Putindən sonra Rusiya prezidenti kim olacaq?
Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin siyasi gələcəyi və ondan sonrakı dövrdə ölkədə hakimiyyətin necə formalaşacağı ilə bağlı suallar getdikcə daha çox diqqət çəkir. Putinin 73 yaşında olduğu və uzun illər ərzində şəxsi hakimiyyətə əsaslanan siyasi sistem formalaşdırdığı nəzərə alınarsa, onun siyasi səhnədən getməsindən sonra baş verəcəklər hələ də qeyri-müəyyən olaraq qalır.
Sfera.az xəbər verir ki, Rusiyada hakimiyyətin mümkün keçidi ilə bağlı əsas problemlərdən biri Putinin özündən daha çox, onun ətrafında formalaşmış yaşlı siyasi elitanın gələcəyi ilə bağlıdır.
Qeyd olunur ki, Putin hakimiyyətini möhkəmləndirmək və siyasi sabitliyi qorumaq üçün özünə sadiq şəxslərdən ibarət sıx şəbəkə yaradıb. Lakin bu sistem eyni zamanda yeni nəsillərin yüksək siyasətə daxil olmasını, hakimiyyət daxilində etimad qazanmasını və gələcəkdə ölkəni idarə etmək üçün zəruri təcrübə toplamasını məhdudlaşdırıb.
Nəticədə Rusiyada nəsillərarası siyasi keçiddə ciddi problem yarana bilər. Daha gənc məmurların, hətta Putinin yaxın çevrəsindəki yüksək vəzifəli şəxslərin övladlarının, hazırda 50-60 yaşlarında olan və özlərini gələcək liderliyə namizəd hesab edən siyasətçiləri keçərək daha yüksək vəzifələrə yüksəlməsi ehtimalı artır.
Putinin ətrafında yaşlı elita
Məqalədə vurğulanır ki, Putinin ətrafında əsas siyasi və təhlükəsizlik strukturlarına rəhbərlik edən şəxslərin əksəriyyəti kifayət qədər yaşlıdır.
Onların arasında Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin direktoru Aleksandr Bortnikov, Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin direktoru Sergey Narışkin, İstintaq Komitəsinin sədri Aleksandr Bastrıkin, Rusiya Milli Qvardiyasının rəhbəri Viktor Zolotov, Təhlükəsizlik Şurasının katibi Sergey Şoyqu və Baş Qərargah rəisi Valeri Gerasimovun adları çəkilir.
Müəllif hesab edir ki, Putin siyasi sistem üzərində nəzarəti saxlamaq üçün uzun illərdir etibar etdiyi şəxslərlə yaxın münasibətlərinə əsaslanır. Bu isə yeni nəsil siyasi elitanın hakimiyyətin əsas mərkəzlərinə çıxışını məhdudlaşdırıb.
Stalinlə müqayisə
Məqalədə Rusiyanın mümkün hakimiyyət keçidi 1953-cü ildə İosif Stalinin ölümündən sonra Sovet İttifaqında baş vermiş proseslərlə də müqayisə edilir.
Stalinin ölümündən sonra hakimiyyətin vahid varisi olmadığından sovet elitası daxilində uzunmüddətli mübarizə başlayıb. Georgi Malenkov formal olaraq Stalinin varisi hesab edilsə də, onun kifayət qədər güclü siyasi dayaqları olmayıb.
Sonrakı dövrdə Lavrenti Beriya, Vyaçeslav Molotov, Nikita Xruşşov, Kliment Voroşilov və Georgi Jukov kimi nüfuzlu şəxslər hakimiyyət uğrunda mübarizənin əsas iştirakçılarına çevriliblər. Nəticədə Xruşşov tədricən üstünlük əldə edərək 1957-ci ildə hakimiyyəti tam şəkildə öz nəzarətinə keçirib.
Məqalənin müəllifinə görə, həmin dövrdə olduğu kimi, Putindən sonra da formal konstitusion mexanizmlərlə yanaşı, hakimiyyətin taleyini əsas dövlət institutlarında mövqeləri və şəxsi əlaqələri güclü olan dar çevrənin müəyyən etməsi mümkündür.
Putindən sonra kimlər önə çıxa bilər?
Məqalədə Putindən sonra mümkün varislər sırasında bir neçə şəxsin adı çəkilir.
Bunlar arasında 53 yaşlı Dövlət Şurasının katibi və Putinin keçmiş mühafizəçisi Aleksey Dyumin, Dövlət Dumasının 62 yaşlı sədri Vyaçeslav Volodin, 60 yaşlı Baş nazir Mixail Mişustin və Prezident Administrasiyası rəhbərinin birinci müavini, 64 yaşlı Sergey Kiriyenko göstərilir.
Bununla yanaşı, müəllif hesab edir ki, Rusiya siyasi sistemində nəsillərarası keçidin uzun müddət əngəllənməsi 50-60 yaşlarında olan bir sıra potensial liderlərin hakimiyyətin əsas mərkəzlərindən kənarda qalmasına səbəb olub.
Daha bir diqqətçəkən məqam isə yaşlı elitanın övladlarının sürətlə yüksək vəzifələrə yüksəlməsidir. Məqalədə Prezidentin keçmiş köməkçisi Nikolay Patruşevin oğlu, milyarder bankir Yuri Kovalçukun oğlu və Putinin daha gənc qohumlarından birinin yüksək dövlət vəzifələrinə gətirildiyi qeyd olunur.
Müəllifə görə, bu vəziyyət Rusiya siyasi elitası daxilində narazılığı artıra və nəsillərarası qarşıdurmanı dərinləşdirə bilər.
“Putindən sonra xaos mümkündür”
Məqalədə əsas risklərdən biri kimi planlaşdırılmamış və qəfil hakimiyyət keçidi göstərilir.
Bildirilir ki, belə vəziyyətdə indiki hakimiyyət elitası ilə kifayət qədər əlaqəsi olmayan, onların etimadını qazanmayan və dövlət institutlarına nəzarət etmək təcrübəsi zəif olan şəxslər ön plana çıxa bilər. Bu isə hakimiyyət uğrunda mübarizəni daha da kəskinləşdirə bilər.
Müəllif hesab edir ki, Putinin siyasi sistemində yaşlı elitanın uzun müddət əsas dövlət institutlarının başında qalması gələcəkdə nizamlı hakimiyyət keçidinin ehtimalını azaldır.
“Putin rejiminin ən yüksək pillələrində yaşlı elitanın hakimiyyətdə qalması nə qədər uzun sürərsə, növbəti prezidentə nizamlı keçidin baş verməsi bir o qədər çətinləşə bilər”, -deyə məqalədə vurğulanır.
Beləliklə, Rusiyada əsas məsələ yalnız Putinin hakimiyyətdən nə vaxt gedəcəyi deyil, ondan sonra hakimiyyətin kimə və hansı mexanizmlə keçəcəyidir. Mövcud sistemdə aydın varislik mexanizminin olmaması və yaşlı siyasi elitanın əsas vəzifələri uzun müddət nəzarətdə saxlaması gələcəkdə hakimiyyət uğrunda ciddi daxili mübarizə ehtimalını artırır.
