Manatın məzənnəsi normal axarına qədəm qoydu?
Son günlər dünya bazarında neftin qiymətinin artması ilə yanaşı, manatın da dollara
nisbətdə bahalaşmasının şahidi oluruq. Mərkəzi Bankın bu günə olan rəsmi məzənnəsinə
görə, hazırda 1 dolların qiyməti 1,5972 AZN təşkil edir.
Qeyd edək ki, ikinci devalvasiyadan sonra yaranan ajiotaj zamanı valyutadəyişmə məntəqələrinin
önündə insan axını müşahidə olunurdu. Həmin zamanlar ekspertlər bildirirdirlər ki, insanlarda dollara
olan kəskin tələbat da manatın ucuzlaşmasına səbəb olan amillərdəndir.
Nəticə olaraq bu ajiotaj uzun sürdüyü üçün rəsmi qərarla ölkədə valyutadəyişmə məntəqələrinin
fəaliyyəti tamamilə dayandırıldı. Ölkədə dollar satışını isə yalnız banklar həyata keçirməyə başladılar.
Hazırda manatın bahalaşması onun normal vəziyyətə qədəm qoymasıdırmı?
Gecce.az xəbər verir ki, məsələ ilə bağlı musavat.com-a danışan iqtisadi ekspert Natiq Cəfərli bildirib ki,
valyutadəyişmə məntəqələrinin bağlanılması iqtisadi mexanizim deyil: “Bu, bir növ inzibati qaydada manatın
məzənnəsinin daha da aşağı düşməsinin qarşısını almağa hesablanıb. Ancaq bu, iqtisadi mexanizm deyil,
inzibati yoldur. Bu gün xarici valyutanın banklar vasitəsi ilə alış-satışı həyata keçirilir. Şənbə və bazar günləri
isə bankların işləməməsi, əhalidə də müəyyən narahatçılıq doğurur. Eyni zamanda müəyyən dərəcədə “qara
bazar”ın da yaranması üçün şərait olur. Son günlər Mərkəzi Bankın rəsmi məzənnəni çox cüzi olsa da, aşağı
salması, müəyyən dərəcədə vəziyyətin stabil olduğunu sərgiləyən addımdır. Bu, psixoloji nöqteyi-nəzərindən
doğru qərardır. Çünki əhalidəki ajiotajı sakitləşdirmək lazım idi. Lakin hazırda yenə də problemlər var. İnsanların
banklardan 300 dollardan yuxarı vəsait almasında problemlər yaranır. Bir çox hallarda isə banklar dollar alsalar
da, satmaqdan imtina edirlər. Bu isə onu göstərir ki, manat öz normal axarına qədəm qoymayıb. Təəssüf ki,
manatın məzənnəsinin normal şəkildə bazar qaydalarına uyğun tənzimlənməsi üçün lazımı alətlər çox azdır”.
Ekspert bildirib ki, valyuta sata biləcək qurumların sayı çox azdır: “Mərkəzi Bank və Neft Fondundan başqa demək
olar ki, valyuta çıxarıb, satan təşkilatlar yoxdur. Bu da banklararası valyuta birjasının olmamasına səbəb olur. Misal
üçün, qonşu Rusiya da bizə çox bənzər iqtisadi modelə malikdir. Lakin buna baxmayaraq, orada hər gün 10 minə
yaxın şirkət bazarda valyuta alqı-satqısını həyata keçirir. Azərbaycanda belə bir mexanizm olmadığı üçün ancaq
inzibati qaydada manatın məzənnəsini saxlamağa müvafiq olurlar. Düşünürəm ki, bir müddət sonra bu inzibati qaydada
tənzimləmə də problemlər yaradacaq. Çünki ölkədə idxaldan asılılıq var. Xaricdən mal gətirməyə çalışan iş adamları
isə artıq çətinliklərlə üzləşirlər. Bu baxımdan, hesab edirəm ki, bir müddət sonra ölkədə müəyyən malların qıtlığı da yarana bilər”.
