Əli Həsənov: "Azərbaycanın rəqabətədavamlı gənclərini formalaşdırırıq" - YENİLƏNİB
Prezident köməkçisi Əli Həsənov çıxışında neftdən əldə edilən gəlir hesabına Azərbaycanın
elmi potensialının inkişaf etdirildiyini də diqqətə çatdırıb: "Azərbaycanın rəqabətədavamlı
gənclərini formalaşdırırıq. Xarici ölkələrdə dövlətin hesabına təhsil alan nə qədər azərbaycanlı
var".
Sfera.az Trend-ə istinadən xəbər verir ki, Ə.Həsənov, həmçinin əlavə edib ki, dövlət bu gün
xarici ölkələrə xeyli miqdarda kapital yatırıb: "Təkcə Türkiyə iqtisadiyyatına bizim qoyduğumuz
və gələcək illərdə qoyacağımız 20 milyard dollara yaxın xarici kapital var. Bu kapital neftdən
sonrakı dövrdə pul gətirəcək. Biz Türkiyədə "Petkim" müəssisəsini özəlləşdirmişik. Türkiyə
kimya sənayesinin tələblərinin təxminən 75 faizi həmin zavod vasitəsilə ödəniləcək.
Gəlirlərimizin cüzi bir hissəsini həmin zavoda yönəltməklə, kimya məhsulları istehsal
edəcəyik və çox böyük gəlir əldə edəcəyik. Dövlət Neft Şirkəti - SOCAR bu gün dünyada
əsas neft brendlərindən birinə çevrilməkdədir. Bu gün dünyanın müxtəlif ölkələrində
özünün yanacaqdoldurma və neftayırma müəssisələrini yaradıb. Nəqliyyat-tranzit imkanları,
bərə terminalları, gəmi zavodu və digər infrastruktur da Azərbaycan üçün çox böyük əlavə
imkanlar yaradır. Hər il Çindən Avropaya və əksinə 300 milyon tondan çox yük daşınır.
Azərbaycan bunun 10 faizini qəbul edib ötürə bilsə, əldə olunan gəlirlər çox böyük perspektivlər
açacaq".
Prezident köməkçisi bildirib ki, bütün bunlara rəğmən cənab prezident həm də ölkənin bütün
daxili resurslarının işə salınması tələbini ortaya qoyub: "Məsələn, Quba böyük, işlək əhalisi,
münbit torpağı, dənizə çıxışı olan rayondur. Bu rayon niyə dövlətin dotasiyasında olmalıdır?
Azərbaycan rayonlarının 90 faizi dövlətin dotasiyasında oturub mərkəzdən maliyyələşdirilir.
Axı bu sonsuza kimi davam edə bilməz. Dövlət ancaq zəruri məsələlərin maliyyə təminatını
öz üzərində saxlamalıdır. Rayonlar isə öz potensiallarından tam ifadə edərək, yavaş-yavaş
dotasiyadan çıxmalıdır. Qubanın 50 faizi potensialı işə düşsə, rayonda işsiz adam qalmaz.
Bağçılıq, meyvəçilik yerində tədarük olunsa, məhsul dünya bazarlarına çıxarılsa, rayon nəinki
özünü təmin edər, hətta dövlətin zəruri xərclərinin bir hissəsini də öz üzərinə götürə bilər.
Bunun üçün bütün imkanlar var, bu imkanlar işə salınmalıdır. Yerli hakimiyyət strukturları
insanlardan gələn təşəbbüsləri dəstəklənməlidirlər. Regional birliklər yaranmalıdır. Nə vaxta
qədər insanlar 15-20 sot torpağını çəpərləyib ailənin ehtiyacları üçün meyvə, tərəvəz
yetişdirməklə kifayətlənəcəklər?! Artıq iqtisadiyyatın təmərküzləşməsi dövrü gedir ki, insan
yalnız özü üçün lazım olanı eləməməlidir. Qubada 160 mindən çox əhali var. Dövlətin
taxıl tədarükünə vəsait ayırmasını gözləmədən kənd təsərrüfatını inkişaf etdirib bu məsələni
rayonun gücünə həll etmək olardı. Düzdür, Sahibkarlığa Yardım Milli Fondu tərəfindən
verilən kreditlər hesabına Qubaya 20 milyondan artıq sərmayə yatırılıb. Təbii ki, bu da
rayonda kənd təsərrüfatının, sahibkarlığın inkişafına təsir göstərib. Amma bu, yetərli deyil.
