Yaxın Şərqdə İranla ABŞ və İsrail arasında artan hərbi gərginlik fonunda Avropa İttifaqının rolu və mövqeyi diqqət mərkəzindədir. Regionda baş verən son hadisələr, nüvə proqramı, hərbi əməliyyatlar və diplomatik gedişatlar Aİ-nin siyasətini ciddi şəkildə sınayır.

Bu kontekstdə İsrailin Aİ-dəki səfiri Avi Nir-Feldklein "Politico"ya verdiyi müsahibədə bildirib ki, Avropa İttifaqı artıq İranla faktiki müharibə vəziyyətindədir və diplomatik həll axtarışından imtina etməlidir.

Bəs görəsən, Avropa İttifaqının diplomatiyadan imtina etməsi regionda münaqişənin daha da genişlənməsinə səbəb ola bilərmi?

Politoloq Həşim Səhrablı Sfera.az-a açıqlamasında bildirib ki, bu fikir İsrailin Avropa İttifaqındakı səfiri tərəfindən səsləndirilib. Onun sözlərinə görə, bu da tamamilə onun dövlətinin maraqlarına uyğun etdiyi çıxışdır və İsrailin xeyrinədir:

“Yəni, Avropa İttifaqının İranla müharibəyə qoşulması ən çox İsrailin yararınadır. Çünki, sabah bu müharibə kontekstdən çıxarsa, yəni daha geniş bir vüsət alarsa, o halda ABŞ özü də çox zərər görməyəcək. Çünki, ABŞ regiondan çox uzaqdadır. İranın onu vuracaq roketi, silahı, donanması yoxdur. Elə bir donanması yoxdur ki, Atlantik okeanını keçib getsin və ABŞ-yə zərbə endirsin. Ortada qalan İsrail olacaq. Çünki, hər şey nəzarətdən çıxarsa, İsrail anında İranın kütləvi zərbələri ilə üzləşə bilər. Hətta müstəqilliyi və dövlət varlığı belə sual altına düşə bilər. Ona görə də, İsrail tərəfi maksimum çalışır ki, tərəfdaşları təkcə ABŞ ilə olmasın. Bunu genişləndirmək istəyir. Avropanı, İngiltərəni bu siyahıya əlavə etmək istəyir. Bununla İrana qarşı niyyətini daha tez və risklər ortaya çıxmadan tamamlamağa çalışır. İnanmıram ki, Avropa İttifaqı ya ayrı-ayrı dövlətlər səviyyəsində və yaxud da İttifaq səviyyəsində İrana qarşı əməliyyatlarda yer alsınlar. Çünki, hazırki məqamda Avropanın prioriteti Ukrayna münaqişəsi olmalıdır. İran birbaşa Avropaya heç bir təhlükə törədə bilmir. Belə bir resursu, imkanı yoxdur. Amma faktiki Avropa üçün bir təhlükə var ki, bu da Rusiya təhlükəsidir. O təhlükə də Ukraynada genişmiqyaslı işğal əməliyyatlarına davam edir. Ukrayna Avropanın Şərq qapısı sayılırdı. Təhlükəsizlik qarantiyası kimi qəbul edilirdi. İndi Rusiya bu nüansı aradan qaldırmağa çalışır. Avropa təhlükəsizliyi məsələsi ortaya çıxır. Avropa müharibəyə qoşulacaqsa, Rusiya-Ukrayna müharibəsinə qoşulacaq. Yaxın Şərqə gəlib, özünə əlavə problem çıxarmayacaq”

Politoloq vurğulayıb ki, belə bir ehtimal olarsa, münaqişə kontekstdən çıxacaq və İran haqlı tərəfə çevriləcək:

“Avropa İttifaqı bu münaqişəyə qoşulsa, nüvə məsələsi, raket məsələsi önəmli olmayacaq. Burda İran haqlı vəziyyətə salınacaq. Belə çıxacaq ki, İrana qarşı kampaniya var, İranın dövlət varlığı, suverenliyi təhlükə altındadır. Bu da İrana tərəfdaş olan dövlətlərə hüquqi baza yaradacaq. İranı müdafiə etmək üçün münaqişəyə daxil olacaq. Bu da tökülən qanların sayını artıracaq, zərbə endirilən bölgələrin sayı artacaq, miqyas daha da genişlənəcək. Avropa İttifaqının bu münaqişəyə qoşulması onunla nəticələnəcək ki, İran Hörmüz boğazını bağlayacaq. İran bu gün Hörmüzü bağlamırsa, deməli Avropa dövlətlərini nəzərə alaraq bağlamır. Özünə düşmən qazanmaq istəmir. Avropa bu sayı özü çoxaldacaqsa, İran Hörmüzü bağlayacaq. Hörmüzün bağlanması ilə Avropa Rusiyadan enerji asılılığına geri qayıdacaq. Bu da Avropanı Rusiya təhlükəsi qarşısında aciz edəcək. Ya da bunu istəmirsə, ABŞ və yaxud üçüncü dördüncü tərəflərdən baha qiymətə enerji məhsulları alacaq. Bu da onun iqtisadiyyatını çökdürə bilər. Avropa İttifaqı İrana qarşı əməliyyatlara qoşulsa özü zərərli çıxacaq. Çünki, İran tərəfinin yanaşması belədir ki, mən yoxamsa, heç kim yoxdur. Ona görə də, ona zərbə endirilərkən, İran 8 ölkəyə birdən zərbə endirdi. Ölüm-dirim savaşı başladı. Artıq İranın itirəcəyi heçnə qalmayıb. İran onsuzda ölüm-dirim savaşındadır. Amma Avropa üçün heç bir təhlükə yoxdur və bu savaşın tərkib hissəsi deyil. Özünü bu savaşın tərkib hissəsi etməsi isə çox böyük səhf olardı. Bunu etməyəcəklər”.

Niyaz Hacıyev

Sfera.az

Aİ İranla müharibə vəziyyətinə gəlib? - ŞƏRH