1 Avqust – Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günüdür: Ana dilimizin qorunmasının rəmzi
Bu gün – avqustun 1-i Azərbaycanda Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü kimi qeyd olunur.
Bu əlamətdar tarix Azərbaycan xalqının milli-mənəvi dəyərlərinin, mədəni irsinin və dövlətçilik ənənələrinin əsas sütunlarından biri olan ana dilinə ehtiramın ifadəsi hesab edilir. Hər il ölkədə bu münasibətlə müxtəlif tədbirlər, elmi konfranslar, kitab sərgiləri və maarifləndirici layihələr təşkil olunur, Azərbaycan dilinin inkişafı və qorunmasının əhəmiyyəti bir daha diqqətə çatdırılır.
Sfera.az xəbər verir ki, Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü ümummilli lider Heydər Əliyevin 2001-ci il 9 avqust tarixli "Azərbaycan əlifbası və Azərbaycan dili gününün təsis edilməsi haqqında" Fərmanı ilə təsis olunub. Bu qərar latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasına keçidin tam başa çatdırılması ilə yanaşı, dövlət dilinin cəmiyyətin bütün sahələrində tətbiqinin genişləndirilməsi istiqamətində mühüm addım kimi qiymətləndirilir.
Azərbaycan əlifbası tarix boyu bir neçə dəfə dəyişib. Müxtəlif dövrlərdə ərəb, latın və kiril qrafikalı əlifbalardan istifadə olunub. XX əsrin əvvəllərində latın qrafikasına keçid başlasa da, 1939-cu ildə keçmiş SSRİ-nin qərarı ilə kiril əlifbası tətbiq edildi. Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra isə milli dəyərlərin qorunması və dünya ilə inteqrasiyanın gücləndirilməsi məqsədilə latın qrafikalı əlifbaya yenidən keçid prosesi başladı.
1991-ci il dekabrın 25-də "Latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasının bərpası haqqında" Qanun qəbul edildi. Sonrakı illərdə dövlət sənədlərinin, dərsliklərin, mətbuatın və rəsmi yazışmaların mərhələli şəkildə latın qrafikasına keçirilməsi təmin olundu. 2001-ci il avqustun 1-dən isə ölkədə latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasına keçid tam başa çatdırıldı.
Azərbaycan dili təkcə ünsiyyət vasitəsi deyil, həm də xalqın tarixini, ədəbiyyatını, mədəniyyətini və milli kimliyini yaşadan ən mühüm dəyərlərdən biridir. Konstitusiyaya əsasən, Azərbaycan Respublikasının dövlət dili Azərbaycan dilidir və dövlət onun inkişafını, saflığının qorunmasını və tətbiqini təmin edir.
Müstəqillik dövründə Azərbaycan dilinin beynəlxalq nüfuzunun artırılması istiqamətində mühüm addımlar atılıb. Xarici ölkələrdə fəaliyyət göstərən diaspor təşkilatları, həftəsonu məktəbləri və mədəniyyət mərkəzləri vasitəsilə ana dilinin tədrisi genişləndirilib. Bununla yanaşı, ali təhsil müəssisələrində, elmi araşdırmalarda və dövlət idarəçiliyində Azərbaycan dilinin istifadəsi daha da gücləndirilib.
İnformasiya texnologiyalarının sürətlə inkişaf etdiyi müasir dövrdə Azərbaycan dilinin internet məkanında düzgün istifadəsi xüsusi aktuallıq qazanıb. Sosial şəbəkələrdə, xəbər portallarında və digər rəqəmsal platformalarda ana dilinin normalarına əməl olunması, xarici sözlərdən əsassız istifadənin qarşısının alınması və dilin saflığının qorunması mütəxəssislərin diqqət mərkəzindədir.
Son illər Azərbaycan dilinin elektron resurslarının artırılması, lüğət bazalarının zənginləşdirilməsi, proqram təminatlarında və süni intellekt sistemlərində Azərbaycan dilinə dəstəyin genişləndirilməsi istiqamətində də mühüm işlər görülür. Bu addımlar dilimizin rəqəmsal mühitdə daha geniş istifadə olunmasına və gələcək nəsillərə sağlam şəkildə ötürülməsinə xidmət edir.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, qloballaşmanın sürətləndiyi dövrdə hər bir xalqın milli kimliyini qorumasının əsas şərtlərindən biri onun dilinə sahib çıxmasıdır. Azərbaycan dili əsrlər boyu zəngin ədəbi irsi, görkəmli şair və yazıçıları, eləcə də elmi və mədəni nailiyyətləri ilə formalaşıb. Bu baxımdan ana dilinin qorunması yalnız dil məsələsi deyil, həm də milli təhlükəsizlik, mədəni irs və dövlətçilik məsələsidir.
Hər il avqustun 1-də qeyd olunan Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü cəmiyyətə bir daha xatırladır ki, ana dilinin zənginliyini qorumaq, onu düzgün işlətmək və gələcək nəsillərə ötürmək hər bir vətəndaşın mənəvi borcudur.
Azərbaycan dili türk dilləri ailəsinin oğuz qrupuna daxildir və bu gün dünyada 50 milyondan çox insan tərəfindən danışılır. Dilimiz Azərbaycan Respublikası ilə yanaşı, dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan milyonlarla azərbaycanlının da ana dilidir.
Mütəxəssislərin fikrincə, ana dilini qorumağın ən təsirli yollarından biri ailədə uşaqlarla Azərbaycan dilində danışmaq, bədii ədəbiyyat oxumağı təşviq etmək, ədəbi dil normalarına riayət etmək və rəqəmsal platformalarda düzgün yazı mədəniyyətini formalaşdırmaqdır.
Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü də məhz bu dəyərlərin təbliği, ana dilinə sevgi və hörmət hissinin gücləndirilməsi, milli-mədəni irsimizin gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
Firuzə Əliyeva
