Davudoğlu Azərbaycana niyə gəlir? – ŞƏRH

“Rusiyanın təhdidləri ilə əlaqədar olaraq Türkiyə Azərbaycandan qaz idaxalını artırmaq istəyir”.

Sabah Türkiyənin Baş naziri Əhməd Davudoğlu ölkəmizə səfərə gəlir. Davudoğlunun ölkəmizə səfəri regionda geosiyasi vəziyyət gərginləşdiyi bir dövrə təsadüf edir. Rusiya-Türkiyə münasibətlərinin gərgin olaraq qaldığı bu dövrdə səfərin hansı məqsədlə təşkil olunması böyük maraq doğurur.Bundan əvvəl Mövlud Çavuşoğluun ölkəmizə səfəri zamanı Azərbaycan üzərindən tranzit üsulla daşınacaq mallar müzakirə edilmişdi. Təsadüfi deyil ki, bu məsələ ilə bağlı iki dövlət arasında razılıq da əldə olundu və Azərbaycan Rusiya gömrüyündə maneələrlə rastlaşan yük maşınlarının Qazaxıstan, Qırğızıstan və Tacikistana getməsi üçün öz qapılarını Türkiyəyə açdı.Bəs görəsən, Davutoğlu hansı güzəştləri əldə etmək üçün ölkəmizə təşrif buyurur? İki ölkə arasında hansı məsələlər üzrə müzakirələr aparılacaq? Femida.az suallarla bağlı politoloq və siyasi şərhçilərin fikirlərini öyrənib.“Atlas” Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, analitik Elxan Şahinoğlunun fikrincə, yaranmış gərgin vəziyyətlə əlaqədar olaraq Türkiyənin Azərbaycandan daha çox qaz idxal etmək istəyi əsas müzakirə predmeti olacaq:“Qeyd edim ki, hər dəfə parlament seçkilərindən sonra Türkiyənin Baş naziri ilk olaraq Şimali Kiprə, sonra isə Azərbaycana səfər edirlər. Davudoğlu da bu ənənəyə sadiq qalır. Lakin bu səfər bölgədə vəziyyətin gərginləşdiyi bir dövrə təsadüf edir. Rusiya ilə Türkiyə münasibətlərində yaranan gərginlik Azərbaycanın maraqlarına mənfi təsir edir. Türkiyə bizim üçün strateji müttəfiq, Rusiya isə tərəfdaş dövlətdir. Bu baxımdan Azərbaycan bu iki dövlət arasında gərginliyin azaldılmasını istəyir. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, Türkiyə Azərbaycanın hərbi strateji müttəfiqidir. İki dövlət bir-birilərinə hər zaman yaxından köməklik göstərir. Təsadüfi deyil ki, Azərbaycan Türkiyəyə məxsus yük maşınlarının Azərbaycan və Xəzər dənizi üzərində Mərkəzi Asiyaya çatdırılmasına şərait yaratdı. Görünən odur ki, bu proses gələcəkdə də davam edəcək. Hazırda Rusiyadan Türkiyəyə qaz idxalının azaldılması ilə bağlı hədələr gəlməkdədir. Davudoğlu da görünür ki, səfər çərçivəsində bu məsələyə toxunacaq ki, Türkiyə Azərbaycandan daha çox qaz ala bilərmi. Dünən Davutoğlu belə bir fikir səsləndirdi ki, əgər Rusiya Türkiyəyə satdığı qazı azaltsa, bu zaman Azərbaycan və İrandan daha çox qaz idxalı gündəmə gələcək. Digər bir məsələ Dağlıq Qarabağla bağlıdır. Davudoğlu bir neçə gün bundan əvvəl öz çıxışında bildirmişdi ki, Türkiyə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində Azərbaycana dəstək verəcək”. Politoloq Qabil Hüseynlinin fikrincə, Rusiya-Türkiyə qarıdurmasının həllində Azərbaycanın vasitəçi qismində iştirakı müzakirə ediləcək: “Mahiyyət etibarilə bu, protokol