Sakit uşağı olanlar DİQQƏT: Bu, utancaqlıq olmaya bilər!

Məktəbdə sakit olan uşaqlar çox vaxt sadəcə utancaq kimi qəbul edilirlər. Lakin mütəxəssislər bildirirlər ki, bu sükut bəzən şəxsiyyət xüsusiyyətindən daha çox, diqqətdən kənarda qalan sosial təşviş (narahatlıq) pozğunluğunun siqnalı ola bilər.

Sfera.az Türkiyə mediasına istinadən xəbər verir ki, Sincan Təlim və Araşdırma Xəstəxanasının psixiatriya mütəxəssisi, dr. Ümran Gül Ayvalık Baydur məktəbdəki sakit uşaqların davranışlarının hər zaman utancaqlıqla əlaqəli olmadığını açıqlayıb.

 

O, sosial təşviş pozğunluğu olan uşaqların başqaları tərəfindən mənfi qiymətləndirilmək qorxusu ilə sosial mühitlərdən qaçındıqlarını qeyd edib.

Sosial təşviş və utancaqlıq arasındakı fərq

Baydur bildirib ki, utancaqlıq və sosial təşviş arasındakı fərq adətən simptomların şiddəti və müddəti ilə müəyyənləşdirilir. Sosial təşviş pozğunluğu olan uşaqlar başqalarının qarşısında səhv etməkdən və alçaldılmaqdan güclü qorxduqları üçün bu hal həm onların akademik uğurlarına, həm də özünəinamına mənfi təsir göstərir.

Mütəxəssis fərqləri belə izah edir:

“Utancaq uşaqlar zamanla ətraf mühitə uyğunlaşa bilirlər, lakin sosial təşviş vəziyyəti davamlı olur və uşağın həyat keyfiyyətini aşağı salır. Əgər uşağın qaçınma davranışları altı ay və ya daha uzun müddət davam edərsə, peşəkar dəstək alınmalıdır”.

Dəstəkləyici yanaşma və müalicə

Mütəxəssis sakit uşaqlara yaxınlaşarkən təzyiq, müqayisə və aşağılayıcı ifadələrdən çəkinməyin vacibliyini vurğulayıb:

“Onlara 'Niyə danışmırsan?' demək və ya onları başqaları ilə müqayisə etmək narahatlığı daha da dərinləşdirir. Bunun əvəzinə, 'Çətinlik çəkə bilərsən, bu çox normaldır' demək uşaqda özünəinam yaradar”.

Baydur həmçinin qeyd edib ki, valideynlər və müəllimlər uşaqların özlərini təhlükəsiz hiss etdikləri mühit yaratmalıdırlar. Yazı, rəsm və ya oyun kimi alternativ ünsiyyət üsulları da müsbət təsir göstərə bilər.

Ailə daxili ünsiyyətin rolu

Uşaqların sosial bacarıqlarının inkişafında ailə mühiti həlledicidir. Təhlükəsiz bağlanma və dəstəkləyici ünsiyyət ilə böyüyən uşaqlarda sosial təşviş riski daha az olur:

“Daim tənqid olunan və ya valideynlərinin gözləntilərini qarşılaya bilməyəcəyindən qorxaraq böyüyən uşaqların sosial mühitlərdə gərginlik yaşaması qaçılmazdır”.

Nəticə: Sükutun dilini anlamaq

Dr. Ümran Gül Ayvalık Baydur vurğulayır ki, uşaqların sükutu bəzən kömək fəryadı ola bilər:

“Hər sükut daxili hüzur əlaməti deyil. Bəzən uşaq sözlər əvəzinə sükutla danışır. Əsas məsələ həmin sükutun dilini başa düşməkdir”.

Mənsumə
Sfera.az