Bu gün Su çərşənbəsidir - İNANCLAR
Bu gün Azərbaycanda Novruzun ilk çərşənbəsi Su çərşənbəsi qeyd olunur.
Sfera.az xəbər verir ki, Novruz ərəfəsində qeyd olunan dörd çərşənbədən birincisi olan Su çərşənbəsi xalq təqvimində təbiətin oyanışının başlanğıcı sayılır. İnama görə, bu gündən etibarən sular hərəkətə gəlir, çaylar “dirilir”, bulaqların suyu təzələnir. Xalq arasında “Sulara nəfəs gəldi” deyimi məhz bu mərhələni ifadə edir.
Türk mifoloji dünyagörüşündə su həyatın, paklığın və yenilənmənin rəmzidir. Su çərşənbəsi həm fiziki, həm də mənəvi təmizlənmə ilə əlaqələndirilir. İnsanlar səhər tezdən axar su üstünə gedir, əl-üzlərini yuyur, bir-birinin üzərinə su çiləyərək “ağırlıq-uğurluq getsin” deyirlər. Bu ritualın kökündə köhnə ilin çətinliklərini arxada qoymaq, yeni ilə saf niyyətlərlə başlamaq istəyi dayanır.
Su çərşənbəsi ilə bağlı xalqın əsas inancları bunlardır:
1) Axar suya getmək: İnanca görə, Su çərşənbəsi səhəri axar sudan keçən insan il boyu sağlam və uğurlu olar.
2) Su üstündən atlanmaq: Bəzi bölgələrdə tonqal əvəzinə suyun üzərindən simvolik keçid edilir.
3) Qulaq falı və su falı: Qızlar su qabına üzük ataraq niyyət tutur, gələcək qismətlə bağlı işarə gözləyirlər.
4) Evin təmizlənməsi: Su ilə bağlı bu gündə evdə ümumi yığışdırma aparmaq bolluq əlaməti sayılır.
Su çərşənbəsi Novruz mərasim sisteminin ilkin mərhələsidir və ardınca Od, Yel və Torpaq çərşənbələri gəlir. Bu ardıcıllıq qədim təbiət fəlsəfəsinə əsaslanır. Əvvəl su oyanır, sonra istilik (od) artır, küləklər (yel) hərəkətə gəlir və nəhayət torpaq canlanır. Bu mərasimlər bütövlükdə Novruz ənənəsinin ayrılmaz hissəsidir və UNESCO tərəfindən qeyri-maddi mədəni irs kimi tanınan Novruz mədəniyyət kompleksinə daxildir.
Bu gün şəhər mühitində Su çərşənbəsi daha çox simvolik şəkildə qeyd edilsə də, regionlarda qədim adətlər qorunur. Sosial şəbəkələrdə səhər tezdən axar su başında çəkilmiş görüntülər paylaşılır, insanlar bir-birinə “Su çərşənbən mübarək” mesajları yazırlar. Su çərşənbəsi təkcə təqvim hadisəsi deyil, həm də kollektiv yaddaşın, suya və həyata verilən dəyərin ifadəsidir.
Səhər-səhər axar suya üz tutmaq isə bir növ insanın öz daxilinə qayıdışı, yenilənməyə inamıdır.
Bayramınız mübarək!
Niyaz Hacıyev
Sfera.az