Hər rayon, hər bölgə, hər kənd, hər qəsəbə, hər vətəndaş təşəbbüslərlə çıxış etməlidir.
Neyləyək ki, biz özümüzü neft asılılığından qurtaraq? Biz sonrakı inkişafımızla bağlı
daha nikbin, daha real nəticələri olan proqlamlarla çıxış etməliyik. Yəni necə edək ki, hər
kəsin potensialından istifadə olunsun".
-----------
19:17
"Ölkəyə təxminən 200 milyard dollar sərmayə yatırılıb. Bunun təxminən 100 milyardı
Azərbaycanın özünün sərmayəsidir, digər 100 milyardı isə xarici investorlar tərəfindən
Azərbaycana yatırılıb".
Trend-in məlumatına görə, bunu Azərbaycan Prezidentinin ictimai-siyasi məsələlər
üzrə köməkçisi Əli Həsənov Qubada rayon ictimaiyyəti ilə keçirilən görüşdə çıxışı
zamanı bildirib.
Prezident köməkçisi bildirib ki, 1994-2003-cü illərdə ümummilli lider Heydər Əliyevin
formalaşdırdığı neft strategiyası əsasında transmilli xarici şirkətlərlə birlikdə Azərbaycanın
enerji resurslarının işlənməsi, əsas ixrac marşrutlarının müəyyənləşdirilməsi, karbohidrogen
ehtiyatların ixracı məsələləri həll olunub: "2004-cü ildən Azərbaycan böyük neft gəlirləri
qazanmağa başlayıb və həmin pulların bir qismi Azərbaycanda yeni sosial-iqtisadi
infrastrukturun yaradılmasına yönəldilib. Prezident regionların sosial iqtisadi inkişafı
Dövlət Proqramının icrasının ikinci ilinin yekunları ilə bağlı konfransda çıxış edərək
bildirdi ki, biz keçən müddət ərzində həmin böyük pullardan istifadə edərək Azərbaycanda
müasir cəmiyyət, güclü iqtisadiyyat quruculuğu sahəsində və gələcək inkişafımızı
təmin etmək üçün lazım olan hər şeyi etmişik. 2008-ci ildə Azərbaycan ümumdünya
iqtisadi böhranı hiss etmədi, lakin bu böhranın 2015-ci ildə başlanan ikinci dalğası,
xüsusilə neftin qiymətinin kəskin şəkildə aşağı düşməsi bütün dünya ölkələrinə,
o cümlədən də Azərbaycana öz təsirini göstərir. Bununla yanaşı, hətta belə bir şəraitdə
ötən il bizim iqtisadiyyatımız 1,1 faiz artıb, qeyri-neft sənayesində isə artın 8,4 faiz təşkil edib.
Bu o deməkdir ki, Azərbaycan öz iqtisadiyyatını şaxələndirib, onun dayanıqlığını, davamlı
və dinamik inkişafını təmin edib, bütün iqtisadi və sosial resursların istifadə strategiyasını
düzgün müəyyənləşdirib. Bu gün qeyri-neft sektoru iqtisadiyyatın aparıcı istiqamətinə
çevrilir və artıq Üumi Daxili Məhsulun 70 faizi məhz bu sektorda formalaşır. Lakin buna
baxmayaraq, bundan sonrakı dövrdə də enerji potensialından istifadə olunacaq və bu
istiqamətdə görülən işlər davam etdiriləcək. Qiymətindən asılı olmayaraq, neft
Azərbaycanın dünya və Qərblə əlaqələrinin şah damarını təşkil edir".
Ə.Həsənov qeyd edib ki, Azərbaycan Şərq-Qərb, Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin
mərkəzində yerləşən bir ölkə kimi, ötən müddətdə nəqliyyat tranzit imkanlarının
genişləndirilməsi istiqamətində mühüm işlər görüb: "Təkcə Bakı-Tbilisi-Qars dəmir
yolunun tikintisi və bunun da nəticəsində Şərqlə Qərbi birləşdirən Azərbaycanın
Avropa-Asiya əlaqələrində xüsusi halqa təşkil etməsi gələcəkdə Azərbaycanın
əsas strateji resurslarının böyük hissəsini təmin edəcək. Hazırda bu dəhliz üzrə
işlər başlanıb. Bu ilin sonuna Bakı-Tbilisi-Qars layihəsini tam istifadəyə
verdikdən sonra, Xəzər dənizində bərə terminallarının imkanlarını genişləndirdikdən
sonra bu sahədən böyük gəlirlər əldə edəcəyik. Bunu da ölkənin gələcək inkişaf
üçün istifadə edəcəyik. Bundan başqa, Azərbaycan cənub-şimal daşımalarında
da böyük halqalardan biri kimi çıxış edir. İrandan və Fars körfəzi bölgəsindən
gələn yüklərin Azərbaycan dəmir yolları vasitəsilə, o cümlədən Xəzər dənizindəki
bərələr vasitəsilə Qazaxıstan, Türkmənistan və Rusiyanın dəniz limanlarına
çatdırılması imkanlarından istifadə etmək də əsas məqsədlərimizdəndir. Bundan başqa,
"Şahdəniz-2" mərhələsindən reallaşdıracağımız böyük miqdarda Azərbaycan
təbii qazının Türkiyə və Avropa bazarlarına nəqli üzərində işləyirik".
