132 nəfərin həlak olduğu təyyarə qəzası - MARAQLI FAKTLAR
“Boeing 737-800” sərnişin təyyarəsinin Çinin cənubundakı 29.000 fut hündürlükdən düşərək dağa çırpılmasından dörd ildən çox vaxt keçməsinə baxmayaraq, yeni dəlillər kabindəki kiminsə mühərriklərə yanacaq tədarükünü qəsdən dayandırdığını göstərir. Bu, Çinin onilliklər ərzində ən ölümcül hava fəlakəti idi, lakin Çin Mülki Aviasiya Administrasiyası (CAAC) hələ də “China Eastern Airlines MU5735” reysinin 2022-ci ilin mart ayında ucqar Guangxi bölgəsində ölümcül enişinin səbəbi ilə bağlı vacib suala cavab tapa bilməyib.
Sfera.az bildirir ki, “China Eastern Airlines” təyyarəsi kabindəki kiminsə günahı üzündən qəzaya uğramış ola bilər. Yeni məlumata görə, ABŞ Milli Nəqliyyat Təhlükəsizliyi Şurası (NTSB) tərəfindən açıqlanan məlumatlar göstərir ki, “Boeing 737-800” təyyarəsi səmadan düşməzdən əvvəl hər iki mühərrikdəki yanacaq açarları eyni vaxtda söndürülüb.
Təyyarə göydən düşdükdən sonra dağlarda qəzaya uğrayıb.
Məlumatlar təyyarənin uçuş məlumatları qeydedicisindən - bütün müvafiq əməliyyat məlumatlarını qeyd edən iki sözdə "qara qutu"dan biri - əldə edilib və dağıntılardan çıxarılaraq təhlil üçün Vaşinqtondakı NTSB laboratoriyasına göndərilib (agentliyin iştirakı “Boeing”in Amerika təyyarə istehsalçısı olması səbəbindən zəruri olub).
"Müəyyən edilib ki, 29.000 fut hündürlükdə uçuş zamanı hər iki mühərrikdəki yanacaq açarları "işlətmə" vəziyyətindən "söndürmə" vəziyyətinə keçib. Yanacaq açarları hərəkət etdirildikdən sonra mühərrikin sürəti azalıb"-deyə NTSB hesabatında bildirilir.
Kommersiya təyyarələrindəki yanacaq açarları mühərriklərə yanacaq axınını tənzimləyən fiziki nəzarət vasitələridir. “Boeing 737” təyyarəsində pilot açarı "işlətmə" vəziyyətindən "söndürmə" vəziyyətinə keçirməzdən əvvəl yuxarı qaldırmalıdır.
"Bu dəlillər yanacaq açarlarının qəzadan dərhal əvvəl əl ilə "söndürülmüş" vəziyyətinə keçirildiyini açıq şəkildə göstərir"- deyə CNN-in aviasiya təhlükəsizliyi üzrə analitiki Devid Sousi bildirib.
O əlavə edib ki, açarların "açıq" vəziyyətinə qaytarıldığına dair heç bir əlamət yoxdur. "Bu, mühərrikləri yenidən işə salmaq üçün heç bir cəhdin olmadığını göstərir. Əgər açarlar səhvən "söndürülmüş" vəziyyətinə keçirilsəydi, pilotlar onları yenidən işə salmağa çalışardılar" - deyə o əlavə edib.
Məlumata görə, təyyarənin generatorları 26.000 fut yüksəklikdə sıradan çıxdıqda uçuş qeyd cihazı qeydi dayandırıb və qəzanın son anlarını çəkməyib. Uçuş qeyd cihazı - təyyarənin digər "qara qutusu" - ehtiyat enerji mənbəyindən istifadə edərək qeydi davam etdirib.
Xatırladaq ki, rəyyarə 2022-ci ildə Çin dağlarında qəzaya uğrayıb.
ABŞ müstəntiqləri zədələnmiş uçuş qeyd cihazından dörd səs yazısı əldə edərək CAAC-a göndərməyi bacarıblar, lakin NTSB səs fayllarının surətini saxlamadığını bildirib.
CNN şərh üçün Çin Mülki Aviasiya Administrasiyası (CAAC) və “China Eastern Airlines” ilə əlaqə saxlayıb. CAAC əvvəllər qəzanın qəsdən baş verdiyini təkzib edib.
“China Eastern” qəzası ilə bağlı isə müxtəlif şayiələr yayılır.
Əvvəllər kabinadakı birinin təyyarəni qəsdən qəzaya uğratdığı bildirilirdi. 2022-ci ilin may ayında “Wall Street Journal”ı istintaqla tanış olan mənbələrə istinadən bildirib ki, zədələnmiş uçuş qeyd cihazından çıxarılan məlumatlar göstərir ki, təyyarənin ölümcül bir dalışa düşməsinə pilotun idarəetmədəki hərəkətləri səbəb olub.
Qəzet ABŞ rəsmilərinin ilkin qiymətləndirməsi ilə tanış olan bir şəxsə istinadən bildirib ki, "təyyarə sadəcə pilotun əmrlərini yerinə yetirib".
Çin ölümcül qəza ilə bağlı yekun hesabatı açıqlamadığına görə ictimai tənqidlə üzləşib və bəziləri müstəntiqlərin qara qutulardakı məlumatları niyə açıqlamadığını soruşurlar.
Qeyd edək ki, 21 mart 2022-ci ildə Boeing 737 təyyarəsi cənub-qərbdəki Kunminq şəhərindən Quançjou şəhərinə uçarkən Vuçjou üzərində hava nəqliyyatının idarə edilməsi ilə əlaqəni itirib. Təyyarədə 123 sərnişin və doqquz heyət üzvü olub.
Aynil