Dünəndən qalan çayı içmək olar?
Çay dünyada ən çox istifadə olunan içkilərdən biridir. Bəzən dəmlənmiş çay süfrədə saatlarla qalır, hətta ertəsi gün yenidən içilir. Bunun sağlamlıq üçün nə dərəcədə təhlükəli olması ilə bağlı isə müxtəlif iddialar yayılır.
Sfera.az xəbər verir ki, uzun müddət saxlanmış çayın dadı, ətri və tərkibi zamanla dəyişə bilər, ancaq “çay yalnız ilk 15 dəqiqə faydalıdır, sonra zəhərli olur” kimi iddiaların elmi əsası yoxdur.
Araşdırmalar çayın tərkibindəki kofein, katexin və digər maddələrin miqdarının dəmləmə temperaturundan və müddətindən asılı olduğunu göstərir. Əsas məsələ çayın necə saxlanılmasıdır. Otaq temperaturunda uzun müddət açıq qalan içkilərdə mikrobioloji çirklənmə riski arta bilər. Buna görə çayı uzun müddət saxlamaq planlaşdırılırsa, təmiz qabda soyuducuda saxlamaq daha təhlükəsiz yanaşmadır. FDA da qidaların təhlükəsiz saxlanması üçün soyuducunun temperaturunun 4°C və ya daha aşağı olmasını tövsiyə edir.
Çayın səthində yaranan nazik təbəqənin də avtomatik olaraq “zəhərli bakteriya qatı” olması doğru deyil. Çayın tərkibindəki polifenollar, minerallar və sudakı maddələr qarşılıqlı təsirə girərək belə təbəqənin yaranmasına səbəb ola bilər. Buna baxmayaraq, içkinin qoxusunda, dadında və ya görünüşündə şübhəli dəyişiklik varsa, onu içməmək daha məqsədəuyğundur.
Çayı bir neçə dəfə dəmləməyin zərərli olması barədə fikirlər də şişirdilib. Araşdırmalar göstərir ki, təkrar dəmləmə zamanı çayın tərkibindəki maddələrin miqdarı dəyişir, lakin ikinci və sonrakı dəmləmələr avtomatik olaraq təhlükəli olmur. Hətta bəzi çaylarda ikinci dəmləmədə də əhəmiyyətli miqdarda kofein və katexinlər qala bilər.
Soyuq çayın böyrək daşı yaratdığı barədə yayılan iddialara da ehtiyatla yanaşmaq lazımdır. Qara çayın tərkibində oksalat mövcuddur, lakin tədqiqatlarda normal miqdarda qara çay istifadəsinin sağlam insanlarda böyrək daşı riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırdığı göstərilməyib. Böyrək daşı problemi və oksalata xüsusi həssaslığı olan şəxslərdə isə qəbul edilən miqdar önəm daşıya bilər.
Yəni çayın soyuması onu öz-özlüyündə zərərli etmir. Əsas risk içkinin uzun müddət uyğun olmayan şəraitdə saxlanması və çirklənməsidir.
Mütəxəssislər ən yaxşı dad və keyfiyyət üçün çayı təzə dəmləyib içməyi məsləhət görürlər. Ertəsi gün üçün saxlanılan çay isə otaqda deyil, soyuducuda və qapalı, təmiz qabda saxlanmalıdır.
