Günəşdən 100 min dəfə ağır olan qeyri-adi obyekt aşkar edildi

Bir qrup yapon astronomu bu obyektlərin təkamülünün itkin halqası olan Süd Yolunun mərkəzi yaxınlığında qeyri-adi qara dəliyin mövcudluğunun əlamətlərini aşkar etdiklərini iddia etdikləri yeni araşdırmanın nəticələrini açıqlayıblar.

Sfera.az “ScienceAlert”ə istinadən xəbər verir ki, Yaponiyanın Keio Universiteti Miyuki Kanekonun sözlərinə görə, müşahidələr nəticəsində rəhbərlik etdiyi bir qrup astronom hələ görünməmiş bir cismin ətrafında fırlanan yığcam molekulyar bulud kəşf edib. Amma hər şey bu obyektin ara kütləli qara dəlik olduğuna işarə edir. Bu qara dəliklərin ulduz-kütləvi qara dəliklər və superkütləli qara dəliklər arasında itkin əlaqə olduğu düşünülür.

Qara rəngin bu növü çox nadirdir və indiyədək bu titula yalnız dörd namizəd məlumdur. Tədqiqatın nəticələri təsdiqlənərsə, o, hələlik ara kütləli qara dəlik adına yalnız beşinci namizəd olacaq. Bu çətin qara dəliklər alimlərə superkütləli qara dəliklərin qalaktikaların mərkəzlərində necə əmələ gəldiyini və sonra onların nəhəng ölçülərinə qədər böyüdüyünü anlamağa kömək edə bilər.

İndi alimlər nəhəng ulduzların ölümü nəticəsində yaranan və onların kütləsi Günəşdən 100 dəfə böyük olan ulduz kütləli qara dəliklər olduğuna əmindir. Qalaktikaların mərkəzlərində yerləşən və onların kütləsi Günəşdən milyonlarla, hətta milyardlarla dəfə böyük olan superkütləli qara dəliklər də var. Lakin sonuncuların necə əmələ gəldiyi hələ dəqiq məlum deyil. Buna görə də alimlər hesab edirlər ki, ara kütləli qara dəliklər bu sirri həll etməyə kömək edə bilər.

Alimlər hesab edirlər ki, bu obyektlər yuxarıda göstərilən iki qara dəlik sinfi arasında böyümənin ara mərhələsidir. Amma problem ondadır ki, belə qara dəliklər kosmosda təcrid olunur və onları aşkar etmək demək olar ki, mümkün deyil, çünki onlar heç bir işıq yaymırlar. Ancaq onların cazibə qüvvəsinin ətraf mühitə təsirini müşahidə edib-etmədiyinizi öyrənə bilərsiniz.

"Süd Yolunun mərkəzinin müşahidələri bizə qalaktikanın mərkəzindən 27 min işıq ili uzaqlıqda yerləşən çox özünəməxsus molekulyar buludu aşkar etməyə imkan verdi. Vergül və ya iribucaqlıya bənzəyir. Ona görə də biz ona Tadpole adı verdik. Bizi buludun qeyri-adi hərəkəti və onun forması maraqlandırırdı. Biz inanırıq ki, o, birbaşa görünməyən ara kütləli qara dəliyin ətrafında dövr edir”-deyə Kaneko bildirib.

Alimlər belə qənaətə gəliblər ki, bu qaz buludu yaxınlıqda olan qara dəliyin qravitasiya təsiri nəticəsində qeyri-adi forma alıb. Nəticələr göstərdi ki, bu ara kütləli qara dəliyin kütləsi Günəşin kütləsindən təxminən 100 000 dəfə çoxdur. Amma bu qara dəliyin haradan gəldiyi və necə göründüyü hələ də alimlərə məlum deyil.

Ancaq ən əsası, alimlər qara dəliklərin təkamülündə itkin halqa üçün potensial namizəd tapdıqlarından əmin olmaq üçün hələ də müşahidələrini təsdiqləməlidirlər. Yeni müşahidələr bu suala cavab verməyə kömək edəcək, çünki potensial qara dəliyin yerində tamamilə fərqli, lakin görünməz obyektin olması mümkündür.

Aynil

Sfera.az