Bu gün Od çərşənbəsidir
Bu gün Azərbaycanda Novruzun Od çərşənbəsi qeyd olunur.
Sfera.az xəbər verir ki, Novruz bayramına aparan dörd ilaxır çərşənbədən biri olan Od çərşənbəsi Azərbaycan xalqının qədim dünyagörüşünü, təbiətə münasibətini və inanclar sistemini özündə birləşdirən mühüm mərhələdir. Xalq arasında “Üskü çərşənbə”, “Addı çərşənbə” kimi də tanınan bu gün odun, alovun təmizləyici və yeniləyici gücünü simvolizə edir. Od çərşənbəsinin tarixi qədim türk inanclarına və zərdüştilik dövrünə gedib çıxır. Alov qədim insan üçün həm istilik və işıq mənbəyi, həm də müqəddəslik rəmzi olub.
Bu kontekstdə zərdüştilik inancında odun ilahi element sayılması diqqət çəkir. Alovun üzərindən tullanmaq, ocağın sönməməsi üçün dualar etmək və ailə ocağını qorumaq kimi adətlər məhz bu inanc qatlarından formalaşıb. “Ağırlığım-uğurluğum odda yansın” deyimi isə simvolik təmizlənmə aktı kimi qiymətləndirilir. Od çərşənbəsində əsas mərasim tonqal qalamaqdır. Ailələr həyətlərdə və ya açıq məkanlarda tonqal yandırır, uşaqlar və gənclər onun üzərindən tullanırlar. Bu mərasim xəstəlik və bədbəxtlikdən qurtulmaq niyyəti daşıyır. Regionlara görə bəzi fərqlər müşahidə olunur:
1. Bəzi kəndlərdə qapı-baca tüstüləndirilir.
2. Ocağın külü müqəddəs sayılır və evin künclərinə səpilir
3. Ailə üzvləri ocaq başında niyyət tutur.
Od burada sadəcə fiziki alov deyil, ailə birliyinin və davamlılığının rəmzidir. Od çərşənbəsi hər il Novruz bayramı ərəfəsində geniş şəkildə qeyd olunur. 2009-cu ildə Novruz UNESCO tərəfindən Bəşəriyyətin Qeyri-Maddi Mədəni İrs Siyahısına daxil edilib. Bu qərar bayramın beynəlxalq səviyyədə tanınmasına və qorunmasına təkan verib. Bakıda və bölgələrdə mədəni tədbirlər, folklor proqramları, konsertlər təşkil edilir.
Məktəblərdə və ali təhsil ocaqlarında şagird və tələbələr üçün maarifləndirici tədbirlər keçirilir. Od çərşənbəsi cəmiyyət üçün kollektiv yaddaşın və milli kimliyin qorunması baxımından əhəmiyyətlidir. Qloballaşma şəraitində bu cür mərasimlər milli-mədəni identikliyin yaşadılmasına xidmət edir. Beləliklə, Od çərşənbəsi təkcə Novruza aparan mərhələ deyil, həm də xalqın minilliklər boyu formalaşmış dünyagörüşünün, təbiətə və həyata münasibətinin simvoludur. Alov burada həm keçmişin yadigarı, həm də yeni başlanğıcların işığı kimi qəbul olunur.
Niyaz Hacıyev
Sfera.az