Azərbaycanın gücü, görünməyən cəbhədə də sınanır
Müharibə deyildikdə əksər insanların ağlına ilk olaraq silahlar, hərbi texnika və cəbhə xətti gəlir. Halbuki müasir dünyada dövlətlər təkcə sərhədlərdə deyil, məhkəmə zallarında, informasiya məkanında, iqtisadi münasibətlərdə, kiberməkanda və hətta sosial şəbəkələrdə də mübarizə aparırlar. Bu mübarizənin əsas məqsədi isə ictimai və dövlət maraqlarının qorunmasıdır. Əslində hər bir vətəndaş – istər müəllim, istər həkim, istər jurnalist, istər sahibkar, istərsə də tələbə – bu görünməyən cəbhənin iştirakçısıdır.
Sfera.az bildirir ki, uzun illər dövlət maraqları dedikdə yalnız ərazi bütövlüyü və hərbi təhlükəsizlik nəzərdə tutulurdu.
Lakin XXI əsrdə bu anlayış daha da genişlənib. Bu gün dövlət maraqları dedikdə enerji təhlükəsizliyi, ərzaq təminatı, informasiya təhlükəsizliyi, kibermüdafiə, iqtisadi sabitlik, strateji infrastrukturun qorunması, milli-mənəvi dəyərlərin yaşadılması və hüquqi dövlət prinsiplərinin təmin olunması da başa düşülür.
Azərbaycan son illərdə bu istiqamətlərdə mühüm addımlar atan ölkələrdən biri kimi diqqət çəkir. Ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpa olunmasından sonra ölkə yalnız hərbi sahədə deyil, iqtisadi, hüquqi və informasiya təhlükəsizliyi istiqamətlərində də dayanıqlı dövlət modelini gücləndirməyə çalışır. Enerji layihələri, beynəlxalq nəqliyyat dəhlizləri, rəqəmsal transformasiya, kibertəhlükəsizlik və dövlət idarəçiliyində şəffaflığın artırılması bu siyasətin əsas istiqamətləri sırasında yer alır.
Məsələn, bir neçə saatlıq elektrik enerjisinin kəsilməsi, bank sisteminə edilən kiberhücum, sosial şəbəkələrdə yayılan saxta məlumat və ya dövlət büdcəsinə milyonlarla manat zərər vuran korrupsiya faktı cəmiyyətə bəzən hərbi hücum qədər ciddi təsir göstərə bilir. Buna görə də müasir dövlətlər təhlükəsizliyi artıq təkcə silahlı qüvvələrlə deyil, güclü hüquq sistemi, peşəkar idarəetmə və ictimai nəzarətlə təmin etməyə çalışırlar.
İctimai maraqlar cəmiyyətin ümumi rifahını ifadə edən anlayışdır. Buraya insanların sağlam ətraf mühitdə yaşaması, keyfiyyətli təhsil alması, tibbi xidmətlərdən istifadə etməsi, təhlükəsiz küçələrdə hərəkət etməsi, şəffaf dövlət idarəçiliyi və bərabər imkanlardan faydalanması daxildir.
Əgər dövlət maraqları ölkənin gələcəyini qoruyursa, ictimai maraqlar həmin gələcəyin insanların həyatında necə hiss olunacağını müəyyən edir. Buna görə də bu iki anlayış bir-birini tamamlayır və biri olmadan digərini tam təmin etmək mümkün deyil.
Son illər dünyada baş verən hadisələr göstərir ki, informasiya artıq ən güclü təsir vasitələrindən biridir. Bir neçə dəqiqə ərzində yayılan yalan xəbər milyonlarla insana çata, panika yarada, maliyyə bazarlarına təsir göstərə və hətta dövlətlər arasında münasibətləri gərginləşdirə bilər.
Məhz buna görə informasiya təhlükəsizliyi ictimai və dövlət maraqlarının müdafiəsində əsas istiqamətlərdən birinə çevrilib. Dezinformasiyaya qarşı mübarizə yalnız dövlət qurumlarının işi deyil. Hər bir vətəndaş paylaşdığı məlumatın mənbəyini yoxlamalı, təsdiqlənməmiş xəbərləri yaymamalı və informasiya manipulyasiyalarının alətinə çevrilməməlidir.
