Neçə dildə danışmaq olar sualı tez-tez ortaya çıxır. Əksər insanlar üçün iki və ya üç dil kifayət hesab olunur. Lakin bəzilərinin rekordu sərhədləri aşır. Ziyad Fəzah məhz bu məqamda diqqət çəkir. Onun 58 dil bilmə iddiası illərdir müzakirə olunur. İnanmaq çətindir, elə deyilmi?

Sfera.az təfərrüatları təqdim edir.

Ziyad Fəzah 1998-ci ildə Ginnesin Rekordlar Kitabına "ən çox dil bilən insan" kimi daxil edilib. O dövrdə onun 58 fərqli dildə danışa bildiyi iddia edilirdi və o, tezliklə qlobal səviyyədə tanınmış bir şəxsə çevrildi.

Lakin 2008-ci ildə Çilidə yayımlanan bir televiziya proqramı vəziyyəti dəyişdirdi. Məlum oldu ki, o, müxtəlif dillərdə verilən sadə suallara qənaətbəxş cavab verə bilmir. Bu hadisədən sonra dil biliyi anlayışı yenidən müzakirəyə çıxarıldı. Gündəlik söhbətin biliyin əsasını təşkil edib-etməməsi, yoxsa akademik səviyyədə ustalığın gözlənilməli olub-olmaması sualı ortaya çıxdı.

Dilçilik dünyasında altı və ya daha çox dildə səlis danışa bilən şəxslər hiperpoliqlotlar kimi müəyyən edilir. Aleksandr Arquelles və Riçard Simkot kimi şəxslər intizamlı öyrənmənin və təkrarlamanın vacibliyini vurğulayırlar. Bu şəxslər onlarla dil bilsələr də, hər dildə eyni səviyyədə bilik iddia etmirlər.
Tarixdə oxşar nümunələr var, lakin sərhəd hələ də aydın deyil.

Dil öyrənmə qabiliyyəti bəşəriyyət tarixi boyunca maraq mövzusu olub. Papa II İohann Pavel səkkizdən çox dildə danışa bilirdi. J.R.R. Tolkien 15-dən çox dil bilməklə yanaşı, özünün dilini də yaratmışdır.

Dilçi Emil Benveniste insan beyninin dil öyrənmə qabiliyyətinin nəzəri məhdudiyyətlərinin ola biləcəyini irəli sürür. Lakin müasir tədqiqatlar göstərir ki, bu məhdudiyyət qəti şəkildə müəyyən edilə bilməz.

Maks Plank Psixolinqvistika İnstitutu tərəfindən aparılan tədqiqatlar göstərir ki, çoxdilli fərdlərdə beyin fərqli şəkildə fəaliyyət göstərir. Dillər arasında keçid qabiliyyəti daha çevik neyron şəbəkələri ilə əlaqələndirilir. Erkən yaşda dil öyrənmək üstünlük təmin etsə də, yetkinlik dövründə öyrənilən dillər də uzunmüddətli təəssüratlar yarada bilər.

Əsl məsələ neçə dil bilməyiniz deyil, onları nə qədər dərindən bilməyinizdir.

58 dil bilmək iddiası təsirli səslənir. Lakin, mütəxəssislərin fikrincə, ən vacib məqam dillərin sayı deyil, bilik səviyyəsidir. Turist səviyyəsində ünsiyyət qurmaqla ədəbiyyat oxumaq arasında böyük fərq var.

Ziyad Fəzahın hekayəsi bu baxımdan təəccüblü bir nümunə təqdim edir. İddialar şişirdilə bilər, amma dil öyrənmək üçün yüksək potensial danılmazdır. İnsan beyninin tam potensialı hələ də tam başa düşülməyib.

Nəticə etibarilə, mübahisə bir məqama qayıdır: bir çox dil öyrənmək mümkündür, lakin hamısında eyni dərinliyə nail olmaq o qədər də real görünmür.

Aynil

Ən çox dil bilməsinə görə rekord qıran, yoxsa dələduz ?