Azərbaycanın elektik enerjisi istiqamətində həyata keçiridiyi davamlı və düşünülmüş layihələr artıq ölkəmizi təkcə istehlak edən deyil, o cümlədən ixrac imkanlarını artıran dövlətlər sırasına qaldırmışdır. Reallaşdırılan və görülən çoxşaxəli tədbirlər Azərbaycanımızı bölgənin çox etibarlı və böyük elektrik generasiya gücünə malik ölkəsi edəcək. Bu gün enerji təminatı, enerji təhlükəsizliyi nöqteyi-nəzərindən özümüzü çox rahat hiss edirik. Artıq 30-40 il bundan əvvəl yaşanan kritik problemlər tamamilə həll olunub.

Azərbaycan Respublikasının Prezident cənab İlham Əliyev “Xızı-Abşeron” Külək Elektrik Stansiyasının rəsmi açılış mərasimində etdiyi çıxışında da məsələyə diqqət çəkib. Dövlətimizin başçısı qeyd edib ki, sözügedən layihə ölkəmizin enerji potensialını gücləndirəcək. 240 meqavat gücündə olan bu stansiya respublikamızın ümumi inkişafına öz töhfəsini verəcəkdir.

Azərbaycanda enerji sisteminin müasirləşdirilməsi, modernləşdirilməsi, inkişafı son illər ərzində əsas prioritetlərdən biri kimi qəbul edilmişdir. Son 20 il ərzində bizim enerji sistemimiz, yəni generasiya gücləri, böyük dərəcəli yarımstansiyalar və ötürücü xətlər tamamilə yenilənmişdir. Son 20 il ərzində ölkəmizdə yaradılmış generasiya gücləri bütün əvvəlki dövrlə müqayisədə təxminən üç dəfə artmışdır. Bu gün bizim generasiya gücümüz təxminən 10 min meqavata bərabərdir. Bu, əgər belə demək mümkündürsə, tarixi rekorddur. Ancaq nəzərə alsaq ki, bundan sonra növbəti illər ərzində bir çox yeni bərpaolunan enerji generasiya gücü yaradılacaq, əlbəttə ki, bu rəqəm daha da artacaq və bizə imkan verəcək ki, həm artan daxili tələbatı lazımi səviyyədə təmin edək, həm də elektrik enerjisini daha böyük həcmdə ixrac edək.

Yuxarıda da qeyd etdiyimiz ki, bərpa olunan enerji layihələri öıkəmizin hər bölgəsini əhatə etməkdədir. Cənab Prezident çıxışında qeyd edib ki, növbəti böyük stansiyaların açılışı Biləsuvarda, Neftçalada, Naxçıvanda, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə nəzərdə tutulur. “Bu günə qədər Qaradağ rayonunda açılıb, bu gün Xızı, Abşeron rayonlarında. Yəni Azərbaycanın coğrafi vəziyyəti elədir ki, istənilən bölgədə bərpaolunan enerji növlərini istehsal etmək mümkündür. Mən hələ Xəzər dənizinin potensialını demirəm. Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorundakı külək potensialı beynəlxalq qiymətləndirməyə görə, 157 giqavat səviyyəsindədir. Yəni növbəti illərdə artıq bu proses Azərbaycanda geniş vüsət alacaq”- deyə Azərbaycan Prezidenti nitqinə əlavə edib.

Açılış mərasimində xaricdən cəlb olunan sərmayə haqqında da məlumat verilib. Bildirilib ki, ölkəmizdə gözəl investisiya iqlimi var və 300 milyard dollardan çox xarici sərmayə cəlb edə bilmişik. Hazırda ölkəmizin maliyyə vəziyyəti çox müsbətdir. Qeyd edilməlidir ki, bizim bu sahədə apardığımız islahatlar, əldə edilmiş uğurlar dünyanın aparıcı reytinq agentlikləri tərəfindən də qiymətləndirilir. Təsadüfi deyil ki, bu gün ölkəmizin kredit reytinqi daha da artırılıb, investisiya və müsbət proqnozu olan reytinq səviyyəsinə qaldırılıb.