Azərbaycan da son illərdə informasiya təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi, rəqəmsal xidmətlərin genişləndirilməsi və kiberməkanda milli maraqların qorunması istiqamətində fəaliyyətini davam etdirir. Xüsusilə dövlət xidmətlərinin elektronlaşdırılması və rəqəmsal həllərin tətbiqi idarəetmənin səmərəliliyinin artırılmasına xidmət edir.
İctimai və dövlət maraqlarına ən ciddi təhlükələrdən biri korrupsiyadır. Korrupsiya yalnız qanun pozuntusu deyil, həm də vətəndaşın dövlətə olan etimadını sarsıdır, iqtisadi inkişafı ləngidir və sosial bərabərsizliyi artırır. Məktəbin tikintisinə ayrılan vəsait mənimsənilirsə, nəticədə uşaqlar keyfiyyətsiz binada təhsil alırlar. Xəstəxana üçün nəzərdə tutulan avadanlıq alınmırsa, bundan birbaşa insanlar zərər görür. Deməli, korrupsiyanın hər bir faktı həm dövlətin, həm də cəmiyyətin maraqlarına ziddir.
İqlim dəyişiklikləri, su ehtiyatlarının azalması, meşələrin məhv edilməsi və ətraf mühitin çirklənməsi artıq yalnız ekoloji problem hesab edilmir. Bu məsələlər ərzaq təhlükəsizliyinə, insanların sağlamlığına, iqtisadiyyata və gələcək nəsillərin həyatına birbaşa təsir göstərir. Bu baxımdan təbiətin qorunması da ictimai və dövlət maraqlarının ayrılmaz hissəsinə çevrilib.
Qanunların hamı üçün eyni şəkildə tətbiq edilməsi ictimai etimadın əsas şərtidir. Hüququn aliliyi təmin olunmadıqda vətəndaşların dövlətə inamı azalır, investisiya mühiti zəifləyir və sosial sabitlik pozulur. Məhkəmələrin fəaliyyəti, hüquq-mühafizə orqanlarının qanun çərçivəsində işi və ictimai nəzarət mexanizmləri dövlət maraqlarının qorunmasında mühüm rol oynayır.
İctimai və dövlət maraqlarının müdafiəsi yalnız dövlət qurumlarının vəzifəsi deyil. Sadə vətəndaşın gündəlik davranışları da bu prosesə təsir göstərir. Vergilərin vaxtında ödənilməsi, yol hərəkəti qaydalarına riayət olunması, dövlət əmlakına qayğı ilə yanaşılması, seçkilərdə iştirak, könüllülük fəaliyyəti və hüquq pozuntuları barədə aidiyyəti qurumlara məlumat verilməsi cəmiyyətin inkişafına xidmət edən addımlardır.
Tarix göstərir ki, dövlətlərin gücü yalnız ordusunun sayında və ya iqtisadi imkanlarında deyil. Ən güclü dövlətlər vətəndaşların dövlətə etibar etdiyi, qanunların işlədiyi, ictimai maraqların qorunduğu və insanların özlərini həmin dövlətin ayrılmaz hissəsi hesab etdiyi ölkələrdir.
Azərbaycanın son illərdə əldə etdiyi nailiyyətlər də göstərir ki, güclü dövlət anlayışı yalnız hərbi qüdrətlə məhdudlaşmır. Sabitlik, vətəndaş həmrəyliyi, milli maraqların qorunması, davamlı inkişaf layihələri və dövlət-vətəndaş münasibətlərinin möhkəmləndirilməsi ölkənin gələcək inkişafının əsas dayaqları hesab olunur.
Müasir dövrdə ictimai və dövlət maraqlarının müdafiəsi görünməyən, lakin fasiləsiz davam edən mübarizədir. Bu mübarizə təkcə dövlət institutlarının deyil, hər bir vətəndaşın məsuliyyətidir. İnformasiyanın düzgün paylaşılması, qanunlara hörmət, ictimai məsuliyyət, vətənpərvərlik və milli maraqlara həssas yanaşma Azərbaycanın daha güclü, təhlükəsiz və dayanıqlı dövlət kimi inkişafına xidmət edən əsas amillərdir.
Firuzə Əliyeva
Mövzu: İctimai və dövlət maraqlarının müdafiəsi
Qeyd: Yazı Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə hazırlanıb.
