Ömründə iki dəfə çimən kral, tualetsiz saray - FOTOLAR/VİDEO
Dünyanın ən möhtəşəm saraylarından olan, Fransa monarxiyasının atributu hesab edilən Versal sarayını görmək çoxlarının arzusudur. Hər il 7 milyon turistin ziyarət etdiyi bu saray təkcə gözəlliyi ilə deyil, qoxusu ilə hər kəsi təəccübləndirir. Niyəsini oxuyub bilək...
256 milyard dollarlıq saray
Əvvəla bildirək ki, Versalın tikintisinə 1661-ci ildə başlanılıb. Bu tikinti işləri təxminən 50 il çəkib. Roma
İmperatorluğundan sonra Avropada ilk dəfə böyük ölçüdə saray vəziyyətinə gəlib. Bunun səbəbi sabit və
mərkəzi monarxiya idarəsi idi. İtaliya, Almaniya, İngiltərədə siyasi şərait fərqli olduğundan uzun müddət
oralarda belə saraylar tikilməyib. Qeyd edək ki, Versalın salınması üçün Lüdovik 800 hektar bataqlığı qurudub.
101 hektarlıq bağın salınması məqsədilə bir meşənin ağacı bura köçürülüb. Burada qazon, çiçək ləkləri, göllər,
hovuzlar, fontanlardan və heykəllərdən ibarət xiyaban salınıb. XIV Lüdovik Parisin siyasi intriqalarından uzaq
durmaq və aristokratları göz önündə saxlamaq məqsədilə onları da monarxın mütləq hakimiyyətini ifadə edən
bu nəhəng ölçülərə malik sarayda yerləşdirmişdi. 30 min işçinin tikdiyi sarayın o zaman 10.500 ton gümüşün
dəyərindəki 25 milyon lirəyə, indiki ekvivalentlə 259,56 milyard avroya başa gəldiyi deyilir.
6 min nəfərin tualet kimi istifadə etdiyi saray
Sarayın maraqlı cəhəti tikilərkən tualet və ya vanna otağının layihələndirilməməsidir. 1000-dən çox otağın
olmasına rəğmən, sarayda tualet və vanna otağının olmamasının səbəbi isə o dövrdə zadəganların istədiyi
yerdə ehtiyaclarını qarşılamalarına dair inanc idi. Yəni sarayda yaşayan zadəganlar təbii ehtiyaclarını
istədikləri yerdə edə bilərdilər. Xidmətçilər isə onların arxasınca bu natəmizliyi təmizləməliydilər.
Kralın özünün isə dəbdəbəli kreslo-qarşoğu var idi. O, hətta əyanlarının yanında həmin kresloya əyləşib
təbii ehtiyaclarını edirdi. Bəzi zadəgan qadınlar isə özləri ilə kiçik qab gəzdirirdilər. Hətta bal zamanı
belə kənara çəkilib qabı enli ətəklərinin altına sürüşdürüb asan şəkildə təbii ehtiyaclarını edirdilər.
Xidmətçilərə gəlincə, onlara harda gəldi bunu etməyə icazə yox idi. İşçilər adətən gizli-gizli "qarşoqlardan”
istifadə edərək, güvəcləri Versalın pəncərələrindən aşağı boşaldırdılar. Nəzərə alsaq ki, 1682-ci ildən
etibarən sarayda 6 min nəfər yaşayırdı, bu cür natəmizlik Versalın pis qoxumasına gətirib çıxardı. Avropada
Versal sarayının qoxusunu "Avropadakı bütün saraylardan fərqli" (Memoirs: Duc de Saint-Simon)
adlandırırdılar. Nəhayət, məhz üfunət iyinə görə 1789-cu ildə imperiyanın mərkəzini Yeliseyə dəyişdilər.
Bir maraqlı faktı da qeyd edək ki, Versal şəhərciyində gəzintiyə çıxan zənginlər daim özləri ilə çətir götürürdülər.
Bu onların günəşdə yanmaq, yaxud da yağışda islanmaq qorxuları ilə bağlı deyildi. Onlar məhz Versal sarayının balkonlarından atılan güvəclərin üst-başlarını bulaşdırmasından ehtiyat edirdilər.
Saray əhli çimmirdi
Çimmək məsələsinə gəlincə, dövrün kralları ildə bir dəfə bağçadakı hovuzda yuyunurlarmış. Sarayı tikdirən
XIV Lüdovik 77 il yaşasa da, həyatı boyu cəmi 2 dəfə çimmişdi. Bu da həkimlərin məsləhəti ilə baş vermişdi.
Ümumiyyətlə, 17-ci əsrdən fransızlar çimməyin daşını atmışdılar. Buna görə, sarayda vanna otağının
olmaması heç kimi narahat etmirdi. Sadəcə insanlar bədənlərindən gələn pis qoxuya qarşı qəribə mübarizələr
aparırdılar. Məsələn, ətir kəşf edilmişdi. Ətir istehsalçılarının əsas vəzifəsi onun qalıcı olmasını təmin etmək
idi. Bundan əlavə, qadınlar üst-üstə ətəklər geyinməklə qoxunu həfiflədirdilər. Enli ətəklərin daha bir funksiyası
da vardı. Qadınlar onun altında balaca itlər gəzdirirdi ki, bədənlərindəki birələr itin canına daraşsın.
Versalda ilk tualet tikilir
Sarayda ilk tualet 16-cı Lüdovikin əmri ilə həyat yoldaşı, Avstriya imperatorunun qızı Mariya Antuanetta üçün tikilir.
1789-cu ildə Fransa inqilabından sonra sarayda daha bir neçə tualet layihələndirilir. Ərazisinə görə, dünyanın
ən böyük saraylarından olan Versalda tualetlərin sayı 9-a çatdırılır. Bu tualetlərdən isə ancaq kral və yaxınları
istifadə edə bilərdi. Xidmətçilər isə yenə də qarşoqlardan istifadə edirdilər.(publika.az)
