Ukraynada müharibə alovlana bilər - Sülh razılaşmasına ümid azalıb
Alyaska görüşündən sonra Ukrayna nizamlanması ilə bağlı yaranan impuls artıq tükənib.
Bunu Rusiya xarici işlər nazirinin müavini Sergey Ryabkov bildirib. Nazir müavininin sözlərindən aydın olur ki, hazırda münaqişənin dinc yolla həlli imkanları yoxdur.
Belə vəziyyətdə münaqişənin bir qədər də alovlanması, güclənməsi ehtimalı varmı? Dünüş yaradılması üçün daha böyük toqquşmalar ola bilərmi?
Mövzu ilə bağlı Sfera.az-a açıqlama verən politoloq Tural İsmayılov bildirib ki, Alyaska görüşündən sonra Ukrayna ilə bağlı yaranan diplomatik impulsun artıq tükəndiyi açıqlaması Rusiyanın rəsmi dairələrində real vəziyyəti əks etdirir.
Onun sözlərinə görə, Sergey Ryabkovun açıqlaması göstərir ki, Moskva hələ də dinc həll yoluna tam hazır deyil və münaqişənin perspektivi hələlik bulanıqdır:
"Bu, əslində, Rusiya xarici siyasətinin daxili və xarici təzyiqlərə reaksiya olaraq formalaşan taktiki strategiya olduğunu göstərir. Ukrayna məsələsində dinc dialoq mexanizmləri mövcud olsa da, hazırkı vəziyyət onların işə düşməsinə imkan vermir".
Politoloq qeyd edib ki, münaqişənin bir qədər alovlanması ehtimalı hələ də realdır:
"Rusiya və Ukrayna arasında qarşılıqlı etimadsızlıq səviyyəsi yüksəkdir və hər iki tərəf öz mövqeyini qorumaq üçün sərt addımlar atmaq imkanını saxlamaqdadır. Rusiya üçün bu, həm daxili siyasi mesaj, həm də geosiyasi mövqeyin möhkəmləndirilməsi üçün vasitədir. Ukrayna tərəfi də təhlükəsizlik və ərazi bütövlüyünü qorumaq üçün hərəkətləri sərtləşdirməyə məcburdur.
Güclənən hərbi əməliyyatlar yalnız taktiki yox, strateji hədəflərə yönəldilə bilər. Ən kritik məqam regionda daha böyük toqquşmaların yaranma potensialıdır. Bəzi analitiklər hesab edirlər ki, yüksək intensivlikdəki hərbi qarşıdurmalar həm diplomatik mühitə təzyiq yarada, həm də tərəfləri yeni danışıqlar masasına gətirə bilər. Lakin risk həmişə mövcuddur – böyük toqquşmalar humanitar fəlakəti də dərinləşdirə bilər.
Hazırkı vəziyyət həm də beynəlxalq aktorların diqqətini cəlb edir. ABŞ, Avropa və NATO ölkələri Rusiyanın hərəkətlərinə reaksiyanı koordinasiya edir, lakin diplomatik təsir hələlik ciddi nəticə verməyib. Moskva bu mövqeyini qorumaq üçün hərbi, siyasi və iqtisadi vasitələrdən istifadə edə bilər. Eyni zamanda, Kiyev tərəfi də güc balansını qorumaq və müttəfiqlərinin dəstəyini təmin etmək üçün strateji manevrlər aparır".
T.İsmayılovun fikrincə, Ukrayna üzərindəki gərginlik, xüsusilə sərhəd bölgələrində, qarşılıqlı hücum və qarşılıqlı hərəkət riskini artırır:
"Hər hansı kiçik insident belə, eskalasiya üçün katalizator rolunu oynaya bilər. Analitiklər vurğulayır ki, informasiya müharibəsi və psixoloji təzyiqlər də konfliktin güclənməsində mühüm rol oynayır. Hər iki tərəf həm hərbi, həm də informasiya müstəvisində mövqelərini möhkəmləndirməyə çalışır.
Bu baxımdan, Alyaska görüşündən sonra yaranan ümidlər müvəqqəti idi. Hazırda regionda hər hansı sabitlik əlaməti yalnız qismən müşahidə olunur. Uzunmüddətli sülh üçün tərəflərin hərbi və siyasi ehtiyaclarını balanslaşdıracaq konstruktiv mexanizm yoxdur. Böyük toqquşmaların qarşısını almaq üçün beynəlxalq vasitəçilərin daha aktiv rolu vacibdir. Lakin diplomatik vasitələr və təzyiqlər hələlik hər iki tərəfin sərt mövqeyini dəyişməyə kifayət etmir.
Nəticə etibarilə, bu mərhələdə münaqişənin güclənməsi ehtimalı realdır. Bölgədə yeni hərbi əməliyyatlar və toqquşmalar istisna deyil. Hər iki tərəf öz strategiyasını güc və təzyiq üzərində qurur. Beynəlxalq ictimaiyyət isə hazırkı vəziyyəti izləyir və təzyiq mexanizmlərini sınaqdan keçirir. Ukrayna problemi yalnız siyasi və hərbi vasitələrin kompleks tətbiqi ilə tədricən həll oluna bilər".
Politoloq onu da vurğuladı ki, Alyaska görüşü diplomatik ümid yaratdı, amma real sülh imkanlarını artırmadı:
"Münaqişənin perspektivi hələ də gərgin və qeyri-müəyyəndir. Böyük toqquşmaların yaranma riski hər an mövcuddur, humanitar fəlakət ehtimalı isə yüksəlir. Bu isə region üçün ciddi strateji çağırışdır".
Firuzə Əliyeva
Sfera.az
