Azərbaycanın bank sektoru risklərin idarəedilməsində süni intellektdən necə istifadə edir?
Azərbaycanın bank sektoru süni intellektin (AI) risklərin idarə edilməsində prosesində tətbiqi və bu yeni innovasiyaları sektora transformasiya edilməsi prosesini həyata keçirməkdədir. Bu yeniliklərin önündə gedən isim cənab Ramin Abbasovdur, onun qabaqcıl Aİ yönümlü innovativ həlləri maliyyə institutlarının müştəri xidmətlərinə və tənzimləmə tələblərinə yanaşmasını köklü şəkildə dəyişmişdir.
“Cənab Ramin Abbasov Azərbaycanda müştərilərin bank filiallarına fiziki olaraq gəlməsinə ehtiyac duymayan ilk süni intellekt əsaslı kredit skorinq modelini yaratmışdır. Bu innovativ model kredit risklərinin qiymətləndirilməsində olan ənənəvi yanaşmanı köklü şəkildə dəyişib," deyə Azərbaycanın aparıcı banklarından birinin risk mütəxəssisi İsmayıl Məmmədov qeyd etmişdir.
Bu innovativ model ənənəvi maliyyə məlumatlarından tutmuş alternativ məlumat mənbələrinə qədər geniş spektrli məlumatları analiz etmək üçün qabaqcıl maşın öyrənməsi alqoritmlərindən istifadə edir. Bu məlumatları real vaxtda emal etməklə sistem dərhal kredit qərarları verir, müştəri təcrübəsini əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırır, eyni zamanda möhkəm risk idarəetmə standartlarını qoruyur.
“Bu innovasiyanın təsiri kifayət qədər olmuşdur,” Məmmədov davam edir. “Bu, yalnız əməliyyat səmərəliliyimizi 23.5% artırmayıb, həm də kreditin fiziki filiallara baş çəkməkdə çətinlik çəkən əhali qrupları üçün daha əlçatan olmasına səbəb olub.”
Sistemin üzbəüz görüşlər olmadan dəqiq risk qiymətləndirməsi aparmaq qabiliyyəti son illərdə xüsusilə dəyərli olub və bankların krizis dövründə belə kredit xidmətlərini fasiləsiz təklif etmələrinə imkan yaradıb.
Kredit skorinqində inqilab yaratmaqla yanaşı, Cənab Abbasov çirkli pulların yuyulması ÇPY qarşı mübarizədə də böyük irəliləyişlər əldə edib. “Cənab Ramin Abbasovun inkişaf etdirdiyi süni intellekt əsaslı çirkli pulların yuyulmasına qarşı mübarizə sistemi bizim şüphəli tranzaksiyaları aşkar etmək və onların qarşısını almaq qabiliyyətimizdə yeni bir imkan açmışdır,” deyə Azərbaycan Kommersiya Bankının Uyğunluq Departamentinin rəhbəri Fərid Əliyev bildirir.
Bu innovativ sistem şübhəli əməliyyatları misilsiz dəqiqliklə müəyyən etmək üçün qabaqcıl naxış tanıma və anomaliya aşkar etmə alqoritmlərindən istifadə edir. Real vaxtda böyük həcmli əməliyyat məlumatlarını analiz edərək, ənənəvi qayda əsaslı sistemlərdən qaçan potensial çirkli pulların yuyulması fəaliyyətlərini aşkar edə bilir.
“Süni intellekt əsaslı yanaşma bizə çirkli pulların yuyulma texnikalarınını sürətlə aşkarlanmasına imkan verir,” Əliyev izah edir. “Sistem yeni məlumatları davamlı proaktiv olaraq təhlil edir və beləliklə, çirkli pulların yuyulması və şüphəli tranzaksiyaların aşkar edilməsində həmişə bir addım öndə olur.”
Bu sistemin tətbiqi yalnız Azərbaycanın bank sektorunun şəffalığı artırmaqla yanaşı, həm də ölkənin qlobal maliyyə icmasında mövqeyini gücləndirib. Bu, Azərbaycanın maliyyə cinayətlərinə qarşı mübarizədə qabaqcıl texnologiyaların tətbiq edilməsinə və beynəlxalq tənzimləmə standartlarına riayət etməsinə olan bağlılığını nümayiş etdirir.
Azərbaycan özünü maliyyə innovasiyaları üçün regional mərkəz kimi möhkəmləndirməyə davam etdikcə, Cənab Ramin Abbasov kimi mütəxəssislərin qabaqcıl işi böyük əhəmiyyət kəsb edir. Onun töhfələri təkcə ölkənin bank sektorunu irəli aparmaqla kifayətlənmir, eyni zamanda Azərbaycanın iqtisadi diversifikasiya və texnoloji inkişaf məqsədlərini də dəstəkləyir.
Azərbaycanda bank sektorunda baş verən süni intellekt inqilabı yalnız texnoloji yeniliklərdən ibarət deyil. Bu, maliyyə institutlarının risklərin idarə edilməsi və müştəri xidmətlərinə yanaşma tərzində fundamental dəyişiklik deməkdir və bu, gələcək illər ərzində Azərbaycanın maliyyə sisteminin sabitliyini, səmərəliliyini və əhatəliliyini artıracağına vəd verir.
Altay Məmmədli,
Araşdırmaçı jurnalist
