Azərbaycan futbolundakı ən böyük QALİBİYYƏTLƏR
“Qarabağ” 2025/26 mövsümündə UEFA Çempionlar Liqasının əsas mərhələsinə vəsiqə qazanmaqla yenidən tarix yazdı. Ağdam klubu pley-offda “Ferentsvaroş”u iki oyunun yekununda 5:4 hesabı ilə keçdi və Azərbaycanın aparıcı komandası kimi elit turnirin əsas raunduna adladı. Bu həm ölkə futbolunun reytinqinə, həm də Avropa arenasında görünürlüğünə yeni təkan deməkdir.
Sfera.az Azərbaycan futbol tarixində yadda qalan ən böyük hadisələr, beynəlxalq uğurlar və “ilk”ləri araşdırıb.
AFFA-nın formalaşması və beynəlxalq ailəyə qoşulma
Müstəqillikdən sonra Azərbaycan Futbol Federasiyaları Assosiasiyası (AFFA) 26 mart 1992-ci ildə yaradıldı. Ölkə futbolu 1994-cü ildə həm UEFA, həm də FIFA üzvlüyü ilə qitə və dünya futbol ailəsinə rəsmən daxil oldu. Bu dönəm infrastruktur və idarəçilik baxımından dönüş nöqtəsi sayılır.
Tofiq Bəhramov — dünya futbol tarixində azərbaycanlı imza
1966-cı il Dünya Kubokunun finalında məşhur “Vembley qolu” epizodunda qərarı ilə tarixə düşən laynsman Tofiq Bəhramov Azərbaycan adının dünya futbol ədəbiyyatına həkk olunmasına səbəb oldu. Onun xatirəsinə Bakının mərkəzindəki Respublika Stadionuna 1993-cü ildən “Tofiq Bəhramov” adı verilib.
Klub futbolunda Avropa “ilk”ləri
2012/13 mövsümündə “Neftçi” UEFA Avropa Liqasının qrup mərhələsinə yüksələrək, Azərbaycanın istənilən UEFA klub turnirində qrup mərhələsinə çıxan ilk komandası oldu. Bu, o dövr üçün klub futbolumuzun sərhədləri aşmasının simvolu idi.
2014/15-dən başlayaraq “Qarabağ” mütəmadi Avropa qruplarında çıxış etməklə ölkə reytinqini daşıdı və 2017-ci ildə daha bir tarixi ilki gerçəkləşdirdi. Ağdam təmsilçisi “Kopenhagen”i pley-offda səfər qolu ilə keçərək UEFA Çempionlar Liqasının qrup mərhələsinə yüksələn ilk Azərbaycan klubu oldu.
“Qarabağ”ın son illərdə Avropadakı səhnə performansı
Konfrans Liqasından başlayıb Avropa Liqasında çıxışın dərinləşməsi ilə “Qarabağ” 2023/24 mövsümündə ölkə futbolu üçün yeni zirvəyə çıxdı. Klub Avropa Liqasının 1/8 finalına qədər irəlilədi. Əvvəlcə “Braga”nı dramatik cütlükdə ümumi hesabla 6:5 keçdi, daha sonra isə tarix yazan mövsümündə “Bayer Leverkuzen”ə yalnız son dəqiqələrdə əldən verilən oyunla uduzdu. Bu seriya Azərbaycan klublarının UEFA turnirlərində indiyə qədərki ən dərin mərhələsi olaraq qeydə alındı.
“Qəbələ”nin qrup marafonu
2015/16 və 2016/17 mövsümlərində “Qəbələ” ardıcıl iki dəfə Avropa Liqasının qrup mərhələsinə düşməklə klub futbolumuzun Avropadakı təmsilçiliyini genişləndirdi, bir mövsümdə (“Qarabağ”la birlikdə) iki Azərbaycan klubunun qruplarda mübarizə aparması presedenti yarandı.
Bakı — Avropanın futbol xəritəsində böyük ev sahibi
29 may 2019-cu ildə Bakı Olimpiya Stadionu iki London klubunun finalına səhnə oldu: “Çelsi” – “Arsenal” (4:1). Bu final həm təşkilati miqyas, həm də media diqqəti baxımından Azərbaycan üçün nəhəng vitrin idi.
UEFA Avro-2020-nin (COVID-19 səbəbilə 2021-də oynanıb) oyunları da Bakıda gerçəkləşdi. A qrupunun üç qarşılaşması və 3 iyul 2021-də 1/4 final — Çexiya – Danimarka dueli Tofiq Bəhramov adına stadiondan cəmi bir neçə kilometr aralıdakı Bakı Olimpiya Stadionunda keçirildi. Bu turnir ölkənin iri miqyaslı idman tədbirlərində etibarlı ev sahibi statusunu möhkəmləndirdi.
Dünya səviyyəli gənclər turniri: FIFA U-17 qadınlar Dünya Kuboku (2012)
FIFA U-17 qadınlar dünya çempionatı ilk dəfə Azərbaycan tərəfindən qəbul olundu. Bakı və bölgələrdə təşkil edilən bu turnir, qadın futbolunun ölkədə tanıdılması və kütləviləşməsi üçün önəmli mərhələ idi.
Zalda da güclü ənənə: futzal uğurları
Araz-Naxçıvan 2010-cu ildə UEFA Futzal Kubokunun Final Dördlüyündə bürünc medalı qazandı. Azərbaycan millisi isə elə həmin il UEFA Futzal Çempionatının yarımfinalına qədər irəlilədi. Bu, komanda idman növlərində Avropa səhnəsində əldə edilmiş ən parlaq nəticələrdən sayılır.
“Qarabağ”ın 2025/26 ÇL əsas mərhələsinə yüksəlməsi, 2012-də “Neftçi”nin Avropa Liqası qrupları, 2017-də “Qarabağ”ın ÇL qrupları, Bakının 2019 UEL finalı və Avro-2020 matçlarına ev sahibliyi kimi zirvələrlə bir xəttin üzərində dayanır. Bu davamlılıq — infrastruktur, idarəçilik, aşağı yaş qrupları və klub strategiyalarında atılan addımların nəticəsidir. İndi ölkə futbolunu yeni mövsümdə Avropanın əsas səhnəsində daha çox izlənəcək. Reytinq xalları, yayım gəlirləri və oyunçu bazarındakı dəyər artımı baxımından “Qarabağ”ın növbəti addımları bütün futbol təsərrüfatımız üçün multiplikativ effekt yaradacaq.
Bu mənzərə “Qarabağ”ın bugünkü uğurunun təkcə klub tarixçəsi deyil, həm də Azərbaycan futbolunun uzun illərin ardıcıl inkişafının məntiqi nəticəsi olduğunu göstərir. İndi gözlər püşkdə və əsas mərhələdə səhnə hazırdır.
Firuzə Əliyeva
Sfera.az
