Uşaqlara bu 3 sözü deməyin
Valideynlər bəzən uşağı tərbiyə etmək, səhvindən nəticə çıxarmasını təmin etmək və ya onu qorumaq məqsədilə müəyyən ifadələr işlədirlər.
Lakin böyüklər üçün adi görünən bəzi sözlər uşağın özünə münasibətinə və psixoloji inkişafına mənfi təsir göstərə bilər.
“Sən bacarmırsan”
Bu ifadə uşağa konkret səhvi haqqında deyil, onun şəxsiyyəti haqqında mənfi mesaj verir. Uşaq zamanla özünü həqiqətən bacarıqsız hesab edə və yeni işlərə cəhd etməkdən çəkinə bilər. Bunun əvəzinə “Bu dəfə alınmadı, gəlin bir daha cəhd edək” demək daha faydalıdır.
“Səndən heç nə olmaz”
Uşağın etdiyi səhvi onun gələcəyi ilə əlaqələndirmək özünəinamını ciddi şəkildə zəiflədə bilər. Xüsusilə bu sözləri tez-tez eşidən uşaq öz potensialına inanmaqda çətinlik çəkə bilər. Valideyn uşağın davranışını tənqid edə bilər, amma onun şəxsiyyətini alçaltmamalıdır.
“Sən həmişə belə edirsən”
“Daim”, “heç vaxt”, “həmişə” kimi sözlər uşağın bir səhvini ümumiləşdirir. Məsələn, uşaq bir dəfə dərsini hazırlamayıbsa, “Sən həmişə məsuliyyətsizsən” demək düzgün yanaşma deyil. Daha yaxşısı konkret davranışı qeyd etməkdir: “Bu gün dərsini hazırlamamısan, gəlin səbəbini danışaq”.
Uşağa nə demək daha doğrudur?
Sərt və alçaldıcı ifadələr əvəzinə uşağın davranışını qiymətləndirən, lakin şəxsiyyətinə toxunmayan cümlələr seçmək lazımdır. “Sən bacarmırsan” əvəzinə “Bir az məşq etsən, daha yaxşı alınacaq”, “Səndən heç nə olmaz” əvəzinə “Səhv etmisən, amma bunu düzəldə bilərsən”, “Sən həmişə belə edirsən” əvəzinə isə “Bu davranışın məni narahat etdi” demək daha sağlam ünsiyyət yaradır.
Unutmaq olmaz ki, uşaq valideyninin sözlərini böyüklər qədər asanlıqla süzgəcdən keçirə bilmir. Buna görə də tərbiyə zamanı deyilən hər bir ifadə onun özünəinamına və dünyaya münasibətinə təsir göstərə bilər.
İnci
