Diaspor quruculuğunda yeni hədəflər: Dünya azərbaycanlıları necə birləşdirilir?
Dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan azərbaycanlıların təşkilatlanması, milli-mənəvi dəyərlərin qorunması və Azərbaycanın beynəlxalq müstəvidə tanıdılması son illərdə diaspor siyasətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilib.
Qloballaşan dünyada ölkələrin beynəlxalq münasibətlər sistemində yalnız diplomatik nümayəndəliklər və rəsmi dövlət qurumları deyil, xaricdə yaşayan icmalar da mühüm rol oynayır. Müxtəlif ölkələrdə formalaşan diaspor təşkilatları yaşadıqları cəmiyyətlərlə əlaqələr qurmaqla yanaşı, öz tarixi vətənlərinin mədəniyyətinin, tarixinin və mövqeyinin tanıdılmasına da töhfə verə bilirlər.
Sfera.az xəbər verir ki, Azərbaycan üçün də diaspor quruculuğu uzun illərdir dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirilib. Dünya azərbaycanlılarının mənəvi birliyinin və həmrəyliyinin gücləndirilməsi, xaricdə yaşayan soydaşların təşkilatlanmasına dəstək verilməsi və onların Azərbaycanla əlaqələrinin möhkəmləndirilməsi bu siyasətin əsas istiqamətlərindəndir.
Lakin müasir dövrdə diaspor anlayışı əvvəlki illərlə müqayisədə daha geniş məna daşıyır. Əgər əvvəllər diaspor fəaliyyəti əsasən milli bayramların qeyd olunması, mədəni tədbirlərin keçirilməsi və soydaşların bir araya gətirilməsi ilə əlaqələndirilirdisə, hazırda elm, təhsil, biznes, media, hüquq, mədəniyyət və digər sahələrdə fəaliyyət göstərən azərbaycanlıların imkanlarından da istifadə edilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Bu baxımdan diaspor təşkilatlarının yalnız öz icmaları daxilində deyil, yaşadıqları ölkələrin ictimai həyatında fəal iştirakı da vacibdir. Xaricdə yaşayan azərbaycanlıların həmin cəmiyyətlərə inteqrasiyası, yerli ictimai və peşəkar dairələrlə əlaqələr qurması Azərbaycan haqqında daha geniş və obyektiv məlumatların yayılmasına imkan yarada bilər. Eyni zamanda bu proses Azərbaycanla bağlı müxtəlif məsələlərdə xaricdə yaşayan soydaşların daha peşəkar və sistemli şəkildə fəaliyyət göstərməsinə şərait yaradır.
Diaspor quruculuğundan danışarkən lobbiçilik məsələsi də xüsusi diqqət çəkir. Lobbiçilik yalnız müəyyən ölkədə yaşayan azərbaycanlıların sayının çoxluğu anlamına gəlmir. Burada əsas məsələ həmin ölkənin siyasi, akademik, biznes, media və ictimai mühitində əlaqələrin qurulması, Azərbaycan haqqında məlumatların çatdırılması və peşəkar şəbəkələrin yaradılmasıdır. Bu baxımdan xaricdə böyüyən azərbaycanlı gənclərin prosesə cəlb olunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki yeni nəsil həm Azərbaycanla bağlılığını qoruyur, həm də yaşadığı ölkənin dilini, ictimai-siyasi sistemini və cəmiyyətini daha yaxından tanıyır.
Son illərdə gənclərin diaspor fəaliyyətinə cəlb olunması istiqamətində müxtəlif layihələr həyata keçirilir. Bu prosesdə əsas məqsədlərdən biri xaricdə yaşayan gənc azərbaycanlıların öz milli kimliyi ilə bağlarını qoruması, eyni zamanda yaşadıqları ölkələrdə Azərbaycanın tanıdılmasına töhfə verə biləcək peşəkar potensial formalaşdırmasıdır. Gənclərin elm, təhsil, media, biznes və ictimai fəaliyyət sahələrində daha fəal iştirakı gələcəkdə diaspor fəaliyyətinin yeni mərhələyə keçməsinə imkan yarada bilər.