səfəridir. Hər dəfə seçkilərdən sonra Türkiyənin Baş naziri ya Azərbaycana, ya da ki Şimali Kiprə səfər edir. Davudoğlu da bu baxımdan ilk səfərini Azərbaycana edir. Lakin səfərin mahiyyətində başqa nüanslar da var. Belə ki, hazırda Türkiyə ilə Rusiya arasındakı münasibətlər kəskin formada qalmaqdadır. Səfər zamanı sözsüz ki, bu qarşıdurmasının aradan qaldırılması yolları müzakirə ediləcək. Problemin həllində Türkiyə Azərbaycanı vasitəçi kimi görür. Yəqin ki, Azərbaycanın vasitəçi qismində iştirakı geniş şəkildə müzakirə ediləcək. Azərbaycanın Rusiya ilə münasibətləri normal səviyyədədir. Bu baxımdan Azərbaycanın hər iki dövlət arasında vasitəçilik missiyasını həyata keçirməsi uğurlu addım olacaq. Azərbaycan Rusiya-Türkiyə gərginliyi ilə bağlı öz mövqeyini nümayiş etdirib. Düzdür, bəzi nüanslara hələ aydınlıq gətirilməyib, lakin üstünlüyün Türkiyədən yana olduğu məlum məsələdir. Son dövrlər Türkiyəyə edilən güzəştlər bundan xəbər verir. Düşünürəm ki, Davudoğlunun səfəri zamanı Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli yolları da müzakirə ediləcək”.Politoloq Fikrət Sadıqov isə səfər çərçivəsində Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin geniş aspektdə müzakirə olunacağını bildirdi:“Əslində keçmişə xronoloji nəzər yetirsək, görərik ki, parlament seçkilərindən sonra Ankara rəsmiləri ilk səfəri Azərbaycana edir. Bu, simvolik məna daşıyır. Çünki Azərbaycanla Türkiyə qardaş, müttəfiq ölkə kimi tanınır. Əslində, səfər çox mürəkkəb geosiyasi bir vəziyyətdə baş verir. Təbii ki, səfər çərçivəsində bir sıra regional məsələlər müzakirə ediləcək. Rusiya-Türkiyə münasibətlərinin kəskin formada qalması da müzakirə mövzusu olacaq. Sözsüz ki, bu münaqişənin həllində Azərbaycandan vasitəçi dövlət kimi istifadə etmək müzakirə olunacaq. Düşünürəm ki, Azərbaycan iki dövlət arasında vasitəçi missiyasını məharətlə yerinə yetirə bilər. Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli yollarının da müzakirə ediləcəyi istisna edilmir. Hətta bir neçə gün bundan əvvəl Davudoğlu qeyd etmişdi ki, Azərbaycanın işğal olunmuş rayonları işğaldan azad edilməlidir”. Azərbaycan regionda sülhün, təhlükəsizliyin tərəfdarıdır. Türkiyə bizim strateji müttəfiqimiz, Rusiya isə tərəfdaşımızdır. Hər iki dövlətlə münasibətlərimiz yüksək səviyyədədir. Bu iki ölkə arasında münasibətlərin gərgin formada qalması Azərbyacanı heç bir formada qane edə bilməz. Buna görə də Rusiya-Türkiyə qarşıdurmasının tez bir zamanda öz həllini tapması ölkəmiz üçün çox mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Qeyd etdiyim kimi Azərbaycan həm Rusiya, həm də Türkiyə ilə yüksək səviyyədə əlaqələrə sahibdir. Bu baxımdan iki dövlət arasında vasitəçilik missiyasını məharətlə yerinə yetirəcək dövlət də məhz Azərbaycandır. Davudoğlunun səfəri çərçivəsində də bu məsələnin geniş şəkildə müzakirə ediləcəyi istisna edilmir.