Dünyanın hər bir dövlətinin başlıca məsələlərindən biri də onun xarici borcunun miqyası ilə bağlıdır. Bu baxımdan ölkəmizin əldə etdiyi nailiyyət də fəxr olunasıdır. Belə ki, hazırda xarici borcumuz çox aşağı səviyyədədir, ümumi daxili məhsulun təqribən 6 faizindən bir qədər çoxdur. Valyuta ehtiyatlarımız xarici borcu 16-17 dəfə üstələyir və bu göstəriciyə görə, Azərbaycan dünya miqyasında aparıcı ölkələr sırasındadır. Yəni bütün bu və başqa amillər deməyə əsas verir ki, Azərbaycana qoyulan sərmayə xeyir gətirəcək, mənfəət gətirəcək.

Tədbirdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev gələcək planlarla bağlı danışarkən qeyd edib ki, ölkəmizdə bərpaolunan enerji potensialı çox artacaq. Ona görə də bu enerjinin saxlanılması üçün infrastruktur yaradılmalıdır. Bu məqsədlə ölkəmizdə tarixdə ilk dəfə olaraq Batareya Enerji Saxlanc Sistemi də yaradılır. Birinci layihə 250 meqavatlıqdır. Bunu “AzərEnerji” öz vəsaiti hesabına icra edir. Ancaq bizim artan potensialımız tələb edəcək ki, belə Batareya Enerji Saxlanc sistemlərinin sayı daha da çoxalsın. Qeyd edilib ki, imzalanmış kontraktlar əsasında 2030-cu ilə qədər altı, 2032-ci ilə qədər isə, ümumiyyətlə, 8 giqavat gücündə külək və Günəş elektrik stansiyaları inşa ediləcək. Əgər biz su elektrik stansiyalarının potensialını əlavə etsək, bizim potensialımız təbii ki, daha da böyüyəcək. Biz son beş il ərzində Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda dövlət vəsaiti hesabına 40-a yaxın kiçik su elektrik stansiyası inşa etmişik. Bu gün onların ümumi potensialı 300 meqavatdan çoxdur.

Azad edilmiş ərazilərin potensial su elektrik stansiyalarının xəritəsi də tərtib edilib və ancaq o bölgədə biz təqribən 500, bəlkə də 600 meqavat gücündə kiçik su elektrik stansiyalarını inşa edəcəyik. Demək olar ki, bunun yarısı artıq hazırdır və bütün ölkə, o cümlədən azad edilmiş ərazilər vahid şəbəkə ilə birləşdirilib və enerji axınının istənilən istiqamətə göndərilməsi, qəbul edilməsi də təmin olunubdur.

Cənab Prezident çıxışında ölkəmizin investorlar üçün etibarlı tərəfdaş olduğunu bir daha qeyd edib. Bu məqamda xüsusi qeyd edilməlidir ki, Azərbaycanda bərpaolunan enerji növlərinin yaradılması xarici investorlar tərəfindən həyata keçirilən genişmiqyaslı layihələrdir. Bu layihələrə bu günə qədər 100 milyonlarla dollar vəsait qoyulub.

“Azərbaycan dövləti xarici sərmayələri daim qoruyur, bizim bir çox neft kontraktlarımız artıq uzun illərdir icra edilir və qəbul edilmiş qərarlarda, kontraktlarda bir dənə də olsun nəinki paraqraf, nəinki maddə, hətta bir söz də dəyişilmir və dəyişilməyəcək. Bu da xarici investorları ölkəmizə cəlb etmək üçün çox vacib bir amildir. Çünki Azərbaycan etibarlı dövlətdir. Sözümüz imzamız qədər dəyərlidir və qanunidir” – deyə cənab Prezident nitqinə əlavə edib.

Onu da bildirək ki, Azərbaycan artıq uzun illərdir ki, energetika istiqamətində fəaliyyət göstərir. Dünyada baş verən proseslərə baxdıqda görürük ki, bu gün bəlkə də enerji təhlükəsizliyi məsələləri daha qabarıq şəkildə ortaya çıxır. O da xüsusi qeyd edilməlidir ki, ölkəmizin neft - qaz ixracı, neft məhsullarının ixracı, elektrik enerjisinin ixracı, neft-kimya məhsullarının, gübrələrin ixracı bu gün bir çox ölkələr üçün, onların enerji təhlükəsizliyini təmin etmək üçün imkan yaradır.

Elməddin Firidov
Abşeron RİH başçısının Pirəkəşkül kənd İƏD üzrə nümayəndəsi

Azərbaycana qoyulan sərmayə mənfəət gətirəcək...