Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin üzvü Vüqar Bayramov qadınların pensiya təminatının yaxşılaşdırılması üçün yeni mexanizmlərin nəzərdən keçirilə biləcəyini bildirib.

Deputat qadınların pensiya kapitalına əlavə əmsalların tətbiqi, eləcə də tək qadınlar üçün daha erkən pensiyaya çıxmaq hüququnun qanunvericilikdə ayrıca meyar kimi müəyyənləşdirilməsinin müzakirə oluna biləcəyini qeyd edib.

Azərbaycanda tək qadınlar üçün ayrıca erkən pensiya hüququnun tətbiqi nə dərəcədə məqsədəuyğundur? Bu addım sosial ədalətin təmin olunmasına xidmət edə bilərmi, yoxsa pensiya sisteminə əlavə maliyyə yükü yarada bilər? Qadınların pensiya kapitalına əlavə əmsalların tətbiqi praktikası Azərbaycanda effektiv nəticə verərmi?

Mövzu ilə bağlı Sfera.az-a açıqlama verən iqtisadçı Asif İbrahimli bildirib ki, qadınların pensiya təminatının yaxşılaşdırılması ilə bağlı təklifləri ümumilikdə müsbət qiymətləndirmək olar.

Onun sözlərinə görə, qadınlar əmək fəaliyyəti dövründə kişilərlə müqayisədə daha çox sosial yük daşıyırlar. Uşaq tərbiyəsi, ailə üzvlərinə qulluq və digər səbəblərdən onların əmək bazarında fasilələri daha çox olur ki, bu da gələcək pensiya kapitalının formalaşmasına mənfi təsir göstərir:

“Bu baxımdan tək qadınlar üçün daha erkən pensiyaya çıxmaq hüququnun verilməsi sosial ədalətin gücləndirilməsi istiqamətində vacib addım ola bilər. Xüsusilə ailə yükünü təkbaşına daşıyan, həyat yoldaşını itirmiş və ya uzun illər övladlarını tək böyütmüş qadınların sosial müdafiəsinin artırılmasına ehtiyac var. Belə bir mexanizm həmin kateqoriyadan olan qadınların rifahının yaxşılaşmasına və onların sosial təminatının gücləndirilməsinə xidmət edə bilər. Pensiya kapitalına əlavə əmsalların tətbiqi də müsbət nəticələr verə bilər. Bu yanaşma qadınların əmək fəaliyyətində yaranan məcburi fasilələrin müəyyən hissəsinin kompensasiya edilməsinə imkan yaradar. Nəticədə pensiya məbləğləri yüksələr və yaşlı dövrdə qadınların yoxsulluq riski azalar”.

İqtisadçı qeyd edib ki, belə dəyişikliklərin tətbiqi zamanı pensiya sisteminin maliyyə dayanıqlığı da nəzərə alınmalıdır:

“Lakin dövlət büdcəsinin sosialyönümlü xərclərinin artırılması və sosial müdafiə tədbirlərinin gücləndirilməsi fonunda qadınların pensiya təminatının yaxşılaşdırılması uzunmüddətli perspektivdə cəmiyyətin rifahına xidmət edən investisiya kimi qiymətləndirilməlidir. Hesab edirəm ki, qadınların, xüsusilə də tək yaşayan və ailə məsuliyyətini uzun illər üzərində daşımış qadınların pensiya hüquqlarının genişləndirilməsi sosial dövlət prinsiplərinə uyğun olmaqla yanaşı, əhalinin həssas qruplarının müdafiəsinin gücləndirilməsi baxımından da əhəmiyyətli addım olacaq”.

Qadınların pensiya kapitalına əlavə əmsalların tətbiqindən də danışan mütəxəssis bildirib ki, beynəlxalq təcrübədə buna oxşar mexanizmlər mövcuddur:

“Bir sıra Avropa ölkələrində uşaqların tərbiyəsinə sərf olunan dövr pensiya stajına daxil edilir və ya həmin müddətlər üçün dövlət tərəfindən əlavə sosial sığorta haqları hesablanır. Bunun məqsədi qadınların əmək bazarından müvəqqəti ayrılması nəticəsində yaranan pensiya itkilərini kompensasiya etməkdir. Azərbaycanda da qadınların pensiya kapitalına əlavə əmsalların tətbiqi müəyyən nəticələr verə bilər. Lakin bu mexanizm bütün qadınlara deyil, konkret sosial funksiyaları yerinə yetirmiş qruplara şamil olunarsa daha effektiv olar.

Əks halda, sistemdə sığorta prinsipi zəifləyə və əlavə fiskal yük formalaşa bilər. Hesab edirəm ki, tək qadınlar üçün ayrıca erkən pensiya hüququnun tətbiqindən daha çox, onların pensiya hüquqlarının gücləndirilməsi üçün diferensial yanaşmaların, uşaq tərbiyəsi, qayğı fəaliyyəti və əmək bazarındakı fasilələrin kompensasiyası mexanizmlərinin yaradılması daha səmərəli və maliyyə baxımından dayanıqlı həll ola bilər. Bu həm sosial ədalət prinsipinə daha çox uyğun gəlir, həm də pensiya sisteminin uzunmüddətli sabitliyini qorumağa imkan verəcək”.

Firuzə Əliyeva

Sfera.az

Qadınların pensiya yaşı dəyişə bilər? - AÇIQLAMA