İşğaldan azad olunmuş ərazilərə “Böyük Qayıdış” – Tarixi zaman
Azərbaycan 2020‑ci ilin noyabrında 44 günlük Vətən müharibəsində böyük Qələbə əldə edərək uzun illər işğal altında qalmış torpaqlarını azad etdi. Bu qələbədən sonra ölkədə azad edilmiş ərazilərdə həyatın bərpası və bu torpaqlara sakinlərin geri dönüşünü təmin etmək məqsədilə “Böyük Qayıdış” adlı genişmiqyaslı dövlət proqramı həyata keçirilir. Bu proses həm sosial, həm də iqtisadi baxımdan ölkənin prioritetl inkişaf strategiyasına daxildir.
Sfera.az xəbər verir ki, “Böyük Qayıdış” Azərbaycan Respublikasının 2030‑cu ilədək beş Milli Prioritetindən biri kimi müəyyən edilib. 2022–2026‑cı illər üçün təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş ərazilərinə Böyük Qayıdışa dair I Dövlət Proqramı” çərçivəsində bərpa və quruculuq işləri, sosial obyektlərin fəaliyyətə qaytarılması və əhalinin dayanıqlı məskunlaşması üçün sistemli tədbirlər həyata keçirilir. Proqram sosial xidmət, təhsil və səhiyyə sistemini əhatə edir.
Azad edilmiş torpaqlarda infrastrukturun bərpası üçün mühüm işlər aparılır. Minalardan və partlamamış hərbi sursatdan təmizləmə prioritetdir: 2025‑ci ilin ilk yarısında 30 000‑dən çox hektar ərazi təhlükəsizləşdirilib. Bununla paralel olaraq, yeni yaşayış məntəqələri, yollar, elektrik, su və qaz xətləri, məktəblər tikilir.
Prezident İlham Əliyev rəhbərliyi ilə Füzuli, Zəngilan və Laçın beynəlxalq aeroportunun açılışı və yüzlərlə kilometr yeni yolun inşası kimi strateji obyektlər istifadəyə verilib.
Rəsmi məlumatlara görə, 1 may 2025‑ci il tarixinə azad olunmuş ərazilərdə 13 745 nəfərdən ibarət 3 464 ailənin qayıdışı təmin edilib. Eyni zamanda digər mənbələrə görə 2025‑ci ilin oktyabr ayına olan statistik göstəricilər əsasında təxminən 55 000 nəfər – o cümlədən köçkünlər və bu ərazilərdə müvəqqəti yaşayan şəxslər – burada məskunlaşıb. Qayıdanların bir hissəsi yerli idarə ə yeni biznes strukturlarında işləyir.
“Böyük Qayıdış” yalnız fiziki obyektlərin tikintisi deyil. Torpaqların kənd təsərrüfatına qaytarılması, suvarma sistemlərinin yaradılması, istehsal və xidmət sahələrinin inkişafı üçün layihələr də reallaşdırılır. Ərazilərdə yeni iş yerlərinin al xidmətlərin genişləndirilməsi insanların burada normal həyat sürməsinə imkan yaradır.
Tarixi və mədəni irsin bərpası da “Böyük Qayıdış” proqramının mühüm hissəsidir. Məsələn, Şuşa şəhərində mədəniyyət obyektlərinin və tarixi abidələrin yenidən qurulması, şəhərin turizm potensialının bərpası üçün layihələr həyata keçirilir. Bu, təkcə sosial baxımdan deyil, həm də ölkənin mədəni özünüdərkinin və regional turizmin inkişafı üçün əhəmiyyətlidir.
“Böyük Qayıdış”ın davamlı həyata keçirilməsi azad edilmiş əraziləri yalnız yenidən qurulmuş torpaqlar deyil, eyni zamanda sosial‑iqtisadi baxımdan inkişaf etmiş regionlara çevirəcək. Bu, Azərbaycanın tarixi, strateji və iqtisadi məqsədlərinə xidmət edərək ölkənin ümumi inkişafının əhəmiyyətli hissəsini təşkil edir.
Bəsti Rəfizadə
Sfera.az
Qeyd: Yazı Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə hazırlanıb
Mövzu: işğaldan azad olunmuş ərazilərə “Böyük Qayıdış”