Dilimizin ucuna gələn sözləri niyə xatırlaya bilmirik?
Sözlərin dilimizin ucuna gəlib bir cür xatırlanmaması vəziyyəti yaddaşın necə çalışdığına dair ipucları verir.
Bu cür unutmalara elmdə "letologika" adı verilir. Letologika, Yunancada unutqanlıq mənasını verən Lethe və söz mənasını verən logos sözlərindən ibarətdir. Həm sözü unutmağı həm də o sözə dair beyində izlər olduğunu ifadə edən bu söz, 20. əsr başlarında Psixoterapist Carl Jung-a ətfedilsə də ilk yazılı qeydə keçməsi 1915 Amerika Şəkilli Tibb lüğəti ilə olurmuşdur.
Beyin bir kompüter kimi işləmir. Yəni, məlumatlar yaddaş nizamlı bir şəkildə depolanmır və bir tıkla o məlumatlara çatmaq olmur. Psixoloq Tom Stafford, mövzuya bağlı "yaddaşın işləyişi çox maraqlıdır. Yeni məlumatları xatırlamaq üçün əhəmiyyətli olan onlarla nə qədər bağlantı meydana gətirmiş olmamızdır, onları nə qədər çox xatırlamaq istədiyimiz deyil "deyir.
Lüğətlərdə minlərlə söz olsa da insanların gündəlik həyatında onların az qala yarısını istifadə etdiyi bilinir. Şəxs ya da yer adları da daxil olmaq üzrə davamlı istifadə etmədiyimiz sözləri unuduruq. Çünki yaddaş bağlantı qurma yolu ilə işləyir və bir sözü yaxşı xatırlamağımız beynimizdə digər məlumatlarla qurulan bağlantılara bağlıdır. Yəni, beynimizdə depoladığımız amma çox istifadə etmədiyimiz minlərlə sözü bir anda xatırlamaq çətindir. Çünki hələ yaddaşda asan xatırlanan digər məlumatlarla əhəmiyyətli bağlantılarını qurmamışıq.
