Dəyişiklik edildi - Daha çox pul ödəyəcəyik?
Azərbaycanda daşınmaz əmlakın və avtomobillərin icbari sığortası üzrə qaydaların təkmilləşdirilməsi istiqamətində işlər aparılır.
Daşınmaz əmlakın sığortasında risk əsaslı sistemə keçid nəzərdə tutulur, avtomobillərin icbari sığortasında isə sürücülərin sığorta tarixçəsini nəzərə alan yeni mexanizm artıq tətbiq edilir.
Sfera.az xəbər verir ki, Azərbaycan Mərkəzi Bankının açıqlamalarına əsasən, dəyişikliklərin əsas məqsədi sığorta xidmətlərinin keyfiyyətini artırmaq, riskləri daha dəqiq qiymətləndirmək və sığorta hadisələri zamanı ödənişlərin adekvatlığını təmin etməkdir.
Bəs bu yeniliklər vətəndaşların sığorta xərclərinə necə təsir edəcək? Evin sığortası daha baha başa gələ bilərmi? Avtomobilini qəzasız idarə edən sürücülər hansı güzəştləri əldə edə biləcəklər?
Evin icbari sığortasında nə dəyişəcək?
Hazırda Azərbaycanda daşınmaz əmlakın icbari sığortası üzrə ödənişlər yaşayış məntəqəsinə görə müəyyənləşdirilir. Mövcud qaydalara əsasən, Bakıda yerləşən yaşayış evləri və mənzillər üçün illik sığorta haqqı 50 manat, Gəncə, Sumqayıt və Naxçıvanda 40 manat, digər yaşayış məntəqələrində isə 30 manatdır.
Azərbaycan Mərkəzi Bankı daşınmaz əmlakın icbari sığortası üzrə qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsi istiqamətində layihə hazırlayıb. Oktyabrın 15-də qurumun baş direktoru Vüsal Qurbanov bildirib ki, dəyişikliklərin məqsədi əmlakın dəyərinin daha düzgün müəyyənləşdirilməsi və sığorta hadisəsi zamanı ödənişlərin real dəyərə daha yaxın olmasını təmin etməkdir. AMB rəsmisinin açıqlamasına görə, layihədə icbari sığorta tariflərinin artırılması nəzərdə tutulmur. Bununla belə, risk əsaslı sistemə keçid əmlakın xüsusiyyətlərinin və risk göstəricilərinin daha ətraflı nəzərə alınması deməkdir. Belə yanaşmanın gələcəkdə hansı meyarlarla tətbiq ediləcəyi və hesablamalara konkret hansı göstəricilərin daxil ediləcəyi yeni qaydalarla dəqiqləşdirilməlidir.
Əsas məsələ yalnız sığorta haqqının məbləği deyil, sığorta hadisəsi baş verdikdə vətəndaşın aldığı ödənişin dəymiş zərəri nə dərəcədə qarşılamasıdır. Əmlakın real dəyəri ilə sığorta təminatı arasındakı fərqin azaldılması ev sahiblərinin maraqlarına uyğun ola bilər.
Avtomobil sahiblərinin sığorta haqqı nədən asılı olacaq?
İcbari avtosığorta sahəsində dəyişikliklər artıq qüvvəyə minib. 2026-cı il iyunun 16-dan əvvəlki “Bonus-Malus” sistemi “Sığorta Tarixçəsi Əmsalı” mexanizmi ilə əvəzlənib. Yeni sistemdə sürücünün sığorta tarixçəsi və onun təqsiri ilə baş verən qəzalar nəzərə alınır.
Yeni mexanizmə əsasən, qəzasız sığorta tarixçəsi olan sürücülərə hər 275 qəzasız sığortalı gün üçün 5 faiz güzəşt tətbiq olunur. Sürücünün təqsiri üzündən sığorta hadisəsi baş verdikdə isə hər hadisə üzrə sığorta tarixçəsi əmsalına 30 faiz əlavə edilir. Əmsal minimum 0,6, maksimum 3 səviyyəsində müəyyənləşdirilib.
Bu mexanizm o deməkdir ki, sürücülər üçün sığorta haqqı yalnız avtomobilin göstəriciləri ilə məhdudlaşmır. Fərdi sığorta tarixçəsi də hesablamada rol oynayır.
Məsələn, uzun müddət qəza törətməyən sürücü güzəşt əldə edə bilər. Əksinə, təqsirli qəzaları olan sürücünün sığorta haqqına əlavə tətbiq oluna bilər. Bununla belə, yekun məbləğ digər tətbiq olunan əmsallardan da asılı olduğuna görə hər sürücü üçün eyni nəticənin yaranacağını demək olmaz.
Bəs vətəndaşlar daha çox pul ödəyəcək?
Hazırkı açıqlamalara əsasən, daşınmaz əmlakın icbari sığortası üzrə tariflərin artırılması nəzərdə tutulmur. Avtomobillərin icbari sığortasında isə yeni sistem bütün sürücülər üçün eyni istiqamətdə dəyişiklik yaratmır: qəzasız sürücülər güzəşt əldə edə, təqsirli hadisələri olan sürücülər isə daha yüksək əmsalla üzləşə bilərlər.
Beləliklə, sığorta sistemində əsas dəyişiklik xərclərin hamı üçün artırılmasından daha çox risklərin fərdi qaydada qiymətləndirilməsinə yönəlib. Daşınmaz əmlakla bağlı yeni qaydaların yekun detalları isə qanunvericilik dəyişikliklərinin təsdiqlənməsi və tətbiqi zamanı aydınlaşacaq.
Əslində, sığorta sistemində dəyişikliklərin uğuru yalnız tariflərin artırılıb-artırılmaması ilə ölçülməməlidir. Vətəndaş ödədiyi sığorta haqqının qarşılığında real təminat almalı, hadisə baş verdikdə isə kompensasiya prosesində əlavə çətinliklərlə üzləşməməlidir.
Digər tərəfdən, risklərin fərdi qaydada qiymətləndirilməsi o halda səmərəli ola bilər ki, hesablamalar şəffaf aparılsın və vətəndaş hansı səbəbdən daha çox və ya daha az ödəniş etdiyini aydın şəkildə anlaya bilsin. Əks halda, yeni mexanizmlər sadəcə mürəkkəb hesablama qaydası kimi qəbul edilə bilər.
Əsas məsələ sığortanın vətəndaş üçün əlavə xərc deyil, çətin vəziyyətdə maddi itkiləri azaltmağa kömək edən etibarlı təminat vasitəsinə çevrilməsidir.
Fatimə
Sfera.az