Dünya Azərbaycanlılarının V Qurultayının 2022-ci ildə Şuşada keçirilməsi də diaspor fəaliyyəti baxımından mühüm hadisələrdən biri olub. “Zəfər Qurultayı”nda dünyanın müxtəlif ölkələrindən gələn diaspor nümayəndələri iştirak edib, postmüharibə dövründə dünya azərbaycanlılarının qarşısında dayanan vəzifələr, Qarabağın bərpası prosesində diasporun rolu, informasiya fəaliyyəti və digər məsələlər müzakirə olunub. Qurultayda Dünya Azərbaycanlılarının Əlaqələndirmə Şurasının yeni tərkibi də təsdiqlənib.
Bütün bunlarla yanaşı, dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi yalnız müəyyən tarixlərdə keçirilən tədbirlərlə məhdudlaşmamalıdır. Müxtəlif ölkələrdə fəaliyyət göstərən Azərbaycan icmaları arasında əlaqələrin gücləndirilməsi, təcrübə mübadiləsinin aparılması və ümumi layihələrin həyata keçirilməsi daha sistemli əməkdaşlığın formalaşmasına kömək edə bilər. Çünki dünyanın müxtəlif bölgələrində yaşayan azərbaycanlıların fəaliyyət imkanları, yaşadıqları ölkələrin siyasi və sosial mühiti bir-birindən fərqlənir. Bu fərqli imkanların vahid koordinasiya mexanizmi çərçivəsində birləşdirilməsi diaspor fəaliyyətinin effektivliyini artıra bilər.
Diaspor quruculuğunun gələcəyi baxımından peşəkar şəbəkələrin yaradılması da mühüm istiqamətlərdən biridir. Müxtəlif ölkələrdə yaşayan azərbaycanlı alimlərin, hüquqşünasların, sahibkarların, jurnalistlərin, mühəndislərin və digər mütəxəssislərin bir-biri ilə əlaqələndirilməsi həm həmin şəxslərin fəaliyyət imkanlarını genişləndirə, həm də Azərbaycanla bağlı müxtəlif təşəbbüslərin daha peşəkar şəkildə həyata keçirilməsinə şərait yarada bilər.
Eyni zamanda milli kimliyin qorunması da diaspor siyasətinin mühüm istiqamətlərindən olaraq qalıb. Xaricdə doğulub böyüyən yeni nəsil azərbaycanlıların Azərbaycan dili, tarixi, mədəniyyəti və milli-mənəvi dəyərlərlə əlaqəsinin qorunması üçün təhsil və mədəniyyət layihələrinin genişləndirilməsi əhəmiyyətlidir. Burada əsas məsələ xaricdə yaşayan azərbaycanlıların yaşadıqları cəmiyyətə inteqrasiyası ilə milli kimliyinin qorunması arasında balansın yaradılmasıdır.
Beləliklə, müasir mərhələdə diaspor quruculuğu yalnız xaricdə yaşayan azərbaycanlıların bir araya gətirilməsi deyil, onların intellektual, peşəkar və ictimai potensialının daha səmərəli şəkildə səfərbər olunması məsələsidir. Lobbiçilik bu potensialın yaşanılan ölkələrin ictimai, siyasi, akademik və biznes mühitində daha geniş əlaqələrə çevrilməsinə, həmrəylik isə dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan azərbaycanlıların ümumi milli bağlarının qorunmasına xidmət edə bilər.
Qarşıdakı dövrdə əsas məsələlərdən biri dünya azərbaycanlılarının potensialını daha sistemli şəkildə birləşdirmək, gənc nəslin diaspor fəaliyyətində iştirakını artırmaq, peşəkar lobbiçilik imkanlarını genişləndirmək və müxtəlif ölkələrdə fəaliyyət göstərən Azərbaycan icmaları arasında koordinasiyanı gücləndirməkdir. Dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan azərbaycanlıların elm, təhsil, biznes, media, mədəniyyət və digər sahələrdə əldə etdiyi uğurlar bu istiqamətdə mühüm potensial yaradıb. Bu potensialın düzgün koordinasiya olunması isə diaspor quruculuğunun gələcək inkişafında əsas məsələlərdən biri olaraq qalıb.
Bəsti Rəfizadə
Sfera.az
Mövzu: Diaspor quruculuğu, lobbiçilik və dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi
Qeyd: Yazı Media və Yayım Şurasının maliyyə dəstəyi ilə hazırlanıb.
