Avropa niyə qırmızı küçə işıqlarına keçir?
Avropa şəhərlərinin gecə üfüqü köklü bir dəyişiklik yaşayır.
Sfea.az bildirir ki, Kopenhagen küçələrindən İngiltərənin əsas yollarına qədər adi ağ işıqlar qeyri-adi qırmızımtıl rənglə əvəz olunur. Bu vizual transformasiya təkcə estetik seçim deyil, həm də şəhərləşmə və vəhşi təbiət arasındakı münaqişəni azaltmağa yönəlmiş elmi əsaslı ətraf mühitin qorunması təşəbbüsü kimi diqqət çəkir.
Təbiətin tarazlığını qorumaq üçün küçə işıqları dəyişdirilir.
İşıq çirklənməsinə qarşı mübarizənin bir hissəsi olaraq başladılan bu proqramların mərkəzində ekosistemin tanınmamış qəhrəmanları olan yarasalar dayanır. Tədqiqatlar sübut edir ki, ənənəvi ağ işıq yarasaların gecə fəaliyyətlərini ciddi şəkildə pozur, qırmızı işıq isə qaranlığa ən yaxın olanda əhəmiyyətsiz təsir göstərir. Məsələn, Danimarkanın Qladsaks bölgəsində AFRY Architects tərəfindən həyata keçirilən layihədə velosiped supermagistralı boyunca yerləşdirilmiş qırmızı LED-lər həm insanların təhlükəsizliyini təmin edir, həm də yaxınlıqdakı yarasa koloniyasının həyat dövrünü qoruyur.
Bəs niyə qırmızı işığa üstünlük verilir?
Hollandiya Ekologiya İnstitutu tərəfindən aparılan hərtərəfli beş illik tədqiqat bu dəyişikliyin arxasındakı məntiqi açıq şəkildə ortaya qoyur. Aparıcı tədqiqatçı Kamiel Spoelstra və onun komandası qırmızı işığın yarasalara təsirinin demək olar ki, əhəmiyyətsiz olduğunu müşahidə ediblər. Spoelstraya görə, yarasalar qırmızı işığın altında sanki tam qaranlıqda imiş kimi aktiv qala bilərlər. Lakin ağ və yaşıl işıq onların hərəkətliliyini və ov səmərəliliyini kəskin şəkildə azaldır.
Yarasalar üçün gecə qaranlıqları onları yırtıcılardan qorumaq və rəqibləri ilə qarşılaşmamaq üçün vacib bir sığınacaqdır. İşıqdan qaçan növlər, məsələn, Natterer yarasası, süni ağ işıq altında bayquşlar kimi yırtıcılara qarşı tamamilə müdafiəsiz hiss edirlər. Digər tərəfdən, qırmızı işıqlandırma bu növlərin özlərini təhlükəsiz hiss etmələrinə imkan verir və ekoloji dəhlizlərin davamlılığını təmin edir.
Qırmızı küçə işıqları Avropada geniş yayılmış bir tətbiqə çevrilir.
Bu ekoloji cəhətdən təmiz yanaşmanın ilk addımları 2018-ci ildə Hollandiyanın Zuidhoek-Nieuwkoop şəhərində atılıb. O vaxtan və bu, dünyanın vəhşi təbiətə uyğun işıqlandırma sisteminə malik ilk yaşayış məntəqəsi oldu. Birləşmiş Krallıq 2019-cu ildə Vorçester yaxınlığında ilk yarasa keçidini quraraq bu trendə qoşulub. Bu gün LED texnologiyasının enerji səmərəliliyi və aşağı texniki xidmət xərcləri bu layihələrin davamlılığını artırır.
Nəticədə, qırmızı küçə işıqları şəhər inkişafını təbiətlə uyğunlaşdırmaq üçün əlçatan bir yol kimi ortaya çıxır. Bu tətbiq perspektivli və etibarlı bir həll təklif edir və vəhşi təbiətin müasir insan ehtiyaclarını ödəmədən qoruna biləcəyini nümayiş etdirir. Gələcəyin şəhərləri təbiətə hörmət edən bu qırmızı işıqlar sayəsində daha qaranlıq, eyni zamanda canlı olacaq.
Aynil
Sfera.az