Dünyanı dəyişdirən iki saniyə
16 mart 1926-cı ildə amerikalı alim Robert Qoddard raket texnologiyasında inqilab edib. Məhz bu gün o, tarixdə ilk maye yanacaqlı raketi buraxıb.
Sfera.az bildirir ki, Robert Qoddard (1882–1945) müasir raket texnologiyasının banilərindən biri hesab olunur. Amerikalı alim ən çox düz yüz il əvvəl, 16 mart 1926-cı ildə buraxılan ilk maye yanacaqlı raketin dizaynı, qurulması və sınaqdan keçirilməsi ilə tanınır.
Ottavadakı Kanada Aviasiya və Kosmik Muzeyindən Erin Qreqorinin sözlərinə görə, maye yanacaqlı raketin ilk uçuşu bugünkü standartlara görə təsirsiz görünür. Lakin bu, maye yanacaqlı raketlərin uça biləcəyini sübut edib.
Robert Qoddard uşaqlıq illərində H.G. Uells və Jül Verni oxuyaraq elmi fantastikadan ilhamlanıb. Məhz bu kitablar onun gənc yaşlarında kosmik tədqiqatlara marağını oyadır və o, Marsa aparacaq bir raket qurmağı xəyal edirdi.
16 mart 1926-cı ildə amerikalı alim Robert Qoddard raket texnologiyasında inqilab etdi. Həmin gün o, ilk maye yanacaqlı raketi buraxdı.
Qoddardın barıt raketləri üzərində ilk işi Klark Universiteti ilə əməkdaşlıq çərçivəsində aparılıb və orada magistr və doktorluq dərəcələrini alıb. Onun ilk barıt raketi 1915-ci ildə öz hesabına buraxılmışdır. Eyni zamanda, Qoddard çoxpilləli raket, benzin və maye azot oksidi ilə işləyən raketi təsvir edən patentlər almışdır. Qoddard ilk maye yanacaqlı raket mühərrikini yaratması ilə tanınır.
Hazırda çoxpilləli raketlər raket texnikasının əsasını təşkil edir, lakin Qoddard ideya yeni olanda belə çoxpilləli raketləri fəal şəkildə araşdırmışdır.
Qoddard elmi fantastikadan güclü təsirlənmişdi, lakin o, buna elmi cəhətdən yanaşmışdır. Məsələn, 1908-ci ilə qədər Qoddard maqnit və top atış metodlarını istisna etmişdi. Top atışının rədd edilməsi xüsusilə diqqətəlayiq idi, çünki bu ideya Jül Vernin "Yerdən Aya" kitabında astronavtları Aya göndərmək üçün məşhur şəkildə istifadə edilmişdir.
16 mart 1926-cı ildə Qoddard Massaçusets ştatının Auburn şəhərində ilk maye yanacaqlı raketi buraxmaqla tarixə düşdü. Maye oksigen və benzinlə işləyən kiçik raket 12 metr hündürlüyə qalxdı və 2,5 saniyə sonra geri qayıtdı. Bu hadisə maye raket mühərriklərinin imkanlarının əhəmiyyətli bir nümayişi oldu və raket texnikasını əbədi olaraq dəyişdirdi.
Maye yanacaqlı raketin ilk uçuşu üçün Qoddard mühərriki yanacaq və oksidləşdirici çənlərin üzərinə yerləşdirməyə çalışdı, bunun daha böyük sabitlik təmin edəcəyinə inandı. Sınaqdan sonra Qoddard mühərrikləri yanacaq çənlərinin altına yerləşdirdi və ümumi dizaynı sadələşdirdi, bunun əvəzinə sabitliyi artırmaq üçün mühərrikin işlənmiş qaz sisteminə hərəkətli qanadlar və giroskoplar əlavə etdi.
Qoddard həmçinin raket yanma kameralarının həddindən artıq istiləşməyə və əriməyə meylli olduğunu aşkar etdi, buna görə də bunun qarşısını almaq üçün bir neçə mühərrik soyutma üsulu hazırladı.
Daha sonra aviator Çarlz Lindberqdən, Quqqenhaym ailəsindən və ABŞ ordusundan maliyyə dəstəyi aldı. Nyu-Meksiko ştatının Rosvel şəhərinə köçən Qoddard orada raket texnikası sahəsində əlavə tədqiqatlar apardı.
O, 1945-ci ildə boğaz xərçəngindən vəfat etməzdən əvvəl iyirmidən çox raket buraxmışdır.
Aynil