Niyə xaricdəki bəzi evlərin yan-yana iki ön qapısı olur?
Xaricdəki bəzi köhnə evlərdə iki ön qapını yan-yana görmək əvvəlcə çaşqınlıq yarada bilər. Ağlına gələn ilk cavab “Yəqin ki, əvvəllər iki mənzil olublar” ola bilər. Ancaq bu qapıların əksəriyyəti tək ailəli evlərdə olur. Deməli, bunun arxasında memarlıq və ya mədəni səbəb var. Bəzən sırf estetik məqsədlər üçün, bəzən də sosial normalara uyğun olaraq bu şəkildə tikilirdilər.
Yaxşı, hansı evlərin iki qapısı var və niyə?
Sfera.az bu memarlıq sirrinin pərdə arxasına nəzər salır.
18-19-cu əsr memarlığı tarazlıq tələb edirdi.
18-19-cu əsrlərdə simmetriya, xüsusən də gürcü və federal tipli evlərdə estetik imperativ hesab olunurdu. O dövrün memarları üçün evin eksteryerinin balanslaşdırılmış görünüşü praktiki olaraq sənət qaydası idi. Pəncərələrin qarşılıqlı düzülüşü, bacaların dəqiq mərkəzləşdirilməsi və panjurların simmetrik düzülüşü kimi detallar mühüm əhəmiyyət kəsb edirdi. Bununla belə, bəzi hallarda daxili dizayn planı qapının dəqiq mərkəzdə yerləşdirilməsinə mane olurdu.
Belə hallarda evin xarici simmetriyasını qorumaq üçün ikinci bir qapı əlavə edilirdi. Qapılar bəzən simvolik, bəzən də funksional idi. Başqa sözlə, iki qapı sadəcə giriş və çıxış üçün deyildi; onlar evin memarlıq harmoniyasının ayrılmaz hissələri idi. Bu gün belə bir estetik vəsvəsə çox rast gəlinməsə də, o dövrün memarları üçün bu cür detallar evin zərifliyini təyin edən amillərdən idi.
Bəzi evlərdə iki qapı tamamilə fərqli məqsədlərə malik idi.
Bu qapılardan biri birbaşa qonaq otağına, qonaqların qəbul edildiyi evin ən mürəkkəb hissəsinə açılırdı. Digəri isə ailənin gündəlik həyatını həyata keçirdiyi daha sadə yaşayış sahəsinə açılırdı. Bu fərq həm evin daxili nizamını qorumaq, həm də dövrün sosial anlayışına uyğun olaraq qonaq qəbul etmək mədəniyyətini yaratmaq məqsədi daşıyırdı.
Uşaqlar, ailə üzvləri və ya işçilər hər gün qapıdan istifadə edərkən, qonaqlar və ya xüsusi günlər üçün ayrılmış qapı yalnız müəyyən hallarda açılırdı. Bəzi ailələrdə bu qapıdan hətta yalnız bazar və ya dini bayramlarda istifadə olunurdu. Bu ikiqapılı quruluş bəzən sinif fərqini təmsil edirdi. Yuxarı sinif evlərində qulluqçular və ya kirayəçilər üçün ayrıca giriş sosial nizamın fiziki əksi idi. İki qapı arxasında olan səbəblərdən bəziləri daha praktik, bəziləri isə daha simvolik idi.
Məsələn, köhnə evlərdə hava axını əsas problem olduğundan, kondisioner sistemi yox idi. Hər iki qapının açılması eyni vaxtda evi sərinləşdirərək çarpaz meh yaradırdı. Xüsusilə ön otağın yataq otağına açıldığı bungalov tipli evlərdəki bu quruluş, isti yay gecələrində cütlüklərə təbii fan effekti verirdi. Başqa bir nəzəriyyə evdə bir otağın icarəyə verilməsi ilə bağlıdır.
Əlavə gəlir axtaran ev sahibləri kənardan birbaşa girişi təmin etmək üçün ikinci bir qapı əlavə etmiş ola bilərlər. Bu, kirayəçilərə evə girmədən yaşayış sahələrinə daxil olmaq imkanı verirdi. Nəhayət, bəzi bölgələrdə "tabut qapısı" kimi tanınan xüsusi bir istifadə var idi. Bu qapılar dəfn mərasimləri zamanı tabutun birbaşa qonaq otağından aparılmasına imkan vermək üçün nəzərdə tutulmuş ola bilər.
Aynil
