İşsiz qalanların kredit borcunu sığorta ödəyəcək? – YENİLİK
Azərbaycanda istehlak krediti götürən şəxslər üçün işsizlikdən sığorta mexanizminin tətbiqi nəzərdə tutulur. Yeni qaydalar işini itirən vətəndaşların kredit ödənişləri ilə bağlı çətinliklərinin azaldılmasına xidmət edəcək. Lakin mexanizmin tətbiqi sığorta haqqının məbləği, ödəniş şərtləri və kreditin ümumi xərcinə təsiri ilə bağlı suallar yaradır.
Sfera.az xəbər verir ki, Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) baş direktoru Şahin Mahmudzadə yarımillik “Maliyyə Sabitliyi Hesabatı” ilə bağlı mətbuat konfransında işsizlikdən sığorta üzrə qaydaların hazırlandığını və müvafiq tənzimləyici dəyişikliklərin ilin sonuna qədər qüvvəyə minməsinin nəzərdə tutulduğunu bildirib.
Onun sözlərinə görə, banklar bu sığorta xidmətini müştərilərinə təqdim edəcək, lakin istehlak krediti götürən şəxsin sığortadan istifadə etməsi könüllü olacaq.
Yeni mexanizm işsiz qalan şəxslərin kredit ödənişləri ilə bağlı maliyyə yükünü azaltmağa hesablanıb. Bununla belə, sığortanın hansı hallarda qüvvəyə minəcəyi, kredit ödənişlərinin nə qədər müddətə qarşılanacağı və hansı məhdudiyyətlərin tətbiq ediləcəyi hələ dəqiqləşdirilməlidir.
Sığorta kredit borcunu tam qarşılayacaqmı?
İşini itirən şəxsin kredit ödənişlərini davam etdirməkdə çətinlik çəkməsi maliyyə problemlərini daha da dərinləşdirə bilər. Gəlir mənbəyinin itirilməsi ilə yanaşı, kredit ödənişlərinin davam etməsi borcalanın büdcəsinə əlavə təzyiq yaradır. İşsizlikdən sığorta mexanizmi məhz belə hallarda maliyyə risklərinin azaldılması vasitəsi kimi nəzərdə tutulur. Ancaq sığortanın tətbiqi işsiz qalan hər bir şəxsin kredit borcunun avtomatik olaraq ödəniləcəyi demək deyil. Bunun üçün işsizliyin hansı hallarda sığorta hadisəsi sayılacağı, ödənişlərin hansı şərtlərlə həyata keçiriləcəyi və sığortanın əhatə dairəsi müəyyənləşdirilməlidir.
Məsələn, işçi ixtisar nəticəsində işini itirdikdə sığortadan yararlana bilərmi? Şəxs öz ərizəsi ilə işdən ayrıldıqda hansı qaydalar tətbiq olunacaq? Sığorta kreditin yalnız aylıq ödənişlərini, yoxsa müəyyən şərtlərlə daha geniş borc öhdəliyini əhatə edəcək? Bu sualların cavabı yeni mexanizmin vətəndaşlar üçün real faydasını müəyyən edəcək.
Kreditin ümumi xərci azalacaq, yoxsa artacaq?
Yeni sığorta mexanizmi ilə bağlı əsas məsələlərdən biri onun borcalan üçün əlavə xərc yaradıb-yaratmayacağıdır. Sığorta haqqının kreditin faizinə və ya ümumi ödəniş məbləğinə necə təsir edəcəyi tətbiq olunacaq qaydalardan asılı olacaq.
Şahin Mahmudzadənin açıqlamasına görə, AMB elə tənzimləyici mexanizm hazırlayır ki, sığorta haqqı kreditin xərcinə əlavə olunsa belə, ümumi xərc sığortasız kreditin faizindən aşağı ola bilsin. Bununla belə, nəticə bankın kapitalından, ehtiyatlarının strukturundan və digər amillərdən asılı olacaq.Bu səbəbdən vətəndaşlar üçün yalnız sığorta haqqının məbləği deyil, kredit üzrə yekun ödəniş də əhəmiyyət daşıyacaq. Sığortalı kreditin aylıq ödənişi, ümumi faiz yükü və əlavə xərcləri sığortasız kreditlə müqayisə edilməlidir.
Sığorta hamı üçün eyni qiymətə olmayacaq?
AMB rəsmisi sığorta haqqının iqtisadiyyatın müxtəlif sektorları üzrə dəyişə biləcəyini də bildirib. Bu yanaşmada işçi axını, işsizliyin başvermə tezliyi və digər risk amilləri nəzərə alına bilər. Məsələn, işçilərin tez-tez işə qəbul olunduğu və işdən ayrıldığı sahələrdə riskin hesablanması daha fərqli yanaşma tələb edə bilər. Lakin konkret sektorlar üzrə qiymət bölgüsü və sığorta haqqının hesablanması mexanizmi hələ açıqlanmayıb.
Nəticə etibarilə, yeni sistemin effektivliyi sığortanın hansı şərtlərlə təqdim olunmasından, işsiz qalan şəxsin hansı müddət ərzində dəstək ala bilməsindən və bu xidmətin kreditin ümumi xərcinə necə təsir etməsindən asılı olacaq.
Qaydalar qüvvəyə mindikdən sonra vətəndaşların sığortadan yararlanma imkanları və bankların tətbiq edəcəyi şərtlər daha aydın görünəcək.
Fatimə
Sfera.az