Ə.Həsənov daha sonra qeyd edib ki, hazırda TANAP layihəsi icra olunur və bir
müddət sonra böyük Azərbaycan qazını Türkiyəyə çatdıracaq ixrac boru kəməri
işə düşəcək. Bununla da neftin qiymətinin enməsi ilə bağlı itkilərimizin böyük bir
hissəsi kompensasiya olunacaq. Biz postneft dövrünə, yəni neftin bitməsi, neftdən
gələn gəlirlərin dayanması dövrünə, cənab prezidentin dediyi kimi, 2030-cu illərə
güclü, rəqabətədavamlı iqtisadi sistemlə çıxmağı planlaşdırırıq. Lakin neftin
qiymətinin süni şəkildə, bəzi beynəlxalq proseslərin təsiri altında, bir sıra beynəlxalq
qüvvələrin təhriki ilə aşağı düşməsi bizi bir qədər tez yaxaladı. Buna görə də
biz burda itirdiyimiz gəlirlərin digər sahələrdə kompensasiyası taktikasını hazırlayıb
reallaşdırırıq. Bunların sırasında da "Cənub" qaz dəhlizi, Azərbaycanın tranzit imkanları,
habelə insan kapitalı, qeyri-neft iqtisadiyyatı və digər resurslar var. Göründüyü
kimi potensialımız, imkanlarımız çox genişdir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi
ilə enerji resurslarının ixracından əldə olunan gəlirlər hesabına bu potensialı
formalaşdırmaq mümkün olub. Bütün bunlar keçən müddətdə neftdən əldə
olunan gəlirlərin qeyri-effektiv istifadəsi barədə bəzi boğazdan yuxarı iddialara
ən layiqli cavabdır".
Ə.Həsənov qeyd edib ki, ötən 10 ildə Azərbaycan iqtisadiyyatı 3 dəfədən
çox artıb. 3 dəfə artım o deməkdir ki, Azərbaycanın o dövrə qədər ümumi
daxili məhsul istehsalı 15 milyard manat təşkil edirdisə, hazırda bu, 50
milyarddan artıqdır. Qeyri-neft sektorunun iqtisadiyyatda çəkisi 70 faizə
çatıb.
Ə.Həsənov daha sonra bildirib ki, artıq yeni dövr başlayır: "Cənab Prezident
son müşavirədə yeni dövrün vəzifələrini də müəyyən etdi. Bununla bağlı mən
və digər vəzifəli şəxslər Prezidentin tapşırığı ilə regionlara səfər edir, rayon
ictimaiyyəti ilə birlikdə həmin vəzifələri müzakirə edir, qarşıda duran işlərlə bağlı
dövlətin mövqeyini çatdırırıq".
Ə.Həsənov deyib ki, qarşıdan gələn dövrdə Azərbaycanın inkişaf etmiş bazasına,
infrastrukturlarına, əhalinin nikbin əhval-ruhiyyəsinə, ölkədə yaranmış demokratik
abuhavaya, bazar iqtisadiyyatı normalarına, dövlət-vətəndaş, dövlət-sahibkar
münasibətlərinin sağlam təməlinə söykənərək sonrakı inkişafımızı müəyyən
etməliyik: "Cənab prezident bununla bağlı bir çox vəzifələr irəli sürüb. Bir
neçəsini diqqətinizə çatdırıram. Azərbaycanda demokratiya yolu ilə inkişafı
bundan sonra da davam etməlidir. Demokratiya insan təşəbbüslərinin
dəstəklənməsidir. Hər bir insan öz düşüncəsində, beynində, öz həyatında,
aldığı təhsildən, öz dünyagörüşündən, ətraf aləmdən mənimsədiyi bu və
ya digər dəyərlərdən çıxış edərək cəmiyyətə müəyyən təkliflər verir, təşəbbüslərlə
çıxış edir. Dövlətin vəzifəsi həmin təşəbbüslərin ən dəyərlilərini, inkişaf
üçün ən yararlılarını ümumiləşdirib, proqram halına salıb həyata keçirməkdən
ibarətdir. Buna görə də insanlardan gələn təşəbbüslər ümumdövlət təşəbbüsünün
təməlində dayanır. İnsanlardan gələn dəstək ümumdövlət siyasətinin gücünü və
resursunu əks eləyir".
