Uşaq və gənclərin fiziki və mənəvi inkişafı hər bir cəmiyyətin gələcəyini müəyyən edən əsas amillərdəndir.

Sfera.az xəbər verir ki, sağlam bədən və sağlam düşüncə formalaşmadan nə güclü insan, nə də dayanıqlı cəmiyyət qurmaq mümkündür.

Bu baxımdan ailə, məktəb, dövlət qurumları və media uşaq və gənclərin inkişafında xüsusi məsuliyyət daşıyır. Fiziki inkişaf düzgün qidalanma, hərəkətli həyat tərzi və idmanla birbaşa bağlıdır. Mütəmadi fiziki aktivlik uşaqlarda immun sistemini gücləndirir, əzələ və sümük inkişafını təmin edir, diqqət və yaddaşı artırır, stressə qarşı davamlılıq yaradır və özünəinamı yüksəldir. İdman və aktiv oyunlar həmçinin sosial bacarıqların inkişafına, komanda ruhunun formalaşmasına, disiplin və vaxt idarəetmə bacarıqlarının güclənməsinə kömək edir. Lakin son illərdə texnologiyadan həddən artıq istifadə, uzun müddət telefon, kompüter və televizor qarşısında qalmaq uşaqların fiziki hərəkətsizliyini artırır. Bu isə artıq çəki, duruş pozğunluğu, görmə problemləri və hətta erkən yaşlarda xroniki xəstəliklərin riskini yüksəldir. Ona görə də uşaqların gündəlik həyatında açıq havada vaxt keçirməyə, idmana və fiziki fəaliyyətə xüsusi yer verilməsi vacibdir. Valideynlər, müəllimlər və cəmiyyətin digər nümayəndələri uşaqları sağlam həyat tərzinə həvəsləndirməli, oyun meydançaları, idman və istirahət imkanlarını artırmalıdırlar.

Mənəvi inkişaf isə uşağın və gəncin şəxsiyyət kimi formalaşmasında həlledici rol oynayır. Bu mərhələdə dəyərlər sistemi, məsuliyyət hissi, empati, hörmət, dürüstlük, ədalət və vətənpərvərlik kimi keyfiyyətlər formalaşır. Ailədə valideynlərin nümunəvi davranışı, gündəlik münasibətlər və ailə dəyərləri uşaqların dünyagörüşünə, sosial davranışına və emosional sağlamlığına birbaşa təsir göstərir. Məktəbdə müəllimlərin tərbiyəedici rolu da böyük əhəmiyyət kəsb edir; onların ədalətli yanaşması, təşviqedici metodu və etik davranışı uşaqların mənəvi və əxlaqi inkişafını gücləndirir. Bununla yanaşı, media və sosial şəbəkələr uşaq və gənclərin mənəvi formalaşmasında mühüm təsir göstərir.

Düzgün və nəzarət altında istifadə olunan media vasitələri maarifləndirici rol oynayaraq dünyagörüşünü genişləndirə, analitik düşüncə və kritik bacarıqların inkişafına kömək edə bilər. Lakin nəzarətsiz və yanlış istifadə hallarında zorakılıq, aqressiya, yanlış davranış modelləri və mənfi psixoloji təsirlər yaranır. Fiziki və mənəvi inkişafın balansı qorunduğu halda uşaqlar və gənclər gələcəkdə həm fərdi, həm də cəmiyyət üçün faydalı, məsuliyyətli və dəyərlərinə bağlı vətəndaşlar kimi formalaşırlar. Bu balansın pozulması isə həm fərdi inkişafda, həm də cəmiyyətin sosial, mədəni və iqtisadi inkişafında problemlər yarada bilər. Ona görə də ailə, təhsil sistemi, media və dövlət qurumları birgə fəaliyyət göstərərək uşaqlara və gənclərə sağlam, düşünən və məsuliyyətli nəsil olmağı öyrətməlidirlər.

Niyaz Hacıyev
Sfera.az

Mövzu: Uşaq və gənclərin fiziki və mənəvi inkişafı
Qeyd: Yazı Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə hazırlanıb

Uşaq və gənclərin fiziki və mənəvi inkişafı: Sağlam cəmiyyətin təməli