iqtisadiyyatda və enerji bazarlarında dəyişikliklər fonunda manatın gələcək məzənnəsi ilə bağlı suallar yenidən aktuallaşır.
Sfera.az xəbər verir ki, 5 oktyabr 2026-cı il tarixinə Azərbaycan Mərkəzi Bankının müəyyən etdiyi rəsmi məzənnəyə əsasən, 1 ABŞ dolları 1,7000 manatdır. Eyni zamanda, Mərkəzi Bankın rəsmi valyuta ehtiyatları sentyabrın sonunda 15,36 milyard dollara çatıb. Bu, ilin əvvəli ilə müqayisədə 33,4 faiz artım deməkdir. Bu göstəricilər hazırda manatın məzənnəsinin qorunması üçün valyuta bazarında kifayət qədər imkanların olduğunu göstərən əsas amillərdəndir.
Mərkəzi Bank sentyabrda açıqladığı məlumatda da bildirmişdi ki, cari əməliyyatlar balansında profisit və maliyyə sektorunda dollarlaşmanın azalması fonunda valyuta bazarında təklif tələbi üstələyib. Təkcə avqust ayında AMB bazardan 1,5 milyard dollar alıb.
Bəs dollar niyə bahalaşa bilər?
Manatın məzənnəsinə təsir edən əsas amillərdən biri ölkəyə daxil olan valyutanın həcmidir. Azərbaycan iqtisadiyyatında ixrac gəlirlərinin mühüm hissəsi enerji sektorundan formalaşdığı üçün neft və qaz qiymətlərində kəskin dəyişikliklər valyuta bazarına da təsir göstərə bilər. Neft gəlirlərinin əhəmiyyətli dərəcədə azalması ölkəyə daxil olan valyutanın azalmasına, dollar təklifinin zəifləməsinə və nəticədə manat üzərində təzyiqin artmasına səbəb ola bilər. Bununla yanaşı, idxalın sürətlə artması, əhalinin və biznesin dollara tələbinin yüksəlməsi də valyuta bazarında balansı dəyişə bilər.
Hazırkı vəziyyət nə deyir?
Hazırda əsas göstəricilər manatın kəskin ucuzlaşması üçün güclü siqnal vermir. Əksinə, Mərkəzi Bankın ehtiyatlarının rekord səviyyəyə yüksəlməsi və valyuta bazarında təklifin tələbi üstələməsi manatın mövcud məzənnəsinin qorunmasını asanlaşdıran amillərdir. Digər tərəfdən, Mərkəzi Bankın məlumatına görə, 2026-cı ildə maliyyə sektorunda dollarlaşma prosesi davam edir və bu da xarici valyutaya tələbin əvvəlki dövrlərlə müqayisədə məhdudlaşmasına kömək edən amillərdəndir.
Dollar 1,70 manatdan yuxarı qalxa bilərmi?
Nəzəri olaraq belə bir ehtimal həmişə mövcuddur. Lakin bunun baş verməsi üçün valyuta bazarında tələb və təklif balansının ciddi şəkildə dəyişməsi lazımdır. Əsas risklər sırasında neft gəlirlərinin kəskin azalması, idxalın sürətli artması, xarici valyutaya tələbin yüksəlməsi və tədiyə balansında mənfi dəyişikliklər göstərilə bilər. Əksinə, yüksək enerji gəlirləri, valyuta daxilolmalarının davam etməsi və Mərkəzi Bankın böyük ehtiyatlara malik olması manatın məzənnəsinin sabit qalmasını dəstəkləyir.
Bu baxımdan hazırkı rəqəmlərə əsasən dolların yaxın perspektivdə kəskin bahalaşacağını söyləmək üçün kifayət qədər əsas yoxdur. Ancaq məzənnənin gələcək istiqaməti əsasən neft qiymətləri, ölkənin tədiyə balansı, valyuta bazarında tələb-təklif nisbəti və Mərkəzi Bankın siyasətindən asılı olacaq.
Əslində əsas sual “dollar bahalaşacaqmı?” deyil, manatın indiki 1,70 məzənnəsini qorumaq üçün iqtisadi əsaslar nə qədər davamlı olacaq? sualıdır. Hazırkı vəziyyətdə isə Mərkəzi Bankın yüksək valyuta ehtiyatları və bazarda dollar təklifinin tələbi üstələməsi manat üçün əsas dəstək faktorları olaraq qalır.
Fatimə