Prezident köməkçisi qeyd edib ki, dövlətin öncül vəzifəsi əhalinin problemlərini həll
etməkdir: "Bunun üçün dövlətin bütün resursları, idarəetmə mexanizmləri - nazirliklər,
komitələr, şirkətlər, mərkəzi və yerli icra hakimiyyəti orqanları hərəsi öz sahəsində
insanların iqtisadi, siyasi, sosial mədəni, ailə, məişət və digər problemlərini həll
etməlidirlər". Dövlət iş yeri yaratmalıdır, amma bu və ya digər səbəbdən bunu etmək
mümkün deyilsə, insanların bu sahədə qanunauyğun təşəbbüslərini dəstəkləməli
və zəruri şəraiti təmin etməlidir. Bir sahibkar bir qrup adamı ətrafına yığıb hansısa iş
sahəsi yarada, iş yerləri aça bilirsə, dövlət mövcud qanunvericilik çərçivəsində ona
hərtərəfli dəstək göstərməlidir. Bir sözlə, dövlətin vəzifəsi yerlərdən gələn təşəbbüsləri
dövlətin siyasəti və mövcud qanunlarına uyğun həyata keçirməkdən ibarətdir. Buna
görə də yerli icra hakimiyyəti orqanları insanlardan gələn təşəbbüsləri müəyyən edib
dövlətin standartları, qanunları, ictimai davranış normaları çərçivəsində dəstəkləməlidir".
Ə.Həsənov əlavə edib ki, prezidentin elan etdiyi kimi 2016-cı ildə çox ciddi iqtisadi və
siyasi islahatlar həyata keçiriləcək: "Siyasi islahatlar bəllidir. İdarəetmədə struktur
dəyişiklikləri həyata keçiriləcək, inkişafa mane olan, bir-birini təkrarlayan, səmərəsiz
işləyən strukturlar ya ləğv olunacaq, ya da onların fəaliyyəti təkmilləşdiriləcək.
Differensial fərqli yanaşma nəticəsində idarəçilik sisteminin tam modernləşdirilməsi
və mövcud inkişafın tələblərinə uyğunlaşdırılması nəzərdə tutulur. İqtisadi islahatlar
dedikdə, cənab prezident həm ümumilikdə bütün ölkə iqtisadiyyatının dinamik
inkişafını təmin etmək, həm də hər bir region, rayon üçün differensial yanaşma
tələblərini ortaya qoyub. Mərkəzdən hər bir rayonun sosial-iqtisadi inkişafı üçün
ayrıca xətt ayırsa, bu tam olmayacaq. Tamlıq üçün yerlərdən təşəbbüslər gəlməlidir.
Yerli icra strukturları, bələdiyyələr, digər qurumlar, həmçinin rayonlardan seçilmiş
millət vəkilləri bu işə dəstək verməlidirlər. Ölkə iqtisadiyyatının ümumi inkişafı
üçün hər bir rayon özünün potensialını işə salmalıdır. Yerli potensial işə salınanda
isə dövlətin əsas tələbləri nəzərə alınmalıdır. Bu tələblər yerlərdə iqtisadiyyatın
inkişafını, insanların potensialından istifadəni, onların sosial məsələlərinin həllini
əhatə edir. Prezident dəfələrlə qeyd edib və reallıq da göstərir ki, Azərbaycanda
həyata keçirilən siyasətin mərkəzində insan amili, Azərbaycan vətəndaşı dayanır.
Dövlət də ona görə lazımdır ki, ümumilikdə cəmiyyətin və fərdi qaydada hər bir
vətəndaşın problemini həll etsin. Ümumi problemlər sağlamlıq, işsizlik, təhsil
məsələsi, sosial adaptiasiya, təşəbbüslərin dəstəklənməsi və başqa məsələlərdir.
Biri də var sosial müdafiəyə ehtiyacı olan aztəminatlı ailələr, xəstələr və başqaları.
Bunlar da fərdi problemləridir ki, həll olunmalıdır".
